සිසිලස පිරි එංගලන්තය නුපුරුදු උණුසුමෙන් දැවෙන හැටි..

රෂිකා හෙන්නායක ජූලි 14, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

එක්සත් රාජධානිය මේ වන විට අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ යන උෂ්ණත්වයකට මුහුණ දී සිටින අතර, එය එරට වැසියන්ගේ දෛනික ජීවිතයට මෙන්ම පරිසරයට ද දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරමින් තිබේ. විශේෂයෙන්ම මෙය මේ වසරේ එරට අත්විඳින තෙවන තාප තරංගය (Heatwave) වීම මෙහි ඇති බරපතලකම තවදුරටත් තීව්‍ර කරයි. මෙය උණුසුම් කාලගුණයක් පමණක් නොව දේශගුණික විපර්යාසයේ ප්‍රබල සලකුණක් බව පෙනී යයි.

1976 වාර්තාව අභිබවා යාම

මෙවර උණුසුම් කාලගුණය ඉතිහාසගත වන්නේ පෙර පැවති දශක කිහිපයක වාර්තා රැසක් බිඳ දමමිනි. මෙම වසරේදී පමණක් එක්සත් රාජධානියේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 34 (34°C) හෝ ඊට වැඩි අගයක් වාර්තා වූ දින ගණන 9ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය මීට පෙර වාර්තාගත උණුසුමක් පැවති 1976 සහ 2020 වර්ෂවල පැවති දත්ත (දින 7 බැගින්) පවා අභිබවා යාමකි. විශ්ලේෂණාත්මකව බලන කල, සෙල්සියස් අංශක 32-33 වැනි ඉහළ උෂ්ණත්වයන් දැන් හුදෙකලා සිදුවීම් නොවී කාලගුණික ප්‍රවණතාවක් බවට පත්වීම අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණකි.

අභ්‍යවකාශයට පෙනෙන පරිදි පරිසරය වෙනස් වීම

මෙම තාප තරංගයේ බලපෑම කෙතරම් දැඩි ද යත්, පෘථිවියෙන් බැහැර අභ්‍යවකාශයට පවා එහි ප්‍රතිවිපාක පැහැදිලිව දර්ශනය වේ. ජූලි 9 වන දින නාසා (NASA) ආයතනය ලබාගත් චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප මගින් පෙනී යන්නේ, එංගලන්තයේ සාමාන්‍යයෙන් හරිත පැහැයෙන් දිස්වන ගම්බද ප්‍රදේශ මේ වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම දුඹුරු පැහැ ගැන්වී ඇති බවයි. මෙම වර්ණ විපර්යාසය වියළීමක් නොව, පසෙහි තෙතමනය අතිශය අවම වීම නිසා හටගෙන ඇති “අතිමහත්” (Exceptional) ලැව්ගිනි අවදානම පෙන්නුම් කරන දර්ශකයක් ලෙසයි.

නිහඬ මාරයා - තාප තරංගයේ මාරාන්තික බව

අධික උණුසුම යනු අපහසුතාවයක් පමණක් නොව, එය ජීවිත අවදානමක් ද ගෙන එන්නකි. මේ වසරේ මැයි සහ ජූනි මාසවල පැවති සුවිශේෂී තාප තරංග හේතුවෙන් පමණක් එංගලන්තයේ සහ වේල්සයේ පුද්ගලයන් 2,700 කට අධික සංඛ්‍යාවක් මියගොස් ඇති බව සැලකේ. මෙය දැනට පවතින ජූලි තාප තරංගයේදී ද සිදුවිය හැකි ජීවිත හානි පිළිබඳව ලබාදෙන පෙර නිමිත්තකි. වයස අවුරුදු 65 ට වැඩි සහ නිදන්ගත සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇති පුද්ගලයින්ට ඇති අවදානම සලකා එක්සත් රාජධානියේ සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණ ඒජන්සිය (UKHSA) පහත පරිදි අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇත.

• ඇම්බර් (Amber) ඇලර්ට්: සෞඛ්‍ය සහ සමාජ ආරක්ෂණ සේවා සඳහා සැලකිය යුතු බලපෑම් ඇතිවිය හැකි ප්‍රදේශ සඳහා.
• කහ (Yellow) ඇලර්ට්: සෞඛ්‍ය පද්ධතියට යම් බලපෑමක් එල්ල විය හැකි අවදානම් සහිත ප්‍රදේශ සඳහා.

බොහෝ දෙනා දිවා කාලයේ උණුසුම ගැන කතා කළද, රාත්‍රී කාලයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම මිනිස් සිරුරට තවදුරටත් මාරාන්තික විය හැකිය. රාත්‍රී කාලයේ අවම උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 20 (20°C) ට වඩා වැඩි වීම ‘නිවර්තන රාත්‍රීන්’ (Tropical nights) ලෙස හඳුන්වයි. මෙය පෙර සඳහන් කළ මරණ සංඛ්‍යාව ඉහළ යාමට ඍජුවම දායක වන සාධකයකි; මන්දයත් රාත්‍රියේදී පවා පරිසරය සිසිල් නොවන විට, දහවල් කාලයේදී රත් වූ මිනිස් සිරුරට තාපය බැහැර කර නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීමට (Recover) අවස්ථාවක් නොලැබෙන බැවිනි.

කඳුකරයේ ලැව්ගිනි හඬ

අධික වියළි කාලගුණයත් සමඟ වේල්සයේ සහ එංගලන්තයේ ප්‍රදේශ රැසක දරුණු ලැව්ගිනි හටගෙන ඇති අතර එය ජනාවාස ආසන්නයටම පැමිණ තිබේ. උතුරු වේල්සයේ Conwy ප්‍රදේශයේ හටගත් ගින්න හේතුවෙන් පවුල් රැසක් තම නිවෙස්වලින් ඉවත් කිරීමට පවා බලධාරීන්ට සිදුවිය. මෙම ගින්නෙහි බිහිසුණු බව පිළිබඳව අදහස් දැක්වූ ප්‍රදේශවාසියෙකු වන බෙන් කැම්බල් (Ben Campbell) එම අත්දැකීම විස්තර කළේ මෙලෙසිනි:

“ඒ ශබ්දය වෙනත් ඕනෑම දෙයකට වඩා භයානකයි. එය ඉතා දරුණුයි, ඒ පුපුරන හඬ (Crackling). එය කන්ද දිගේ පහළට එන හඬ අපට ඇසුණා.”

පවතින කාලගුණ අනාවැකිවලට අනුව, ස්පොරාඩික් ගිගුරුම් සහිත වැසි ඇති වීමේ සුළු සම්භාවිතාවක් තිබුණද, මෙම දැඩි තාප තරංගය සහ වැසි රහිත කාලගුණය ස්ථිරවම අවසන් වීමේ ලකුණු තවමත් අවිනිශ්චිතය.. බොහෝ ප්‍රදේශවලට තවදුරටත් වැසි රහිත කාලගුණයක් පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.