රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 16,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
ගෝලීය දේශපාලනය, මාධ්ය භාවිතය සහ තාක්ෂණික ප්රගමනය අප සිතනවාට වඩා වේගයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී. මතුපිටින් පෙනෙන සිදුවීම්වලට වඩා ගැඹුරින් පවතින සැබෑ තත්ත්වය අවබෝධ කර ගැනීමට නම්, අප දත්ත සංශ්ලේෂණය කළ යුතුය. 2025 සහ 2026 වසර සඳහා නිකුත් කර ඇති නවතම වාර්තා සහ දත්ත මගින් හෙළිවන කරුණු, සාම්ප්රදායික බල ව්යුහයන්ගේ වෙනස් වීම් පිළිබඳ නව මානයන් විවර කරයි.
ලෝක අවි අපනයනයෙන් 42%ක්ම ඇමරිකාව සතු වීම
2021-2025 කාලය තුළ ගෝලීය අවි වෙළඳාම දෙස බැලීමේදී, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මූලෝපායික ආධිපත්යය තවදුරටත් තහවුරු වී ඇති බව පෙනේ. සමස්ත ලෝක අවි අපනයනයෙන් 42%ක්ම පාලනය කරන්නේ ඇමරිකාවයි. මෙය දෙවන ස්ථානයේ පසුවන ප්රංශය (10%) සහ තෙවන ස්ථානයේ පසුවන රුසියාව (7%) හා සසඳන විට අතිවිශාල පරතරයකි. විශේෂයෙන්ම රුසියාවේ ආක්රමණය හමුවේ යුරෝපීය ආරක්ෂක අවශ්යතා ඉහළ යාම හේතුවෙන් ගෝලීය අවි හුවමාරුව සමස්තයක් ලෙස 10%කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එහි ප්රධාන ප්රතිලාභියා වී ඇත්තේ ඇමරිකාවයි.
මෙම ආධිපත්යයට ප්රධාන වශයෙන් හේතු වී ඇත්තේ ඇමරිකාවේ පවතින තාක්ෂණික උසස් බව (විශේෂයෙන් පස්වන පරම්පරාවේ ප්රහාරක යානා සහ මිසයිල ආරක්ෂණ පද්ධති) සහ ඔවුන් සතු ශක්තිමත් සන්ධාන ජාලයයි. නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ රටවල් සහ මැදපෙරදිග මිත්ර රටවලින් ලැබෙන ඉහළ ඉල්ලුම නිසා ඇමරිකාවේ වෙළඳපල කොටස තවදුරටත් පුළුල් වී ඇත.
“The U.S. stands far ahead of all competitors, accounting for roughly 42% of global arms exports.”
චීනය අභිබවා ජර්මනිය ඉදිරියට ඒම
ලෝක අවි වෙළඳපොලේ මෑතකදී සිදු වූ වඩාත් සුවිශේෂී වෙනසක් වන්නේ ජර්මනිය විසින් චීනය අභිබවා යාමයි. වර්තමානයේ ජර්මනිය ලොව සිව්වන විශාලතම අවි අපනයනකරු බවට පත්ව ඇති අතර, ඔවුන්ගේ වෙළඳපල කොටස 6%කි. යුරෝපයේ වත්මන් ආරක්ෂක අර්බුද හමුවේ නේටෝ රටවල් තම ආරක්ෂක වියදම් ඉහළ නැංවීම සහ යුරෝපීය නිෂ්පාදන සඳහා ප්රමුඛතාවය ලබා දීම මෙම වෙනසට හේතු වී ඇත. චීනය තවමත් ප්රබල බලවතෙකු වුවද, ඔවුන්ගේ අපනයන වෙළඳපල වැඩි වශයෙන් ආසියානු සහ අප්රිකානු කලාපවලට පමණක් සීමා වීම නිසා ගෝලීය ශ්රේණිගත කිරීම්වල පසුබෑමකට ලක්ව ඇත.
දකුණු කොරියාවේ ශීඝ්ර නැගී සිටීම
සාම්ප්රදායික අවි නිෂ්පාදකයින්ට දැඩි අභියෝගයක් එල්ල කරමින් දකුණු කොරියාව ගෝලීය අවි වෙළඳපොලෙන් 3%ක කොටසක් හිමිකර ගනිමින් වේගයෙන් ඉදිරියට එමින් සිටී. මෙය වෙළඳපල කැලඹීමකට ලක් කළ හැකි ප්රවණතාවයකි. දකුණු කොරියාවේ සාර්ථකත්වයට හේතු වන ප්රධාන සාධක දෙකක් තිබේ.
- තරඟකාරී මිල ගණන්: උසස් තාක්ෂණයෙන් යුතු අවි ආයුධ සාපේක්ෂව අඩු මිලකට ලබා දීම.
- වේගවත් නිෂ්පාදනය: ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ ඇණවුම් නිම කර ලබා දීමේ හැකියාව.
විශේෂයෙන්ම නැගෙනහිර යුරෝපයේ රටවල් තම ආරක්ෂක පද්ධති කඩිනමින් ශක්තිමත් කර ගැනීම සඳහා දකුණු කොරියාවේ ටැංකි සහ ප්රහාරක යානා කෙරෙහි වැඩි විශ්වාසයක් තැබීම නිසා ඔවුන්ගේ වෙළඳපල කොටස තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ඇමරිකානුවන් වැඩියෙන්ම විශ්වාස කරන පුවත් සේවය බ්රිතාන්යයේ BBC වීම
භූ දේශපාලනික බලය තීරණය වන්නේ අවි ආයුධ මත පමණක් නොවේ; තොරතුරු සහ තාක්ෂණය හැසිරවීමේ හැකියාව ද නූතන ලෝක බලවතුන් තීරණය කරන සාධක බවට පත්ව ඇත. ඇමරිකානු මාධ්ය ක්ෂේත්රය තුළ පවතින දැඩි දේශපාලන බෙදීම හමුවේ ඇමරිකානු ජනතාව තම රටේ පුවත් සේවාවන්ට වඩා බ්රිතාන්යයේ BBC News කෙරෙහි වැඩි විශ්වාසයක් දක්වන බව 2025 සිව්වන කාර්තුව (Q4) සඳහා වන YouGov දත්ත පෙන්වා දෙයි.
සමීක්ෂණයට අනුව, ඇමරිකානුවන්ගෙන් 51%ක් BBC News පිළිබඳව යහපත් ආකල්පයක් දරන අතර, 50% සීමාව ඉක්මවා ගිය එකම පුවත් සේවය එයයි. ඇමරිකානු දේශපාලන පක්ෂග්රාහීත්වයෙන් මිදී ස්වාධීන වාර්තාකරණයක යෙදීම මෙයට හේතුවයි. අනෙකුත් ප්රධාන පුවත් සේවා සසඳන විට, Yahoo News 48%ක් ද, ක්රීඩා පුවත් සේවාවක් වන ESPN 43%ක් ද ලබාගෙන ඇත. පුදුමයට කරුණ නම්, CNN (39%) සහ Fox News (38%) වැනි "කේබල් නිව්ස්" දැවැන්තයින්ට හිමිව ඇත්තේ අඩු ප්රතිශතයකි. මෙය දේශීය මාධ්ය ආයතන කෙරෙහි පවතින විශ්වාසය බිඳ වැටී ඇති බවට කදිම නිදසුනකි.
AI භාවිතයේ කේන්ද්රස්ථානය: වොෂින්ටන් ඩී.සී.
කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) භාවිතය සම්බන්ධයෙන් 2025 නොවැම්බර් මාසයේ දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමේදී ඉතා වැදගත් කරුණක් අනාවරණය වේ. Claude AI භාවිතය සම්බන්ධයෙන් වොෂින්ටන් ඩී.සී. (Washington, D.C.) නගරය අනෙකුත් ප්රාන්තවලට වඩා 4.00x ගුණයක ඉහළ තීව්රතාවයක් (Intensity) පෙන්වයි.
මෙහිදී අප "සමස්ත භාවිතය" (Total Volume) සහ "භාවිතයේ තීව්රතාවය" (Usage Intensity) අතර වෙනස තේරුම් ගත යුතුය. කැලිෆෝනියාව සමස්ත භාවිතයෙන් 17.58%ක ඉහළම කොටස හිමිකර ගත්තද, එහි තීව්රතාවය 1.48x කි. නිව්යෝර්ක් ප්රාන්තයේ තීව්රතාවය 2.68x කි. නමුත් වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි ඉහළ තීව්රතාවයට හේතුව එහි සිටින වෘත්තිකයන්, පර්යේෂකයන් සහ රජයේ නිලධාරීන් තම දෛනික කාර්යයන් සඳහා AI තාක්ෂණය දැඩි ලෙස උපයෝගී කර ගැනීමයි. මෙය AI තාක්ෂණය හුදු විනෝදාංශයකින් ඔබ්බට ගොස් පාලන සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදන මට්ටමට ළඟා වී ඇති බව පෙන්වන දර්ශකයකි.
ඉහත දත්ත දෙස බැලීමේදී පැහැදිලි වන්නේ ලෝකය නව දේශපාලන සහ තාක්ෂණික යුගයකට වේගයෙන් පිවිසෙමින් පවතින බවයි. ඇමරිකාවේ අවි ආධිපත්යය තවමත් නොසැලී පැවතුණද, ජර්මනිය සහ දකුණු කොරියාව වැනි රටවල් නව වෙළඳපල බලවේග ලෙස නැගී එමින් පවතී. එමෙන්ම, තොරතුරු ලබා ගැනීමේදී විශ්වාසනීයත්වය සොයා යාම සහ AI වැනි නවීන තාක්ෂණයන් වෘත්තීය මට්ටමින් වැළඳ ගැනීම 2025/2026 වසරවල කැපී පෙනෙන ප්රවණතා වේ.
