රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 16, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
යුක්රේනය සිය පරිපාලන ව්යුහය තුළ දශක ගණනාවක් තිස්සේ මුල් බැස ඇති "පද්ධතිමය දූෂණය" (systemic corruption) මුලිනුපුටා දැමීමේ තීරණාත්මක මෙන්ම අතිශය සංකීර්ණ අරගලයක නිරතව සිටී.
රුසියානු ආක්රමණය හමුවේ රටේ ස්වෛරීභාවය වෙනුවෙන් සටන් කරන අතරතුර, අභ්යන්තරව පවතින දූෂණ මඩගොහොරුව පිරිසිදු කිරීම යුක්රේන රජයට පැවරුණු ද්විත්ව අභියෝගයකි.
2026 පෙබරවාරි මාසයේදී වාර්තා වන මෙම නවතම සිදුවීම, එනම් යුක්රේනයේ හිටපු බලශක්ති අමාත්ය ජර්මන් ගලුෂ්චෙන්කෝ (German Galushchenko) දේශසීමාව තරණය කර රටින් පලා යාමට උත්සාහ කිරීමේදී අත්අඩංගුවට පත්වීම, එරට දේශපාලන කරළිය කැළඹීමට සමත් වී ඇත.
අපගේ විමර්ශනාත්මක විශ්ලේෂණයට අනුව, මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකු නීතිය හමුවට පැමිණවීමක් නොව, යුක්රේන බලශක්ති ක්ෂේත්රය වෙලාගෙන තිබූ දැවැන්ත දූෂණ ජාලයක අවසානයේ ආරම්භයයි.
"මිඩාස්" (Midas) නඩුව: ඩොලර් මිලියන 100ක මූල්ය වංචාව සහ එහි සුලමුල
මෙම විමර්ශනය නම් කර ඇත්තේ “මිඩාස්” (Midas) නඩුව ලෙසිනි. ග්රීක පුරාවෘත්තවල මිඩාස් රජු ස්පර්ශ කරන සෑම දෙයක්ම රන් බවට පත් වූවා සේ, මෙම දූෂණ ජාලයේ මහමොළකරුවන් රජයේ බලශක්ති සම්පත් තමන්ගේ පෞද්ගලික ලාභය සඳහා හරවා ගත් බව
පරීක්ෂණ පත්රිකා පෙන්වා දෙයි. විශේෂ දූෂණ මර්ධන අභිචෝදක කාර්යාලය (SAPO) හෙළිදරව් කරන පරිදි, ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 100ක මෙම මූල්ය විශුද්ධිකරණ ජාලයේ සැබෑ “නිර්මාණකරු” (Architect) වන්නේ ප්රකට ව්යාපාරික තිමූර් මින්ඩිච් (Timur Mindich) ය. මෙය හුදෙක් මුදල් සොරකමක් නොව, රජයේ ඉහළම තලයේ ආශිර්වාදය ඇතිව ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස සැලසුම් කරන ලද සංවිධානාත්මක අපරාධ ජාලයකි.
දේශසීමාවේදී සිදුවූ නාට්යමය අත්අඩංගුවට ගැනීම
හිටපු අමාත්ය ගලුෂ්චෙන්කෝ අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවේ යුක්රේනයේ ජාතික දූෂණ මර්ධන කාර්යාංශය (NABU) විසින් ඔහු රහසිගතව රටින් පිටවීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාවේදීය. 2025 නොවැම්බර් මාසයේදී අමාත්ය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වූ පුද්ගලයෙකු මෙලෙස දේශසීමාව හරහා පලා යාමට උත්සාහ කිරීම, ඔහුට එරෙහිව ඇති සාක්ෂිවල බරපතලකම සහ නීතියෙන් ගැලවීමට ඇති මංමුළා සහගත උත්සාහය මනාව විදහා දක්වයි. මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම සම්බන්ධයෙන් NABU ආයතනය නිකුත් කළ නිල ප්රකාශය මෙසේය”’
“Initial investigative proceedings are ongoing, carried out in accordance with the requirements of the law and court sanctions. Details to follow,”
(මූලික විමර්ශන කටයුතු දැනට ක්රියාත්මක වෙමින් පවතින අතර, ඒවා නීතිමය අවශ්යතා සහ අධිකරණ අනුමැතියට අනුකූලව සිදු කෙරේ. වැඩිදුර තොරතුරු ඉදිරියේදී බලාපොරොත්තු වන්න.)
කොන්ත්රාත්කරුවන්ගෙන් බලහත්කාරයෙන් ලබාගත් 10% – 15% කප්පම්
මෙම දූෂණ ජාලයේ වඩාත්ම පිළිකුල් සහගත ක්රියාදාමය වූයේ රජයට අයත් ‘එනර්ගෝඇටම්’ (Energoatom) ආයතනය සමඟ කටයුතු කරන කොන්ත්රාත්කරුවන් ඉලක්ක කර ගැනීමයි. විමර්ශන වාර්තාවලට අනුව, අදාළ සමාගම්වලට සිය කොන්ත්රාත්තු පවත්වාගෙන යාමට හෝ හිඟ මුදල් ලබා ගැනීමට නම්, සම්පූර්ණ වටිනාකමෙන් 10% සිට 15% දක්වා වූ දැවැන්ත අල්ලස් ප්රමාණයක් ගෙවීමට බල කර ඇත. මෙම පද්ධතිමය කප්පම් ගැනීම් (Systemic Extortion) හේතුවෙන් යුක්රේන බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ ව්යාපාරික පාරිසරික පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඛේදජනක ලෙස අඩපණ වී තිබුණි.
දේශපාලන “ඩොමිනෝ” බලපෑම: පද්ධතිමය බිඳවැටීමක පෙරනිමිති
මෙම සිදුවීම හුදෙක් ගලුෂ්චෙන්කෝට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. මෙය යුක්රේන දේශපාලන පද්ධතියේ ඉහළම ස්ථරයන් කම්පනයට පත් කළ “ඩොමිනෝ” (Domino) බලපෑමකි. මින්ඩිච් සහ ගලුෂ්චෙන්කෝ සම්බන්ධ මෙම වංචාව හෙළිවීමත් සමඟ, මේ වන විට බලශක්ති අමාත්යවරුන් තිදෙනෙකුට (ගලුෂ්චෙන්කෝ ඇතුළුව) සහ ජනාධිපති සෙලෙන්ස්කිගේ අතිශය සමීපතමයෙකු වූ කාර්ය මණ්ඩල ප්රධානියාට (Chief of Staff) පවා සිය ධුරවලින් ඉල්ලා අස්වීමට සිදුවී ඇත. ජනාධිපතිවරයාගේ සමීපතම කවය තුළ සිටි පුද්ගලයන් මෙලෙස ඉලක්ක වීමෙන් පෙනී යන්නේ, යුක්රේන දේශපාලන බල අධිකාරිය තුළ දූෂණය කෙතරම් ගැඹුරට විහිදී තිබුණේද යන්නයි.
යුරෝපා සංගමයේ සාමාජිකත්වය සහ “අත නොතැබිය හැක්කන්” ඉලක්ක කිරීම
යුක්රේනය යුරෝපා සංගමයේ (EU) සාමාජිකත්වය අපේක්ෂා කරන පසුබිමක, බ්රසල්ස් නුවරින් පැමිණෙන බලපෑම අතිමහත්ය. දූෂණය තුරන් කිරීම යනු සාමාජිකත්වය සඳහා වන ප්රධානතම කොන්දේසියකි. මෑත සතිවලදී හිටපු අගමැතිනී යුලියා ටිමොෂෙන්කෝ සහ හිටපු ජනාධිපති උපදේශකවරුන් වැනි “නොසැලකිය හැකි” හෝ “අත නොතැබිය හැකි” ලෙස සැලකූ ප්රභූන් ඉලක්ක කිරීම හරහා රජය ලෝකයට පණිවිඩයක් ලබා දෙයි. එනම්, යුරෝපා සංගමය සමඟ එක්වීමට නම් කිසිදු පුද්ගලයෙකු නීතියට ඉහළින් නොසිටිය යුතු බවයි. මෙය යුක්රේනයට සිය පැවැත්ම සඳහා අත්යවශ්ය වන භූ-දේශපාලනික අවශ්යතාවයකි.
සමාප්තිය: දේශපාලනික පිරිසිදු කිරීමක්ද නැතහොත් උපායමාර්ගික මෙහෙයුමක්ද?
ජර්මන් ගලුෂ්චෙන්කෝගේ අත්අඩංගුවට ගැනීම යුක්රේන දූෂණ මර්ධන ඉතිහාසයේ සංකේතාත්මක ජයග්රහණයකි. එහෙත්, මෙම මෙහෙයුම් දෙස ප්රතිපත්තිමය විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස බලන විට පෙනී යන්නේ, මෙය හුදෙක් දූෂණයට එරෙහි සදාචාරාත්මක සටනකට වඩා බටහිර ආධාර සහ යුරෝපා සංගමයේ විශ්වාසය රැකගැනීම සඳහා සිදුකරන උපායමාර්ගික මෙහෙයුමක් බවයි. පද්ධතිමය දූෂණය මුලිනුපුටා දැමීම යනු තනි පුද්ගලයන් සිරගත කිරීමට වඩා එහා ගිය සංකීර්ණ ක්රියාවලියකි.
මෙම ක්රියාවලිය යුක්රේන රාජ්යය සැබෑ ලෙසම පිරිසිදු කිරීමේ අවංක උත්සාහයක්ද, නැතහොත් අභ්යන්තර දේශපාලන ස්ථාවරත්වයට හානි වුවද බටහිර පරිත්යාගශීලීන් සතුටු කිරීම සඳහා සිදුකරන ගණනය කරන ලද දේශපාලන උපායමාර්ගයක්ද?
