මැතිව් කොලින්ස්ගේ ජනසංහාරයට එරෙහි චිත්‍ර ප්‍රදර්ශනය තහනම් වූයේ ඇයි?

රෂිකා හෙන්නායක මැයි 16 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

පුවත අසන්න මෙතැනින්..

පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..

කලාව යනු සෞන්දර්යාත්මක ආස්වාදයක් උදෙසා පවතින මාධ්‍යයක්ද, නැතහොත් එය මානව වර්ගයාගේ හෘදය සාක්ෂිය අවදි කරන දේශපාලනික කැඩපතක්ද? කලාත්මක ප්‍රකාශනය සහ දේශපාලන සංවේදීතාව අතර පවතින සදාකාලික ගැටුම, නිර්මාණකරුවා නිරන්තරයෙන්ම සදාචාරාත්මක අර්බුදයකට ඇද දමයි. ලන්ඩනයේ කලා ලෝකය මෑතකදී කැළඹීමට ලක් වූයේ ප්‍රකට කලාකරු මැතිව් කොලින්ස්ගේ (Matthew Collings) “Drawings Against Genocide” (ජන සංහාරයට එරෙහි චිත්‍ර) නම් ප්‍රදර්ශනය හදිසියේම අවලංගු වීමත් සමඟය. මානුෂීය අර්බුදයක කටුකත්වය දෘශ්‍යමාන කිරීමට ගත් උත්සාහයක්, දේශපාලන බලපෑම් හමුවේ යටපත් වී යාම පිළිබඳ බුද්ධිමය කතිකාවතක් මේ වන විට යළිත් ඇවිළී ගොස් ඇත.

මෙම මතභේදයේ කේන්ද්‍රය පවතින්නේ කලාකරුවාගේ සෞන්දර්යාත්මක අරමුණ සහ සමාජය තුළ එය කියවා ගන්නා ආකාරය අතර ඇති බරපතල පරස්පරතාවය මතය. කොලින්ස් සිය නිර්මාණ හරහා උත්සාහ කළේ පලස්තීනුවන්ට එරෙහිව එල්ල වන ඊශ්‍රායල ප්‍රචණ්ඩත්වයේ බියකරු බව ලොවට පෙන්වීමට වුවද, එම නිර්මාණ “සෙමිටික් විරෝධී” (anti-Semitic) ලෙස අර්ථකථනය කිරීමට ඇතැම් පාර්ශවයන් උත්සාහ කර ඇත.

ලන්ඩනයේ කලා ක්ෂේත්‍රය තුළ “සෙමිටික් විරෝධය” වැනි ප්‍රබල ලේබලයක් භාවිතා කිරීම, කලාත්මක කෘතියක සැබෑ අරුත මරා දැමීමට භාවිතා කරන දේශපාලන මෙවලමක් බව මෙහිදී පැහැදිලි වේ. මානුෂීය අර්බුදයක නිරුවත පෙන්වීම, ජාතිවාදී ප්‍රකාශනයක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීම හරහා කලාකරුවාගේ “කලාත්මක ස්වාධීනත්වය” (Artistic Autonomy) දැඩි තර්ජනයකට ලක්ව ඇති බව පෙනී යයි.

ප්‍රදර්ශනයට එරෙහිව මතු වූ සංවිධානාත්මක විරෝධය සහ මහජන කෝපය හමුවේ, සංවිධායකයන්ට ලන්ඩන් ප්‍රදර්ශනය අත්හැර දැමීමට සිදුවිය. අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට වඩා දේශපාලන නොසන්සුන්තාව පාලනය කිරීමට ප්‍රමුඛතාව ලබා දීම මෙහිදී කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි.

කලාත්මක අයිතිය සහ කලාකරුවාගේ දාර්ශනික ස්ථාවරය

මැතිව් කොලින්ස් සිය නිර්මාණ ආරක්ෂා කරමින් ඉදිරිපත් කරන තර්කයන්, හුදෙක් පෞද්ගලික ආරක්ෂාවෙන් ඔබ්බට ගිය කලාත්මක දර්ශනයක් විදහා දක්වයි. ඔහුගේ ස්ථාවරය විශ්ලේෂණාත්මකව මෙසේ පෙළගැස්විය හැකිය:

• නිර්මාණාත්මක වගකීම: සමාජ අසාධාරණය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය හමුවේ නිහඬව නොසිටීම කලාකරුවෙකුගේ මූලික සදාචාරාත්මක වගකීමක් බව ඔහු අවධාරණය කරයි.
• ලේබල්ගත කිරීමේ අසාධාරණය: පලස්තීන සිවිල් වැසියන්ගේ පීඩනය නිරූපණය කිරීම, කිසියම් ආගමකට හෝ ජාතියකට එරෙහි වීමක් ලෙස හංවඩු ගැසීම ඔහුගේ තර්කය අනුව බුද්ධිමය වංචාවකි.
• ප්‍රකාශන නිදහස සීමා කිරීම: දේශපාලනික වශයෙන් සංවේදී මාතෘකා ස්පර්ශ කිරීම “අගතිගාමී” ලෙස හැඳින්වීම හරහා කලාකරුවාට ස්වයං-වාරණයක් (Self-censorship) පනවා ගැනීමට බල කරන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.

මැතිව් කොලින්ස්ගේ ප්‍රදර්ශනය අවලංගු කිරීමේ සිදුවීම, නිදහස් මතධාරී සමාජයක භාෂණයේ නිදහස කෙතරම් බිඳෙනසුලුද යන්න සිහිපත් කරන තීරණාත්මක සංධිස්ථානයකි. දේශපාලන ලේබල් හරහා කලාව නිහඬ කිරීම යනු හුදෙක් සිතුවම් ප්‍රදර්ශනයක් නැවැත්වීමක් නොවේ; එය ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූවන්ගේ හඬ දෙවරක් නිහඬ කිරීමකි—වරක් යුද්ධයේ ප්‍රචණ්ඩත්වය හරහාත්, දෙවනුව සංස්කෘතික අවකාශය තුළ ඔවුන්ගේ වේදනාව නිරූපණය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ අහුරා දැමීම හරහාත්ය.