පොසිස් ඉන්ධන මතභේදය නිසා COP31 සාකච්ඡා දිර්ඝ වේ..

රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 18, කොළඹ LNW:

UN COP31 තීරණාත්මක කඩඉමක:

ගෝලීය දේශගුණික අර්බුදය හමුවේ තීරණාත්මක කඩඉමකට පැමිණ සිටින රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෝ, මධ්‍යධරණී වෙරළබඩ තුර්කියේ අන්ටාලියා (Antalya) නගරයට රැස්ව දැඩි රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සාකච්ඡාවක නිරත වෙති. රටවල් 200කට ආසන්න නියෝජිත පිරිසක් අතර හටගත් දැඩි මතභේදාත්මක තත්ත්වය හමුවේ, COP31 එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික සමුළුවේ නියමිත කාලසීමාව අවසන් වූවද, එකඟතාවක් සොයා යෑම සඳහා සාකච්ඡා දෙවන දිනටත් අතිකාල (overtime) ලෙස දීර්ඝ කිරීමට සිදුව තිබේ.

තුර්කිය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව එක්ව සභාපතිත්වය දරන මෙම සමුළුව, සූදානම් කර තිබූ සති දෙකක නිල කාලය අවසන් කරමින් සිකුරාදා නිමාවීමට නියමිතව තිබුණද, අවසන් එකඟතාවකට පැමිණීමට නොහැකිව දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව ඇත.

මෙම අර්බුදය වඩාත් බරපතල වන්නේ, කාර්මික යුගයට පෙර පැවැති මට්ටමට වඩා ගෝලීය උණුසුම සෙල්සියස් අංශක 1.5කට (ෆැරන්හයිට් අංශක 2.7) සීමා කිරීමට 2015 පැරිස් ගිවිසුමෙන් තබාගත් තීරණාත්මක ඉලක්කය ලෝකය විසින් ඉක්මවා යාමේ දැඩි අවදානමක් පවතින බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අනතුරු අඟවා ඇති පසුබිමකය.

COP31 සමුළුව මෙලෙස තීරණාත්මක අර්බුදයකට ලක්වීමට බලපෑ ප්‍රධාන කරුණු 4ක් පිළිබඳව විද්‍යාත්මක හා ප්‍රතිපත්තිමය කෝණයකින් පහතින් විමසා බලමු.

පොසිල ඉන්ධන පිළිබඳ ගැටුම සහ වචන ඉවත් කිරීම් (The Battle Over Fossil Fuels: From Ambition to Removal)

මෙම සමුළුවේ ප්‍රධානතම මතභේදාත්මක කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත් වූයේ පොසිල ඉන්ධන (අඟුරු, තෙල් සහ ස්වාභාවික වායු) භාවිතය ක්‍රමයෙන් ඉවත් කිරීම (phase-out) පිළිබඳ ගිවිසුම් කෙටුම්පතේ සඳහන් වන වචන මාලාවයි. සාකච්ඡා මෙහෙයවන ඕස්ට්‍රේලියාව විසින් සඳුදා ඉදිරිපත් කරන ලද මූලික කෙටුම්පත මගින් පොසිල ඉන්ධන ක්‍රමයෙන් ඉවත් කිරීම වේගවත් කිරීමට කැඳවුම් කර තිබුණි.

කෙසේ වෙතත්, සවුදි අරාබිය ඇතුළු ප්‍රධාන තෙල් සහ ස්වාභාවික වායු නිෂ්පාදනය කරන රටවල දැඩි විරෝධය හමුවේ, බ්‍රහස්පතින්දා නිකුත් කරන ලද සංශෝධිත කෙටුම්පතෙන් “පොසිල ඉන්ධන” යන වචනය පවා සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර තිබුණි.

විනාශකාරී ගෝලීය උණුසුම් වීම වැළැක්වීම සඳහා පොසිල ඉන්ධන මගින් සිදුවන විමෝචනයන් කඩිනමින් හා දැඩි ලෙස කප්පාදු කළ යුතු බව පරිසර විද්‍යාඥයින් එකහෙළා පෙන්වා දෙයි. එසේ තිබියදීත්, ප්‍රධාන බලශක්ති අපනයනකරුවන්ගේ ආර්ථික මානයන් හමුවේ දේශගුණික ඉලක්ක යටපත් වීම සහ පොසිල ඉන්ධන නිපදවන රටවල් හා සැබෑ දේශගුණික ඉලක්ක අතර පවතින අතිශය දැඩි මතභේදය මෙමගින් මනාව පැහැදිලි වේ.

රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සාකච්ඡා පවතින මන්දගාමී හා අසාර්ථක ස්වභාවය කෙරෙහි සිවිල් සංවිධාන සිය දැඩි විරෝධය පළ කර ඇත. සෙනසුරාදා දිනයේදී සිවිල් සංවිධාන 100ක එකතුවක් විසින් සමුළුවේ සම-සභාපතිත්වය දරන තුර්කිය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව වෙත ඒකාබද්ධ ලිපියක් යොමු කරන ලදී.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් මෙතෙක් පවත්වන ලද COP සමුළු ඉතිහාසයේ වඩාත්ම කනගාටුදායක සහ අසාර්ථක සමුළුවක් බවට COP31 පත්වීමේ පැහැදිලි අවදානමක් පවතින බව එම සංවිධාන අනතුරු අඟවා සිටියේය.

“දේශගුණික සාකච්ඡාවල දශක තුනක ඉතිහාසය තුළ COP31 සමුළුව පහළම තැනකට වැටීමෙන් බේරා ගැනීමට ඇත්තේ තවත් පැය කිහිපයක් පමණි.”

නියමිත කාලය ඉක්මවා ගිය තීරණාත්මක අවසන් පැය කිහිපය තුළ සමුළුවේ සංවිධායකයින් සහ නායකයින් කෙරෙහි එල්ල වී ඇති දැවැන්ත ජාත්‍යන්තර පීඩනය මෙම අනතුරු ඇඟවීමෙන් පිළිබිඹු වේ.

සමුළුව සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක වීම වැළැක්වීම සඳහා, COP31 සභාපති සහ තුර්කියේ පරිසර අමාත්‍ය මුරත් කුරුම් (Murat Kurum) විසින් සෙනසුරාදා රාත්‍රියේ පැවැති පූර්ණ සභා වාරයේදී අවසන් මොහොතේ සම්මුති යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කරන ලදී.

පොසිල ඉන්ධන සම්බන්ධයෙන් පවතින මතභේද මෙන්ම, දේශගුණික විපර්යාසයන්ට හැඩගැසීම සඳහා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට (developing nations) අවශ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන (adaptation finance) ලබාදීම පිළිබඳ ගැටලු ද මෙම නව ලේඛනය මගින් විසඳා ඇති බව කුරුම් මහතා ප්‍රකාශ කළේය. දේශගුණික සාකච්ඡාවලදී සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් දැඩි විමෝචන කප්පාදුවලට එකඟ වන්නේ තමන්ට හිමිවන මූල්‍ය සහතිකය මත බැවින්, මෙම අරමුදල් පිළිබඳ සම්මුතිය මුළු ගිවිසුමේම පැවැත්ම තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකයකි.

“සියලු පාර්ශ්වයන්ට එකඟ විය හැකි ලේඛනයක් අප ඉදිරිපත් කර ඇතැයි අප විශ්වාස කරනවා.”

කෙසේ වෙතත්, මෙම නව ලේඛනය වහාම ප්‍රසිද්ධියට පත් නොකෙරුණු අතර, ඉරිදා GMT 03:00 වන විට ඊට අදාළ විරෝධතා ඉදිරිපත් කිරීමට නියෝජිතයින්ට කාලය ලබා දී තිබුණි. සම්මත කර ගැනීමේ නිල වාරය GMT 06:00 ට ආරම්භ වීමට නියමිතව තිබූ බැවින්, ලේඛනය අධ්‍යයනය කර සංශෝධන ඉදිරිපත් කිරීමට රටවලට ලැබුණේ පැය කිහිපයක ඉතා කෙටි කාලයකි.

සමුළුවේ එකඟතාව පමා වීමට තවත් ප්‍රධාන තාක්ෂණික හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද කිහිපයක් බලපෑවේය. ගෝලීය විදුලි සැපයුම ඉහළ නැංවීමේදී සුළං සහ සූර්ය බලශක්තිය වැනි පුනර්ජනනීය බලශක්තිය මත පමණක් පදනම් විය යුතුද, නැතහොත් ස්වාභාවික වායු සහ අඟුරු වැනි පොසිල ප්‍රභවයන්ද ඊට ඇතුළත් කරගත හැකිද යන්න ප්‍රධාන ගැටුම්කාරී මාතෘකාවක් විය.

එමෙන්ම, කාර්මික විමෝචනයන් ග්‍රහණය කර ගබඩා කිරීමේ (industrial carbon capture and storage – CCS) තාක්ෂණයන් ප්‍රවර්ධනය කරන්නේද නැද්ද යන්න පිළිබඳව ද දැඩි තර්ක විතර්ක ඇති විය. පරිසරවේදීන් සහ විවේචකයින් පෙන්වා දෙන්නේ CCS තාක්ෂණය යනු පිරිසිදු බලශක්තියට සැබෑ ලෙස සංක්‍රමණය වීම වෙනුවට, තවදුරටත් පොසිල ඉන්ධන නිසාරණය පවත්වාගෙන යාම සඳහා යොදාගන්නා “තාක්ෂණික ආවරණයක්” (tech-fix) පමණක් බවයි.

මෙම තාක්ෂණික අර්ථකථන යනු හුදෙක් වචන මාලාවක් පිළිබඳ තර්කයක් නොව, සම්ප්‍රදායික ඉන්ධන භාවිතය මත යැපීම තවදුරටත් පවත්වා ගන්නේද නැතහොත් සැබෑ පිරිසිදු බලශක්ති සංක්‍රමණයකට අවතීර්ණ වන්නේද යන්න තීරණය කරන තීරණාත්මක සටන් බිමකි.

තුර්කියේ අන්ටාලියා හි පැවැති COP31 සමුළුව පෙන්නුම් කළේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අර්බුද, ආර්ථික වාසි සහ දේශගුණික හදිසිභාවය එකිනෙක ගැටෙන ආකාරයයි. ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම වැළැක්වීම සඳහා විද්‍යාඥයින් සහ සිවිල් සංවිධාන ඉල්ලා සිටින කඩිනම් ක්‍රියාමාර්ගවලට එකඟ වීමට ලෝක නායකයින් අසමත් වන තරමටම, ජාතික ආර්ථික හා බලශක්ති අවශ්‍යතා ඉදිරියට පැමිණ ඇත.

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related

භාණ්ඩාගාරය මුදලින් පිරී ඉතිරී ගියාට ජනතා අත මුදල් නැත්නම් වැඩක් නැහැ – විපක්ෂ නායක සජිත්

තරුණ පරපුර තවදුරටත් කාටවත් අන්දවන්න නොහැකි බවත් 2019-2024 යන...

Newcastle හමුවේ 2-2 ක් ලෙස සමවෙද්දී Madueke තරඟය බේරාගනී!

රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 18, කොළඹ LNW: St James' Park...

ලොව පුරා ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යවසායක හමුව ජපානයේදී..

රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 22, කොළඹ LNW: විදේශ ප්‍රේෂණවලින් එහා ගිය...

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ තෙල් නැව්වලට ප්‍රහාර ; නාවික ගමනාගමනයට ඉරානයෙන් දැඩි සීමා

සටහන: සශිකලා මධුෂාණීලෝකය(අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ) නොවැම්බර් 22 : ඉරානය හෝමූස්...