රෂිකා හෙන්නායක අගෝස්තු 03, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

මැදපෙරදිග උණුසුම සහ තෙල් මිලෙහි හදිසි කඩාවැටීම

2026 අගෝස්තු මස උදාවත්ම ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ දැඩි අස්ථාවරත්වයකට මුහුණ දී සිටී. පසුගිය ජූලි මාසය පුරා ඇමරිකා-ඉරාන ගැටුම් උත්සන්න වීම සහ හූති (Houthi) සටන්කාමීන් විසින් සවුදි අරාබියේ වරායවල් අවහිර කිරීම හේතුවෙන් බොරතෙල් මිල 20% ක දැවැන්ත ඉහළ යාමක් පෙන්නුම් කළේය. කෙසේ වෙතත්, යුධ බිය මැද වුවද අගෝස්තු මුල් සතියේ වෙළඳපොළ අනපේක්ෂිත පසුබෑමකට ලක් විය.

ඉරානයට එල්ල කිරීමට සැලසුම් කළ ප්‍රහාරය ජනාධිපති ට්‍රම්ප් විසින් අවසන් මොහොතේ නතර කිරීම වෙළඳපොළ උණුසුම පහත හෙළීමට ප්‍රධාන හේතුව විය. එඩ්වඩ්ස් ගුවන් හමුදා කඳවුරේ සිට ඔහු කළ ප්‍රකාශය වෙළඳපොළ තුළ දැඩි වෙනසක් ඇති කළේය.

ඔහුගේ ප්‍රකාශය මෙසේය….

"අප සූදානම් වන්නේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු එල්ල කරන දරුණුතම ප්‍රහාරයටයි. නමුත් කලාපීය නායකයින් සමඟ කළ සාකච්ඡාවලින් පසු සාමකාමී විසඳුමකට අවස්ථාවක් ඇති බව මා විශ්වාස කරනවා."

ජූලි මාසයේ පැවති 20% ක මිල වර්ධනය ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වූයේ සැපයුම් දාමය බිඳ වැටේය යන සැකය මතයි. නමුත් ට්‍රම්ප්ගේ තීරණයත් සමඟ ආසියානු වෙළඳපොළ විවෘත වන විටම මිල ගණන් සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටුණි.

• West Texas Intermediate (WTI) මිල 5.88% කින් පහත වැටී බැරලයක් ඩොලර් 79.77 ක් ලෙස සටහන් විය.
• Brent පිරිපහදු නොකළ තෙල් මිල 5.07% කින් පහත වැටී බැරලයක් ඩොලර් 83.47 ක් දක්වා අඩු විය.

හෝමුස් සහ බැබ් එල්-මැන්ඩෙබ්: නාවික සිතියම් නැවත ඇඳීම

රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සාකච්ඡා පිළිබඳ බලාපොරොත්තු මධ්‍යයේ වුවද, මුහුදේ පවතින යථාර්ථය තවමත් අවදානම් සහගතය. ඉරානය සහ ඕමානය අතර හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) නව නාවික නීති පිළිබඳ සාකච්ඡා අවසන් වෙමින් පවතී. මෙහිදී ඉරානය විසින් ඕමාන වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි පැරණි දකුණු නාවික මාර්ගය භාවිතය තහනම් කිරීමට උත්සාහ කරයි.

වෙළඳපොළ විශ්ලේෂණය කිරීමේදී අප සැලකිය යුතු කරුණු දෙකක් තිබේ…

• පවතින අවදානම එක්සත් රාජධානියේ නාවික වෙළඳ මෙහෙයුම් නියෝජිතායතනය (UKMTO) වාර්තා කරන පරිදි පසුගිය සෙනසුරාදා සිට තවත් ටැංකි නෞකා ප්‍රහාර 3ක් වාර්තා වී ඇත.
• ප්‍රතිවිරුද්ධ සංඥා සවුදි ටැංකි නෞකා දෙකක් බැබ් එල්-මැන්ඩෙබ් සමුද්‍ර සන්ධිය සාර්ථකව තරණය කිරීම, රතු මුහුදේ ගමනාගමනය තවමත් ක්‍රියාත්මක වන බවට ඉඟියක් ලබා දෙයි.

මෙයින් පෙනී යන්නේ කලාපීය බල අරගලය හුදෙක් යුද්ධයකින් ඔබ්බට ගොස් නාවික මාර්ග පාලනය කිරීමේ නව මූලෝපායික අදියරකට පිවිස ඇති බවයි.

OPEC+ කණ්ඩායම සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට දිනකට බැරල් 188,000 කින් නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීමට තීරණය කර ඇත. සාමාන්‍ය තත්ත්වයකදී මෙය මිල පහත වැටීමට විශාල බලපෑමක් කළ යුතු වුවද, වත්මන් භූ-දේශපාලනික තත්ත්වය හමුවේ මෙය “සංකේතාත්මක” පියවරක් පමණක් විය හැකිය.

කලාපීය බාධා කිරීම් සහ නාවික මාර්ග අවහිරතා හේතුවෙන්, කඩදාසි මත ඇති මෙම නිෂ්පාදන වැඩි කිරීම සැබෑ ලෙසම වෙළඳපොළට ළඟා වනු ඇතැයි විශ්වාස කිරීම අසීරුය. එබැවින් සැපයුම් දාමයේ සැබෑ සහනයක් ලැබෙන්නේ හෝමුස් සහ රතු මුහුදේ ආරක්ෂාව තහවුරු වුවහොත් පමණි.

මැදපෙරදිග දේශපාලන ක්‍රීඩාව දැන් යුධ පිටියේ සිට රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මේසය සහ නාවික මාර්ග පාලනය දක්වා පරිවර්තනය වී ඇත. තෙල් මිල පහත වැටීම තාවකාලික සැනසීමක් වුවද, ගෝලීය නාවික සිතියම් නැවත ඇඳෙමින් පවතින බව අප අමතක නොකළ යුතුය.