ආශිකා බ්රාහ්මණ
මෙතනින් අහන්න
මෙතනින් බලන්න
කොළඹ LNW:මේ දිනවල පවතින කාලගුණික තත්ත්වය පිළිබඳ සලකා බැලීමේදී පවතින්නේ වියළි කාලගුණයකි. වියළි කාලගුණයත් සමඟ ගහට පොත්ත සේ පවතින්නේ ඇඟට දැනෙන රස්නයයි. දහවල් කාලය තුළ ඇතැම් විට දරාගත නොහැකි මට්ටමේ පාරිසරික උණුසුම් බවක් පවතියි. පරිසරයේ සිදුවන එම වෙනස්කම් සම්බන්ධයෙන් මානව ක්රියාකාරකම්වල බලපෑමද අනෙක් පසින් වෙයි. කාර්මික දියුණුවේ එන අවාසිදායක පැත්ත නම් මේ පාරිසරික බලපෑමයි. එම නිසාම මේ වන විට පරිසරය රැකගැනීම වෙනුවෙන් ගෝලීය මැදිහත්වීමක් පවතින අතර ඊට රටවල් වශයෙන්ද බැඳී සිටිති. ඒ අනුව මෙම කාරණයේදී පොදුවේ අප විසින් සලකා බලන්නේ ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාමේ අවධානම පැත්තෙනි.
වත්මන් දශකය තුළ ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාමේ ප්රවණතා සූක්ෂම ලෙස නිරීක්ෂණය කිරීම සහ විශ්ලේෂණය කිරීම හුදෙක් පාරිසරික අවශ්යතාවයකට එහා ගිය උපායමාර්ගික ප්රමුඛතාවයක් ලෙස දැක්විය හැකිය. “Global Climate Warming Trends and Reporting Analysis” මූලාශ්රය මත පදනම් වූ මෙම වාර්තාව, දේශගුණික මාරුවීම් සහ ඒවායේ දිශානතිය හඳුනා ගැනීම සඳහා වන තීරණාත්මක මෙවලමක් ලෙස ක්රියා කරයි. මෙහිදී අපගේ අවධානය හුදෙක් මතුපිට උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම වැනි සරල දර්ශකවලට පමණක් සීමා නොවන අතර, ගෝලීය දේශගුණික පද්ධතියේ සමස්ත ස්ථාවරත්වයට බලපාන පද්ධතිමය වෙනස්කම් (Systemic Changes) කෙරෙහි ද යොමු කෙරේ. මෙම පසුබිම තුළ, වත්මන් දත්ත මඟින් නිරූපණය කෙරෙන ප්රමාණාත්මක ප්රවණතා සහ ඒවායේ විද්යාත්මක පදනම විමසා බැලීම අත්යවශ්යය.
මෑතකාලීන ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාමේ ප්රවණතා
විද්යාත්මක නිරවද්යතාව තහවුරු කර ගැනීම සහ සාක්ෂි මත පදනම් වූ ප්රතිපත්ති සම්පාදනය (Evidence-based policy formulation) සඳහා නිශ්චිත දේශගුණික ප්රවණතා විශ්ලේෂණය කිරීම අත්යවශ්ය වේ. ඒ අනුව නවීන දත්ත විශ්ලේෂණයන්ට අනුව, ගෝලීය දේශගුණික ස්ථායීතාවයට සෘජුවම බලපාන ප්රධාන දර්ශක කිහිපයක් හඳුනාගත හැකිය:
- වායුගෝලීය උෂ්ණත්වයේ ඝාතීය වර්ධනය: පෘථිවි පෘෂ්ඨය ආසන්නයේ සාමාන්ය උෂ්ණත්වය අඛණ්ඩව ඉහළ යාම, පවතින විමෝචන අවම කිරීමේ ඉලක්ක (Emission reduction targets) සඳහා දැඩි අභියෝගයක් එල්ල කරයි.
- සාගර තාප ධාරිතාව (Ocean Heat Content) ඉහළ යාම: ගෝලීය උණුසුමෙන් 90%කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් සාගර විසින් අවශෝෂණය කරගනු ලබන අතර, මෙය සාගර පද්ධතිවල සමතුලිතතාවය බිඳවැටීමට මූලික හේතුවක් වේ.
- හිමගෝලයේ (Cryosphere) වේගවත් දියවීම: ධ්රැවාසන්න අයිස් තට්ටු සහ ග්ලැසියර දියවීම හුදෙක් ජල මට්ටම ඉහළ යාමක් පමණක් නොව, පෘථිවියේ ඇල්බෙඩෝ ආචරණය (Albedo effect) අඩු කරමින් උණුසුම් වීම තවදුරටත් වේගවත් කරන සාධකයකි.
මෙම ප්රවණතා සහ ඒවායේ උපායමාර්ගික බලපෑම පිළිබඳ අවධානය යොමුකිරීමේදී ආකාර කිහිපයකින් එය හඳුනා ගත හැකිය.
වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය ප්රවනතාවක් ලෙස සැලකීමේදී එහි නිරීක්ෂිත වෙනස ලෙස ආන්තික කාලගුණික සිදුවීම්වල වාර ගණන සහ තීව්රතාව ඉහළ යාම දැක්විය හැකිය. උපායමාර්ගික අවදානම ලෙස යටිතල පහසුකම් බිඳවැටීම සහ රාජ්ය මූල්ය මත පැටවෙන පිරිවැය ඉහළ යාම දැක්විය හැකියි.
සාගර තාපය ප්රවණතාවක් ලෙස ගැනීමේදී එහි නිරීක්ෂිත වෙනස ලෙස සාගර ජල මට්ටම ඉහළ යාම සහ සාගර ආම්ලිකකරණයත් උපායමාර්ගික අවධානම ලෙස ගෝලීය ප්රෝටීන් සැපයුම් දාමයන් අඩාල වීම සහ වෙරළබඩ ආර්ථිකයන්හි අස්ථාවරත්වය යන්න හඳුනා ගෙන තිබේ.
හිමගෝලය දියවීමේ ප්රවණතාව සැලකීමේදී ධ්රැවාසන්න සහ මවුන්ටන් ග්ලැසියර ක්ෂය වීම නිරීක්ෂිත වෙනස ලෙස හඳුනාගත හැකිය.
මිරිදිය සම්පත් හිඟතාවය සහ භූ-දේශපාලනික දේශසීමා ආශ්රිත අර්බුද මතු වීම එහි උපායමාර්ගික අවධානමයි.
මෙම භෞතික විපර්යාසයන්හි ප්රමාණාත්මක වර්ධනය, ගෝලීය සමාජ-ආර්ථික පද්ධතීන්හි පැවැත්ම තීරණය කරන තීරණාත්මක අවදානම් සාධක බවට පරිවර්තනය වෙමින් පවතී.
ප්රවණතාවල බලපෑම සහ “එමඟින් ඇතිවන තත්ත්වය”
හඳුනාගත් භෞතික ප්රවණතා, සැබෑ ලෝකයේ සංකීර්ණ අවදානම් බවට පරිවර්තනය වීම වැළැක්විය නොහැකිය. පරිසර ප්රතිපත්ති පිළිබඳ සැලකීමේදී වුවද මෙය පාරිසරික ගැටලුවලින් ඔබ්බට ගොස් ගෝලීය ස්ථාවරත්වයට එල්ල කරන පද්ධතිමය තර්ජනයක් බව පෙන්වා දිය හැකිය.
ඒ අනුව මෙම ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම් පිළිබඳ සාකච්ජාවේදී වඩාත් තීරණාත්මක බලපෑම් ක්ෂේත්ර හඳුනා ගැනීම වැදගත්ය.
- පාරිසරික පද්ධති බිඳවැටීම සහ ජෛව විවිධත්ව හානිය: උෂ්ණත්ව විචලනයන් දරාගත නොහැකි වීමෙන් පාරිසරික පද්ධතීන්හි ස්වයං-නියාමන හැකියාව අහිමි වන අතර, මෙය සමස්ත ස්වභාවික ප්රාග්ධනය (Natural capital) ක්ෂය වීමට හේතු වේ.
- මානුෂීය යටිතල පහසුකම් සහ නාගරික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව: දේශගුණික බලපෑම් හේතුවෙන් පවතින යටිතල පහසුකම්වල අනුකූලතාව (Compliance) පවත්වා ගැනීම දුෂ්කර වන අතර, මෙය මහා පරිමාණ සංක්රමණ සහ නාගරික අර්බුද සඳහා උත්තේජකයක් සපයයි.
- ආහාර සුරක්ෂිතතාවේ අස්ථාවරත්වය සහ භූ-දේශපාලනික අවදානම: වගා රටාවන් වෙනස් වීම සහ සම්පත් හිඟකම හුදෙක් වෙළඳපොළ මිල ඉහළ යාමක් පමණක් නොව, එය ජාතීන් අතර ගැටුම් සහ භූ-දේශපාලනික අස්ථාවරත්වය සඳහා උත්ප්රේරකයක් (Catalyst) ලෙස ක්රියා කරයි.
මෙකී බහුවිධ අභියෝග ජය ගැනීම සඳහා දත්ත මත පදනම් වූ විධිමත් වාර්තාකරණ පද්ධතියක සහ ඒකාබද්ධ ප්රතිපත්තිමය ප්රවේශයක අවශ්යතාව මතු වේ. - වාර්තාකරණ විශ්ලේෂණය සහ අනාගත දැක්ම
ජාත්යන්තර දේශගුණික ක්රියාකාරකම් මෙහෙයවීම සහ විමෝචන අවම කිරීමේ උපායමාර්ග සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා උසස් තත්ත්වයේ වාර්තාකරණය (High-quality reporting) පදනම වේ. නිවැරදි සහ විනිවිදභාවයෙන් යුත් වාර්තාකරණය මඟින් ආයෝජකයින්ට සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට අවදානම් කළමනාකරණය සඳහා අවශ්ය උපායමාර්ගික අවබෝධය ලබා දීම සිදුකරයි.
මෙහිදී සවිස්තරාත්මක දේශගුණික වාර්තාකරණ පද්ධතියක පැවතිය යුතු අත්යවශ්ය ගුණාංග ලෙස නිරවද්යතාව සහ විනිවිද පෙනෙන ප්රමිතිකරණය දැක්විය හැකිය. දත්ත එක්රැස් කිරීමේ සහ විශ්ලේෂණයේදී ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුකූල වීම සහ පාරදෘශ්යභාවය සහතික කිරීම, නවීන දත්ත ප්රවණතා තත්කාලීන ඒකාබද්ධ කිරීම එමඟින් නවතම දේශගුණික දර්ශක සහ විද්යාත්මක සොයාගැනීම් වාර්තාකරණ ක්රියාවලියට ක්ෂණිකව ඇතුළත් කිරීමේ හැකියාව ලැබේ. උපායමාර්ගික අවදානම් තක්සේරුවේදී විද්යාත්මක දත්ත, ආර්ථික සහ සමාජීය අවදානම් සමඟ සම්බන්ධ කරමින් ඉදිරිපත් කිරීම වැදගත්ය.
අවසාන වශයෙන්, මෙම නව ප්රවණතා හඳුනා ගැනීම සහ ඒවා විධිමත් ලෙස වාර්තා කිරීම,ගෝලීය උණුසුම පාලනය කිරීමේ අනාගත ප්රයත්නයන්හි කොඳු නාරටිය ලෙස දැක්විය හැකිය. පවතින දේශගුණික අර්බුදයේ බැරෑරුම්කම සලකා බැලීමේදී, විද්යාත්මක දත්ත මත පදනම් වූ උපායමාර්ගික මැදිහත්වීම් ක්රියාත්මක කිරීම තවදුරටත් ප්රමාද කළ නොහැකි ජාත්යන්තර වගකීමකි. එසේ නොවන කළ අපට මේ දැනෙන රස්නයේ නම් අඩුවක් නොවනු ඇත.
