රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 11, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
මෑතකදී කරන ලද දීර්ඝකාලීන පර්යේෂණයකින් හෙළි වී ඇත්තේ මොළයේ වේගය වර්ධනය කරන අභ්යාස මගින් වයස්ගත පුද්ගලයන්ට වැළඳෙන ඩිමෙන්ශියා රෝගී අවදානම 25% කින් පමණ අඩු කළ හැකි බවයි.
වසර විස්සක් පුරා පුද්ගලයන් දෙදහසකට අධික පිරිසක් යොදාගෙන සිදුකළ මෙම අධ්යයනය මගින් පරිගණක ආශ්රිතව සිදුකරන දෘශ්ය හඳුනාගැනීමේ ක්රියාකාරකම්වල වැදගත්කම පෙන්වා දෙයි.
කෙසේ වෙතත්, සාමාන්ය මතක අභ්යාස මගින් මෙවැනි සැලකිය යුතු බලපෑමක් නිරීක්ෂණය වී නොමැති අතර, මෙම ක්රමවේදයේ සැබෑ සාර්ථකත්වය තහවුරු කර ගැනීමට තවත් අතිරේක පර්යේෂණ අවශ්ය බව විද්යාඥයන් අවධාරණය කරයි.
වෙළඳපොළේ ඇති විවිධ මොළය පුහුණු කිරීමේ වැඩසටහන් සම්බන්ධයෙන් පාරිභෝගිකයන් විමසිලිමත් විය යුතු බවට ද මෙහිදී අනතුරු අඟවා ඇත.
මෙම සොයාගැනීම මගින් වයසට යාමේදී මොළයේ සෞඛ්යය රැකගැනීම සඳහා නව මැදිහත්වීමක් පිළිබඳ බලාපොරොත්තුද ඇති කර තිබේ.
මෙම මානසික අභ්යාස මගින් ඩිමෙන්ශියා අවදානම අඩු වන්නේ කෙසේද?
දෘශ්ය සැකසුම් සහ අවධානය වැඩි දියුණු කිරීම
මෙම අභ්යාසවලදී පරිගණක තිරයක් මත දිස්වන හැඩතල හෝ සංකේත ඉතා ඉක්මනින් හඳුනා ගැනීමට සිදු වේ. මෙමගින් පුද්ගලයෙකුගේ දෘශ්ය සැකසුම් (visual processing) හැකියාව සහ අවධානය (attention) වර්ධනය වන අතර තීරණ ගැනීමේ හැකියාවද තියුණු වේ.
මොළයේ ජාල ශක්තිමත් කිරීම
අවධානය යොමු කිරීම සහ තීරණ ගැනීම සඳහා සහය වන මොළයේ ස්නායු ජාල (brain networks) ශක්තිමත් කිරීමට මෙම පුහුණුව උපකාරී විය හැකි බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙයි.
අනුවර්තනය වන සුළු අභ්යාස
මෙම අභ්යාස පුද්ගලයාගේ දියුණුවත් සමඟ ක්රමයෙන් වඩාත් අභියෝගාත්මක (adaptive) වන පරිදි සකස් කර ඇත. වසර 20ක් පුරා පුද්ගලයන් 2,000කට වැඩි පිරිසක් යොදාගෙන කරන ලද පර්යේෂණයකින් හෙළි වී ඇත්තේ, මෙවැනි වේග පුහුණු අභ්යාස සහ අතිරේක වාර (booster sessions) ලබාගත් වැඩිහිටියන්ගේ ඩිමෙන්ශියා අවදානම 25%කින් අඩු වූ බවයි.
විශේෂත්වය
මතකය (memory) සහ තර්කනය (reasoning) පිළිබඳ පුහුණු කිරීම්වලට වඩා, මෙම වේග පුහුණු අභ්යාස ඩිමෙන්ශියා අවදානම අඩු කිරීමට වඩාත් සාර්ථක සහ සංඛ්යානමය වශයෙන් වැදගත් ප්රතිඵල පෙන්වා දී ඇත.
ඩිමෙන්ශියා අවදානම අඩු කරන වෙනත් ජීවන රටා වෙනස්කම් මොනවාද?
ඇතැම් ආහාර සහ පාන වර්ග භාවිතය මගින් ඩිමෙන්ශියා අවදානම අඩු කළ හැකි බව මූලාශ්රවල සඳහන් පර්යේෂණ වාර්තා පෙන්වා දෙයි. විශේෂඥ වෛද්යවරුන් විසින් මේ සඳහා නිර්දේශ කරනු ලබන එක් සුවිශේෂී පානයක් (one drink) පිළිබඳවද එහි තොරතුරු ඇතුළත් වේ.
ඩිමෙන්ශියාව සඳහා දැනට ස්ථිර සුවයක් නොමැති බැවින්, එහි අවදානම අවම කර ගැනීම සඳහා විවිධ ආකාරයේ මැදිහත්වීම් පිළිබඳව පර්යේෂකයන් දිගින් දිගටම පරීක්ෂණ පවත්වති.
ඩිමෙන්ශියා රෝග ලක්ෂණ තරුණ වියේදීම (young adults) ආරම්භ විය හැකි බැවින්, ඒ පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටීමද අවදානම කළමනාකරණය කිරීමට වැදගත් වේ.
නිතිපතා ශාරීරික ව්යායාම කිරීම, රුධිර පීඩනය සහ දියවැඩියාව පාලනය කිරීම, දුම්පානයෙන් වැළකී සිටීම සහ මනා නින්දක් ලබා ගැනීම වැනි කරුණු ඩිමෙන්ශියා අවදානම අඩු කිරීමට උපකාරී වේ
