ඉසුරු පරාක්‍රම
අගෝස්තු 20, කොළඹ (LNW): ශ්‍රී ලාංකේය සංගීතයේ ඉතිහාසය කියවන විට, ඇතැම් කලාකරුවන්ගේ නාමයන් කාලය ඉක්මවා ජාතියක මතකය තුළ සදාකාලිකව රැඳී සිටින බව පෙනේ. විශාරද නන්දා මාලිනී යනු එවැනි අමරණීය කලාකාරිනියකි. ඇය ගායිකාවක් පමණක් නොව, සිංහල භාෂාවේ කාව්‍යමය ශක්තිය ජනහදවතට ගෙන ගිය සංවේදී කලාකාරිනියකි. ඇගේ හඬ තුළ ආදරය, විරහව, මව්බිම, මනුෂ්‍යත්වය, සමාජ වේදනාව, අහිංසකත්වය සහ අභිමානය යන සියල්ල එකවර ජීවත් විය.
නන්දා මාලිනීගේ ගීතයක් ඇසීම යනු සරලව සංගීත ඛණ්ඩයක් රසවිඳීමක් නොවේ. එය සිංහල සමාජයේ අත්දැකීම්, සිහින, දුක් වේදනා සහ බලාපොරොත්තු සමඟ නැවත සම්බන්ධ වීමකි. ඒ නිසාම ඇගේ ගීත පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගමන් කරමින්, වෙනස්වන සමාජයක මැද වුවද තම අරුත හා සංවේදී බලය අහිමි නොකරයි.
සරල ගීතයක ගැඹුරු අර්ථය
නන්දා මානීගේ කලා ජීවිතයේ විශේෂත්වය වූයේ ගීතයක වචන, තනුව සහ හඬ එකම අර්ථයක් බවට පත් කිරීමයි. ඇය ගීතයක් ගායනා කළ විට, වචනවල අර්ථය පමණක් නොව ඒවා අතර ඇති නිහඬතාවද ශ්‍රාවකයාට දැනුණි. එක් වචනයක් දිගු කිරීම, ස්වරයක් මඳක් පහත් කිරීම, පදයක අවසානයේ ඇති සුළු කම්පනයක්—මේ සියල්ල ඇගේ ගායන ශෛලියේ අත්‍යවශ්‍ය අංග විය.
ඇගේ හඬේ තිබූ ප්‍රධාන ගුණාංගයක් වූයේ බලහත්කාරී ප්‍රදර්ශනයකින් තොර ගැඹුරයි. ඇය ගීතයකට අතිරික්ත අලංකාර එක් කිරීමට වඩා, එහි අභ්‍යන්තර හැඟීම සුරැකීමට උත්සාහ කළාය. එම නිසා ඇගේ ගීත අසන විට ශ්‍රාවකයාට ගායිකාවකගේ දක්ෂතාව පමණක් නොව, ගීතයේ කතාවද අත්විඳිය හැකි විය.
නන්දා මාලිනීගේ ගායනය තුළ ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ පදනමක් තිබුණද, ඇයගේ ප්‍රකාශනය ජනතාවගෙන් දුරස් වූයේ නැත. ඇය සංගීතමය සංකීර්ණත්වය සාමාන්‍ය ශ්‍රාවකයාට දැනෙන ආකාරයට ඉදිරිපත් කළාය. එය ඇගේ ජනප්‍රියත්වයට පමණක් නොව, ඇගේ කලාත්මක ගෞරවයටද හේතු විය.
මව්බිම සහ මනුෂ්‍යත්වය
ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ හා දේශපාලන ඉතිහාසයේ විවිධ අවස්ථාවලදී නන්දා මානීගේ ගීත ජනතාවගේ සාමූහික හැඟීම් නිරූපණය කළේය. මව්බිම පිළිබඳ ආදරය ඇගේ ගීතවල තිබුණ ද, එය අන්ධ ජාතිවාදී උද්යෝගයක් නොවීය. ඇගේ මව්බිම යනු සියලු මිනිසුන්ට සාධාරණත්වය, නිදහස සහ ආරක්ෂාව හිමි විය යුතු භූමියකි.
ඇගේ ගීතවලින් මතුවූ දේශප්‍රේමය, මිනිසෙකු තවත් මිනිසෙකුට වඩා උසස් කර පෙන්වීමේ දේශප්‍රේමයක් නොව, මිනිස් ජීවිතයේ වටිනාකම ආරක්ෂා කිරීමේ දේශප්‍රේමයකි. යුද්ධය, දුප්පත්කම, අසාධාරණය සහ සමාජ බෙදීම් පිළිබඳ සංවේදීතාව ඇගේ ගායනයේ තදින් පෙනී ගියේය.
මෙම කරුණ නිසා නන්දා මාලිනීගේ ගීත කාලීන දේශපාලන ප්‍රකාශවලට වඩා දිගු ආයුෂක් ලබා ගත්තේය. දේශපාලන බලවේග වෙනස් වුවද, මවකගේ කඳුළ, දරුවෙකුගේ බිය, ආදරණීයයෙකු අහිමි වීමේ වේදනාව හෝ සාමය පිළිබඳ මිනිස් ආශාව වෙනස් නොවේ. ඇගේ ගීත එම සදාතනික මනුෂ්‍ය හැඟීම් ස්වරයට නංවා ඇත.
සිංහල භාෂාවට කළ සේවය
නන්දා මාලිනීගේ කලා මෙහෙවර සිංහල ගීතයට පමණක් සීමා නොවේ. ඇය සිංහල භාෂාවේ සුන්දරත්වය, සංගීතමය හැකියාව සහ කාව්‍යමය ගැඹුර ජනප්‍රිය සංගීතයට ගෙන ආ කලාකරුවෙකි. ඇගේ ගීතවල භාවිත වූ වචන බොහෝවිට සරල වුවද, ඒවායේ සංයෝජනය ගැඹුරු කාව්‍යයක් බවට පත්විය.
ඇය ගායනා කළ ගීත හරහා පද රචකයන්ගේ නිර්මාණ, සංගීතඥයන්ගේ තනු සහ ගායන ශිල්පයේ විවිධ හැකියාවන් ජනතාව අතරට ගියේය. එම සහයෝගී කලා සම්ප්‍රදාය තුළ නන්දා මානීගේ හඬ මධ්‍යස්ථානයක් විය. ඇගේ ගායනය නිර්මාණයකට අවසන් හැඩය ලබා දුන්නා පමණක් නොව, එය ජන මතකයේ රඳවා තැබීය.
සිංහල ගීතයේ අනාගතය ගැන කතා කරන විටද, ඇගේ දායකත්වය නොසලකා හැරිය නොහැක. පසු පරම්පරාවල ගායක ගායිකාවන්ට ඇය ආදර්ශයක් වූයේ ජනප්‍රියත්වය සහ කලාත්මක ගුණාත්මකභාවය එකිනෙකට විරුද්ධ නොවන බව පෙන්වා දෙමිනි. හොඳ ගීතයක් රසවත් වීමට මෙන්ම, අර්ථවත් වීමටද හැකි බව ඇය සිය ගායන ජීවිතයෙන් ඔප්පු කළාය.
කාලය ඉක්මවා ගිය ජනප්‍රියත්වය
බොහෝ ජනප්‍රිය ගීත කාලයක් ගත වූ පසු අමතක වෙයි. එහෙත් නන්දා මාලිනීගේ ගීත පරම්පරා වෙනස් වුවද නැවත නැවත ගායනා කෙරෙයි, අසනු ලැබෙයි, විග්‍රහ කෙරෙයි. එයට හේතුව ඒවා එක් යුගයකට පමණක් අයත් නොවීමයි.
ඇගේ ආදර ගීත තරුණ පරම්පරාවටද සමීපය. ඇගේ මව්බිම පිළිබඳ ගීත ජාතික උත්සවවලදීද ඇසෙයි. ඇගේ සමාජ සංවේදී ගීත අසාධාරණය පිළිබඳ කතා කරන අවස්ථාවලදීද සිහිපත් වේ. ඇගේ භක්තිමය හා දාර්ශනික ගීත ජීවිතයේ අස්ථිරත්වය ගැන සිතන මිනිසුන්ට සැනසීමක් ගෙන දෙයි.
මෙය කලාකරුවෙකුට ලැබිය හැකි ඉහළම ජයග්‍රහණයකි. ජනප්‍රියත්වය යනු ගීතයක් බොහෝ දෙනා ඇසීම පමණක් නොවේ. එය මිනිසුන්ගේ පෞද්ගලික මතකයන් සමඟ සම්බන්ධ වීමයි. විවාහයකදී, අවමංගල්‍යයකදී, පාසල් වේදිකාවකදී, ජාතික උත්සවයකදී හෝ තනිවූ රාත්‍රියකදී—නන්දා මාලිනීගේ ගීත මිනිස් ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථාවලට සහභාගී වී ඇත.
කලාකරුවකුගේ වගකීම
නන්දා මානීගේ ගමන අපට කලාකරුවෙකුගේ සමාජ වගකීම පිළිබඳද වැදගත් පාඩමක් ලබා දෙයි. කලාකරුවාට ජනතාව සතුටු කිරීමේ වගකීමක් තිබුණද, එය පමණක් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ කාර්යය නොවේ. සමාජයේ වේදනාව දැකීම, නිහඬව සිටින මිනිසුන් වෙනුවෙන් හඬක් වීම සහ මනුෂ්‍යත්වය ආරක්ෂා කිරීමද කලාකරුවෙකුගේ වගකීමකි.
නන්දා මාලිනීගේ ගීතවලින් බොහෝවිට මතුවන්නේ එම වගකීම් සහගත කලා දෘෂ්ටියයි. ඇය සරල විනෝදාස්වාදයෙන් ඔබ්බට ගොස්, ශ්‍රාවකයා සිතීමට, සංවේදී වීමට සහ ප්‍රශ්න කිරීමට පෙළඹවූවාය. ඒ නිසා ඇගේ කලා මෙහෙවර ශ්‍රව්‍ය අත්දැකීමක් පමණක් නොව, සමාජ හා සංස්කෘතික අත්දැකීමක්ද විය.
අවසන් නොවන හඬක්
කලාකරුවෙකුගේ ජීවිතය පිළිබඳ ගුණානුස්මරණයක් ලියන විට, ඔහු හෝ ඇය අප අතර නැති බව පමණක් සඳහන් කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. සැබෑ ප්‍රශ්නය වන්නේ ඔහුගේ හෝ ඇගේ නිර්මාණ අප අතර තවමත් ජීවත් වන්නේද යන්නයි. නන්දා මානී සම්බන්ධයෙන් එයට පිළිතුර පැහැදිලිය.
ඇගේ හඬ තැටිවල, ගුවන්විදුලියේ, රූපවාහිනියේ සහ ඩිජිටල් මාධ්‍යවල පමණක් නොව, ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ සාමූහික මතකයේද පවතී. ඇගේ ගීත අසන සෑම අවස්ථාවකම ඇය නැවත අප අතරට පැමිණෙයි. අලුත් පරම්පරාවක් ඇගේ ගීතයක් සොයාගෙන එහි අර්ථය විඳින සෑම මොහොතකම ඇගේ කලා උරුමය නැවත උපත ලබයි.
විශාරද නන්දා මාලිනී යනු සිංහල සංගීතයේ එක් නාමයක් පමණක් නොවේ. ඇය යුගයක්, සංවේදනයක් සහ සදාතනික කලා සම්ප්‍රදායකි. ඇගේ ගීත අපට ආදරය කිරීමට, මව්බිම ගැන සිතීමට, වේදනාව හඳුනා ගැනීමට සහ මනුෂ්‍යත්වය අගය කිරීමට උගන්වයි.
ඒ නිසා ඇගේ ගුණානුස්මරණය යනු අතීතයේ ශ්‍රේෂ්ඨ ගායිකාවක් සිහිපත් කිරීම පමණක් නොවේ. එය සිංහල ගීතයේ ගෞරවය, භාෂාවේ සෞන්දර්යය සහ මිනිස් හදවතේ නොනිමෙන සංවේදීතාව සිහිපත් කිරීමකි. ඇගේ හඬ නිහඬ නොවේ. එය තවදුරටත් ගීත තුළින්, මතකයන් තුළින් සහ ශ්‍රාවකයන්ගේ හදවත් තුළින් ඇසෙමින් පවතිනු ඇත.
