රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 16, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

කෘතිම බුද්ධිය (AI) යනු තවදුරටත් අනාගතවාදී සංකල්පයක් නොව, අපගේ දෛනික ජීවිතයේ සෑම ස්ථරයකම මුල් බැසගත් මූලික යථාර්ථයකි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම තාක්ෂණික විප්ලවය මානව ශිෂ්ටාචාරයේ ගමන් මග තීරණය කරන තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකට අද පැමිණ තිබේ. මේ මොහොතේ ඉන්දියාවේ නවදිල්ලි නුවරදී අභිමානවත් අයුරින් ඇරඹෙන “AI Impact Summit 2026” යනු හුදෙක් තවත් එක් තාක්ෂණික සම්මන්ත්‍රණයක් නොවේ; එය ගෝලීය AI පාලනය සඳහා වන “බ්‍රෙට්න් වුඩ්ස්” (Bretton Woods) මොහොතක් බඳු යුගාන්තරාර්ථී සිදුවීමකි. ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් අද (16) ආරම්භ වන මෙම පස්දින සමුළුව, හෙට දවසේ තාක්ෂණික දේශපාලනය හැඩගැස්වීමේ ප්‍රමුඛතම වේදිකාව වනු ඇත.

ගෝලීය සහයෝගීතාවය සඳහා පොදු උපායමාර්ගික සැලැස්මක්

ලෝක නායකයින් 20 දෙනෙකු සහ රටවල් 45ක අමාත්‍ය මට්ටමේ නියෝජිතයින්ගේ සහභාගීත්වය මගින් මෙම සමුළුවේ ඇති රාජ්‍යතාන්ත්‍රික බර තැබීම මැනවින් පිළිබිඹු වේ. මෙහි ප්‍රධානතම අරමුණ වන්නේ විසිරී පවතින ජාතික ප්‍රතිපත්ති වෙනුවට, ගෝලීය තාක්ෂණික දේශපාලනය (Global Technopolitics) තුළ පොදු එකඟතාවයකින් යුත් උපායමාර්ගික සැලැස්මක් (Strategic Plan) සකස් කිරීමයි.

මෙම සැසිය තුළදී, තාක්ෂණික ප්‍රගමනය හමුවේ මතු වන සමාජීය හා පාරිසරික පද්ධතිමය අවදානම් කළමනාකරණය සඳහා ‘ඇල්ගොරිතමික පාලනය’ (Algorithmic Governance) පිළිබඳ පොදු රාමුවක් සැකසීමට නායකයින් අපේක්ෂා කරයි. මෙය ලෝකයේ සෑම ජාතියකටම එක හා සමානව අදාළ වන පරිදි AI තාක්ෂණයේ ප්‍රතිලාභ බෙදා හැරීම සහ එහි අහිතකර බලපෑම් පාලනය කිරීමේ ඒකාබද්ධ ප්‍රයත්නයකි.

රැකියා අර්බුදය සහ සදාචාරාත්මක අනුකූලතාවය

AI තාක්ෂණයේ ව්‍යාප්තියත් සමඟ මිනිස් ශ්‍රම වෙළඳපොළ මුහුණ දෙන අස්ථාවරත්වය මෙවර සමුළුවේ ප්‍රමුඛ විශ්ලේෂණයකට බඳුන් වේ. එහිදී හුදෙක් රැකියා අහිමි වීම පිළිබඳ බිය පළ කිරීමට එහා ගිය, නවීන නවෝත්පාදනයන් සහ මානව-කේන්ද්‍රීය ප්‍රතිපත්ති (Human-centric policies) අතර මනා තුලනයක් පවත්වා ගැනීම පිළිබඳව මෙහිදී අවධානය යොමු කෙරේ. සදාචාරාත්මක අනුකූලතාවය (Ethical Compliance) යන්න හුදෙක් වචනයකට සීමා නොකර, තාක්ෂණික පද්ධති තුළ එය ප්‍රායෝගිකව ස්ථාපිත කිරීම මෙම සාකච්ඡාවල හරයයි. සමුළුවේ සමාරම්භක පදනම මෙලෙස ප්‍රකාශිතය:

"කෘතිම බුද්ධිය (AI) මගින් ඇතිවන රැකියා අර්බුදය, ළමා ආරක්ෂාව සහ සදාචාරාත්මක භාවිතය පිළිබඳව ලෝක අවධානය යොමු කිරීම මෙම සමුළුවේ මූලික පදනමයි."

Deepfakes සහ ළමා ආරක්ෂාව පිළිබඳ දැඩි අවධානය

වර්තමාන ඩිජිටල් අවකාශය තුළ වඩාත්ම භයානක සමාජීය තර්ජනය ලෙස හඳුනාගෙන ඇත්තේ ‘Deepfakes’ තාක්ෂණය හරහා පුද්ගල අනන්‍යතාවය සහ සත්‍යය විකෘති කිරීමයි. විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන් ඉලක්ක කර ගනිමින් නිර්මාණය වන හානිකර සහ සදාචාර විරෝධී අන්තර්ගතයන් පාලනය කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ දැඩි නීතිමය හා තාක්ෂණික වැටකඩොලු ඉදිකිරීම පිළිබඳව මෙහිදී විශේෂ අවධානයක් යොමු කෙරේ. මෙය සමාජ ආරක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් ගත යුතු වඩාත්ම තීරණාත්මක සහ ආන්දෝලනාත්මක තීරණයක් ලෙස සැලකේ.

පාරිසරික සහ සමාජයීය අවදානම් කළමනාකරණය

AI පද්ධති නඩත්තු කිරීම සඳහා වැය වන අතිවිශාල බලශක්තිය සහ සම්පත් පරිභෝජනය හේතුවෙන් එල්ල වන පාරිසරික බලපෑම් කළමනාකරණය කිරීම මෙම සමුළුවේදී ප්‍රධාන වශයෙන් යෝජනා කෙරේ. මෙහිදී අවධානය යොමු වන ප්‍රධාන අවදානම් සාධක කිහිපයකි:

• AI දත්ත මධ්‍යස්ථාන මගින් සිදු වන අධික බලශක්ති පරිභෝජනය සහ සම්පත් ක්ෂය වීම පාලනය කිරීම සඳහා හරිත තාක්ෂණික විසඳුම් හඳුන්වා දීම.
• තාක්ෂණික පද්ධති තුළ පවතින පූර්ව විනිශ්චයන් (Algorithmic Bias) හේතුවෙන් සමාජ ව්‍යුහය තුළ ඇති විය හැකි අසාධාරණත්වයන් සහ සමාජීය අසමතුලිතතාවයන් අවම කිරීම.
• ගෝලීය පාරිසරික සහ සමාජයීය අර්බුද හමුවේ තාක්ෂණික සමාගම්වල වගවීම තහවුරු කිරීම සඳහා වන ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් පැනවීම.

නවදිල්ලි AI සමුළුව යනු මානව වර්ගයා තාක්ෂණයේ වේගයට අනුගත වනවාද, එසේත් නැතිනම් තාක්ෂණය මානව සදාචාරයට අනුගත කර ගන්නවාද යන්න තීරණය කෙරෙන තීරණාත්මක වේදිකාවකි. සමස්ත ලෝකයේම අවධානය යොමු වී ඇති මෙම පස්දින සාකච්ඡා වටය අවසානයේ බිහි වන ප්‍රඥප්තීන්, ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ අප ජීවත් වන ලෝකයේ ස්වභාවය තීරණය කරනු ඇත.

තාක්ෂණය මෙතරම් වේගයෙන් මානව සීමා ඉක්මවා යද්දී, ඒ හා සමාන වේගයකින් අපගේ මානව ආරක්ෂාව සහ සදාචාරාත්මක පවුර ශක්තිමත් කර ගැනීමට අප සැබවින්ම සූදානම්ද යන්න ප්‍රශ්නයක්ව ඇත.