රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 06, කොළඹ LNW :
ගැටුම් කලාපයක යුද්ධය නිමාවන්නේ වෙඩි හඬ නැවතීමෙන් පමණක් නොවේ. සැබෑ මානුෂීය ඛේදවාචකය දිගහැරෙන්නේ සුන්බුන් බවට පත්වූ නගරයක නිහඬතාවය අස්සේය. යුද්ධයේ දරුණුකම දේපළ විනාශයකට එහා ගිය, මිනිස් ජීවිතවල අවසන් ගෞරවය පවා අහිමි කරන ආකාරය පිළිබඳ කම්පන සහගත පුවතක් පසුගියදා ගාසා තීරයේ සෙයිතුන් ප්‍රදේශයෙන් වාර්තා විය.
අස්ථි කොටස් සහ මතකයන්
සෙයිතුන් ප්‍රදේශයෙන් දැනට සොයාගෙන ඇති දේහයන් පිළිබඳ පරීක්ෂා කිරීමේදී පෙනී යන්නේ ඒවා සම්පූර්ණ මිනිස් සිරුරු නොවන බවයි. මෙම දේහයන්ගෙන් සමහරක් 2023 නොවැම්බර් මාසයේ තරම් ඈත අතීතයකට දිවෙන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තා පෙන්වා දෙයි. කාලය ගතවීම සහ මෙහෙයුම් සඳහා ඇති පද්ධතිමය බාධා හේතුවෙන් අද වන විට ඉතිරිව ඇත්තේ අස්ථි කොටස් සහ මියගිය පුද්ගලයන් සතුව තිබූ සුළු බඩුබාහිරාදිය පමණි.
“මේවා අස්ථි ශේෂයන් සහ සිරුරු මත තිබී සොයාගත් බඩුබාහිරාදියයි, විශේෂයෙන් ළමුන්ගේ ඒවා.”
මෙම ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත් මියගිය 100 දෙනාගෙන් 60 දෙනෙකුම දරුවන් වන අතර, ඉන් 55 දෙනෙකුම මලකා (Malaka) පවුලේ සාමාජිකයන්ය. මානුෂීය විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස මෙහි ඇති බරපතලම කාරණය වන්නේ මෙය “මුළු පවුල් රුධිර පෙළපතක්ම ලෝකයෙන් මකා දැමීමක්” (Erasure of entire bloodlines) ලෙස හඳුනා ගැනීමයි. මෙම හඳුනාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය අනුමානයක් නොවේ; එය ඉංජිනේරු කණ්ඩායම්වල සහාය ඇතිව, දිවි ගලවා ගත් අයගේ සාක්ෂි සහ පවුල් ඉතිහාසය සැසඳීමෙන් සිදුකරන තාක්ෂණික මෙහෙයුමකි.
දින 90 ද? නැතහොත් වසර ගණනාවක් ද?
ගාසා හි සුන්බුන් යට තවමත් මිනිස් දේහයන් 8,000ක් පමණ වැළලී ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත. බර යන්ත්‍රෝපකරණ සහ ආරක්ෂිත උපකරණ නොමැතිකම නිසා මෙම සිරුරු ගොඩගැනීම මානුෂීය අර්බුදයක් බවට පත්ව ඇත. සිවිල් ආරක්ෂක සේවයේ ප්‍රධානී රේඩ් අල්-දක්ෂාන් (Raed al-Dahshan) මේ පිළිබඳව පවතින ලොජිස්ටික් බාධාවන් මෙසේ පැහැදිලි කරයි.
"අප සතුව උපකරණ හෝ සහන සේවකයන් සඳහා ආරක්ෂිත ඇඳුම් කට්ටල නැහැ. අවශ්‍ය යන්ත්‍රෝපකරණ ලැබෙන්නේ නම් දින 90කින් නිම කළ හැකි කාර්යය, ඒවා නොලැබුණහොත් වසර ගණනාවක් ගතවනු ඇති. මෙම උපකරණ ජාත්‍යන්තර ආයතනවල පාලනය යටතේ තබා ගැනීමට වුවද අප සූදානම්."
මළවුන්ට පවා අහිමි වූ සුසාන භූමි
යුද්ධයේ අමානුෂිකත්වය කොතෙක්ද යත්, සෙයිතුන් ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත් මෙම ශේෂයන් භූමදානය කිරීමට පවා සුදුසු සුසාන භූමි සොයා ගැනීම අසීරු වී තිබේ. සෙයිතුන් සිට ගොඩගත් සිරුරු කොටස් මධ්‍යම ගාසා හි අල්-මමදානි (al-Ma’madani) සුසාන භූමිය වෙත රැගෙන යාමට සිදු විය. බොහෝ සුසාන භූමි හමුදා ප්‍රහාරවලින් විනාශ කර ඇති අතර, මියගිය අයට හිමිවිය යුතු අවම ගෞරවය පවා මෙලෙස අහිමි කිරීම ජාත්‍යන්තර මානුෂීය නීති පද්ධතියම ප්‍රශ්න කරන්නකි.
මෙම දේහයන් සොයා ගැනීම සාක්ෂි සුරැකීමක් ලෙස ඉතා වැදගත් වේ. එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලයේ අජිත් සුන්ගයි (Ajith Sunghay) පවසන පරිදි, දැනට ගාසා තීරයෙන් 70%ක්ම පවතින්නේ හමුදා පාලනය යටතේ බැවින්, මෙම සාක්ෂි එක්රැස් කිරීම අතිශය සංවේදී සහ දුෂ්කර කටයුත්තකි.
ගාසා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ දත්තයන්ට අනුව…
- සමස්ත මරණ සංඛ්‍යාව: 73,651 කට අධිකයි.
- තුවාල ලැබූවන්ගේ සංඛ්‍යාව: 174,592 කට අධිකයි.
මෙම අතිවිශාල සංඛ්‍යාලේඛන හුදු ඉලක්කම් නොව, යුක්තිය සහ වගවීම අපේක්ෂා කරන මානුෂීය සාක්ෂි වේ.
ගාසා හි සුන්බුන් අතරින් හමුවන මෙම අස්ථි කොටස් සහ කුඩා දරුවන්ගේ බඩුබාහිරාදිය මුළු ලෝකයටම පවසන්නේ යුද්ධයක සැබෑ බිහිසුණු බවයි. යන්ත්‍රෝපකරණ සහ දේශපාලන අවහිරතා හමුවේ වුවද, තම ආදරණීයයන්ගේ අවසන් ශේෂයන් හෝ සොයා ගැනීමට වෙහෙසෙන මේ මිනිසුන් පවසන්නේ යුක්තිය පිළිබඳ කතාවයි.
