සටහන – පුලී
ජූනි 19, LNW (කොළඹ): එංගලන්තයේ ජනප්‍රිය ජනප්‍රවාදයකට සදාකාලික සෙවන දුන්, ශර්වුඩ් වනයේ අතිවිශාල “මේජර් ඕක්” ගස නිහඬවම සිය අවසන් හුස්ම හෙළා ඇත.
වසර දහසකටත් වැඩි කාලයක් ඉතිහාසයට සාක්ෂි දරා සිටි මෙම අතිපුරාණ ඕක් ගස, ජනප්‍රවාදගත වීරයා වන රොබින් හුඩ් තම සගයන් සමඟ සැඟවී සිටි ස්ථානය ලෙස පරම්පරා ගණනාවක් පුරා සැලකෙයි.
නොටින්හැම්ෂයර් ප්‍රාන්තයේ ශර්වුඩ් වනයේ හදවතේ නැඟී සිටි මෙම විශාල ඕක් ගස, මේ වසන්ත සමයේ පළමු වරට කිසිදු කොළයක් නොපැළඳීමත් සමඟ නිල වශයෙන් මියගොස් ඇති බව සංරක්ෂණවේදීහු පැවසූහ.
සම්භාව්‍ය ඉතිහාසය, ජනප්‍රවාද සහ ස්වභාව ධර්මය එකට බැඳුණු මෙම ගස වසර 800 සිට 1,200 දක්වා පැරණි විය හැකි බවට විශ්වාස කෙරේ. එය නෝමන් ආක්‍රමණය සිදුවූ යුගයේ සිටම ජීවමානව තිබූ බවටද සැලකේ.
කාලගුණය සහ සංචාරකයන්ගේ පීඩනය
ශර්වුඩ් වනය කළමනාකරණය කරන RSPB සංවිධානය පවසන්නේ, වසර ගණනාවක් තිස්සේ ගස ක්‍රමයෙන් දුර්වල වෙමින් පැවති බවයි.
අධික උෂ්ණත්ව තරංග, දිගු නියඟ කාලයන් සහ වසරකට පැමිණෙන දහස් ගණන් සංචාරකයන්ගේ පාද පහර නිසා ගස වටා ඇති පස දැඩි ලෙස සම්පීඩනය වීම එහි සෞඛ්‍යයට බලපෑ බව විශේෂඥයන් සඳහන් කරති.
වරෙක සංචාරකයන්ට ගස අසලටම ගොස් එහි විශාල හිස් කඳ තුළට නැගීමට පවා අවස්ථාව තිබුණි. එහෙත් 1970 දශකයේදී එම ප්‍රදේශය ආරක්ෂිත වැටකින් වට කරනු ලැබුවේ ගස රැක ගැනීමේ උත්සාහයක් ලෙසය.
“අධික සංචාරක ව්‍යාපාරයේ ගොදුරක්”
2014 වසරේදී මෙම ගස “වසරේ ගස” ලෙස නම් කළ වුඩ්ලන්ඩ් ට්‍රස්ට් සංවිධානය පවසන්නේ, මෙම ඕක් ගස “අධික සංචාරක ව්‍යාපාරයේ ගොදුරක්” බවට පත්වූ බවයි.
එම සංවිධානයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සංරක්ෂණ උපදේශක එඩ් පයින් සඳහන් කළේ, මෙම ගසේ අවසානය ලෝකයට වැදගත් අනතුරු ඇඟවීමක් බවයි.
“අද අපි පුරාණ ගස්වලට සලකන ආකාරය මත හෙට පරම්පරාවන්ට ඒවා දැක ගැනීමට හැකිවේද යන්න තීරණය වේ.”
ජනප්‍රවාදයක් බිඳ වැටුණේ ද…
මෙම ඕක් ගස දැන් ජීවමානව නොමැත. නමුත් එහි කඳ තුළ සැඟවුණු කතාන්දර, රොබින් හුඩ්ගේ ජනප්‍රවාද සහ සියවස් ගණනාවක් පුරා එය දැක ගිය මිනිසුන්ගේ මතකයන් තවදුරටත් ජීවත්වනු ඇත.
ශර්වුඩ් වනයේ සුළඟ තවමත් ගස් අතරින් හමයි. නමුත් එහි මධ්‍යයේ, වසර දහසක් පුරා කාලය ජයගත් දැවැන්තයෙකුගේ නිහඬත්වය දැන් පැතිරී ඇත.
එය ගසක මරණයක් පමණක් නොවෙයි. එය ඉතිහාසයේ එක් පරිච්ඡේදයක් අවසන් වීමකි.
