රෂිකා හෙන්නායක ජුනි 05, කොළඹ LNW :
කලා වැව ජාතික උද්‍යානයේ දශක හතරකට වැඩි කාලයක් රජ කළ, වයස අවුරුදු 45-50ත් අතර පසුවූ “දීග දන්තු” යනු මෙරට වනජීවී ලෝලීන්ගේ මෙන්ම පොදු මහජනතාවගේද ඉමහත් ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ හස්ති රාජයෙකි. කෙසේ වෙතත්, 2024 නොවැම්බර් 27 වන දින අන්දියාගල, ඉඟුරු වැව ප්‍රදේශයේදී නීතිවිරෝධී ලෙස ඇද තිබූ අධිබලැති විදුලි වැටක පැටලී මෙම හස්තියා මිය යාම ජාතික ඛේදවාචකයක් විය.
මෙම සිද්ධිය සුවිශේෂී වන්නේ මෙරට වනජීවී මරණයක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රථම වතාවට පොදු දේපළ පනත (Public Property Act) යටතේ කටයුතු කිරීමට බලධාරීන් පියවර ගැනීම හේතුවෙනි. ජාතික වශයෙන් අතිශය වැදගත්කමක් ඇති “දීග දන්තු” වැනි හස්ති රාජයෙකු රාජ්‍ය දේපළක් (State Asset) ලෙස සලකා, එම දේපළට හානි කිරීම සම්බන්ධයෙන් සැකකරුට එරෙහිව දැඩි නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම මෙහි අරමුණයි.
අගතියට පත් පාර්ශවයක් ලෙස මෙම නඩු විභාගයට මැදිහත් වූ අලි ඇතුන් සහ හස්ති සම්පත සුරැකීමේ සංගමයේ සභාපතිනී කේ. ප්‍රියදර්ශනී මහත්මිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ සවන රණතුංග මහතා ඇතුළු පිරිස පෙන්වා දෙන්නේ, සාම්ප්‍රදායික වනජීවී දඬුවම්වලින් ඔබ්බට ගිය මෙවැනි ප්‍රබල නීතිමය පියවරක් වන සතුන් ඝාතනයට එරෙහිව විශාල පූර්වාදර්ශයක් සපයන බවයි.
“ජාතික උරුමයක් බඳු වන හස්ති රාජයෙකු ඝාතනය කිරීම යනු හුදු සතෙකු මැරීමක් නොව, සමස්ත රටටම අයිති පොදු දේපළක් විනාශ කිරීමකි. මෙම නීතිමය ප්‍රවේශය හරහා අනාගතයේදී මෙවැනි අපරාධ සිදු කිරීමට පෙළඹෙන්නන්ට එරෙහිව දැඩි පණිවිඩයක් නිකුත් කෙරේ.”
සත්ව මරණයකට “වටිනාකමක්” නියම කිරීමේ නීතිමය පදනම
කැකිරාව මහේස්ත්‍රාත් උදාරි ගුණසේකර මහත්මිය විසින් ගල්කිරියාගම පොලිසියට නියෝග කර ඇත්තේ මියගිය හස්තියාගේ වටිනාකම දැක්වෙන වටිනාකම් වාර්තාවක් (Valuation Report) වහාම අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන ලෙසයි. පොදු දේපළ පනත යටතේ චෝදනා ගොනු කිරීමට නම් අදාළ දේපළෙහි මුදල්මය වටිනාකම නිරූපණය විය යුතුය. මේ අනුව, දීග දන්තුගේ ජීවිතයට නියම කෙරෙන එම වටිනාකම, සැකකරුට එරෙහිව පොදු දේපළ පනත යටතේ නඩු පැවරීමේ “යතුර” බවට පත් වේ.
එමෙන්ම, මියගිය හස්තියාගේ දළ යුගලය නඩු භාණ්ඩ ලෙස මීළඟ නඩු වාරයේදී අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමටද නියෝග කෙරිණි. ජීවියෙකුගේ වටිනාකම මුදලින් මැනීම උත්ප්‍රාසාත්මක වුවද, නීතිය ඉදිරියේ යුක්තිය පසිඳලීමට එය අත්‍යවශ්‍ය යාන්ත්‍රණයක් වී ඇත.
විමර්ශනවලදී හෙළි වූ තාක්ෂණික සාක්ෂි මගින් තහවුරු වන්නේ මෙය සතුන් පලවා හැරීම සඳහා වන සාමාන්‍ය ආරක්ෂක වැටක් නොව, ජීවියෙකු ක්ෂණිකව මරා දැමීම සඳහාම සකස් කළ මාරාන්තික උගුලක් බවයි. සාමාන්‍යයෙන් වන සතුන් සඳහා යොදාගන්නා “දිරිමත් කිරීමේ” (deterrent) පද්ධති වෙනුවට මෙහි තිබී ඇත්තේ මාරාන්තික විදුලි ධාරාවක් නිකුත් කළ හැකි පද්ධතියකි.
අපරාධය සිදු වූ ස්ථානයෙන් පහත දැක්වෙන ද්‍රව්‍ය පොලිස් භාරයට ගෙන ඇත:
- ආවරණය නොකළ (Bare) ගැල්වනයිස් කරන ලද කම්බි පද්ධතියක්.
- UPS (Uninterruptible Power Supply) යන්ත්‍රයක්.
- ඇම්පියර් 45ක කළු පැහැති මෝටර් රථ බැටරියක්.
- විදුලිය සැපයීම සඳහා යොදාගත් අඩි 12යි අඟල් 9ක් දිගැති විදුලි කේබලයක්.
වනජීවී පශු වෛද්‍යවරුන්ගේ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණ වාර්තාවට අනුව, මෙම අධිබලැති විදුලි සැර වැදීමෙන් හස්තියාගේ හෘද ස්පන්දනය ක්ෂණිකව නතර වී ඇත. ඇත් රජුගේ හොඬවැල තුළ අඩි එකක පමණ දිගින් යුත් දරුණු අභ්‍යන්තර පිළිස්සුම් තුවාලයක් නිරීක්ෂණය වීමෙන්ම මෙම උගුලේ දරුණු බව මොනවට පැහැදිලි වේ.
මෙම අපරාධය සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල වී ඇත්තේ රක්ෂණ සමාගමක කළමනාකරුවෙකු ලෙස සේවය කරන උපුල් ප්‍රියන්ත බණ්ඩාර නැමැත්තාටය. ඔහු සිය නිවස වටා මෙම නීතිවිරෝධී විදුලි වැට ඉදිකර තිබූ අතර, දැනට ඔහු ඇප මත මුදා හැර සිටියි.
විමර්ශන භාර නිලධාරීන් සහ වන සංරක්ෂකවරුන් අධිකරණයට පෙන්වා දුන්නේ, සිද්ධියෙන් පසුව විදුලි වැටේ කොටසක් “අස්වාභාවික සහ අනාරක්ෂිත ලෙස” ඉවත් කර ඇති බවයි. මෙය අපරාධ ස්ථානයේ සාක්ෂි විකෘති කිරීමට හෝ වගකීමෙන් බැහැරවීමට ගත් සිතාමතා කළ උත්සාහයක් ලෙස නීතිමය පාර්ශවයන් සැක පළ කරයි.
දීග දන්තුගේ නඩුව ලබන අගෝස්තු 06 වන දින දක්වා කල් තබා ඇති අතර, එදිනට අදාළ වටිනාකම් වාර්තාව සහ අනෙකුත් සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතය. මෙම නඩුව ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිරිව සිටින සීමිත හස්ති සම්පත ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ප්‍රමිතිය තීරණය කරන තීරණාත්මක මංසන්ධියක් වනු ඇත.
