රෂිකා හෙන්නායක අගෝස්තු 18, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ගාසා තීරයේ කාන්තාවකට අද පවතින ලොකුම අභියෝගය වන්නේ “ජීවත් වීම” සහ “ප්‍රතිකාර ලැබීම” අතර තෝරා ගැනීමක් සිදු කිරීමට සිදු වීමයි. පවතින අනාරක්ෂිත වටපිටාව තුළ තම පවුල වෙනුවෙන් ජලය සෙවීම, ආහාර පිසීම සහ දරුවන් රැකබලා ගැනීම වැනි එදිනෙදා මූලික අවශ්‍යතා සපුරාලීමට සිදුවීම නිසා වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීම බොහෝ සෙයින් ප්‍රමාද වේ.
වෛද්‍ය හාලා අල්-බුහයිසි (Dr. Hala al-Buhaisi) පවසන පරිදි, ගාසාවේ කාන්තාවන් අද සිරවී සිටින්නේ “අවුල් සහගත සහ දැඩි විඩාවට පත් වූ විෂම චක්‍රයක” ය. මෙම කාර්යබහුලත්වය සහ අවදානම් සහගත වටපිටාව නිසා රෝග ලක්ෂණ මතු වුවද වෛද්‍යවරයෙකු හමුවීමට ඔවුන්ට නොහැකි වී ඇත. මෙම තත්ත්වය හුදෙක් ශාරීරික විඩාවක් පමණක් නොව; යුද්ධය නිසා ඇතිවන දැඩි මානසික පීඩනය, ශෝකය සහ නිරන්තර බිය රෝගීන්ගේ සුව වීමේ ක්‍රියාවලියට දැඩි ලෙස බාධා කරයි.
එසාද් දර්විෂ් සිය අත්දැකීම මෙසේ පවසන්නීය: "මම හිත තුළින් හැමදාම හෙට රෝහලට යනවා කියලා හිතුවත්, ගෙදර දොරේ වැඩ, රෙදි සේදීම සහ පවුලේ අය රැකබලා ගැනීම නිසා මට ඒ සඳහා කාලයක් ඉතිරි වුණේ නැහැ."
මුල් අවධියේදී රෝගය හඳුනා ගැනීම සඳහා ඇති ප්‍රධානම අවිය වන මැමෝග්‍රැෆි (Mammography) යන්ත්‍ර අක්‍රීය වීම ගාසාවේ සෞඛ්‍ය පද්ධතිය මුහුණ දෙන බරපතලම ඛේදවාචකයයි. යාෆා වෛද්‍ය රෝහලේ මැමෝග්‍රැෆි යන්ත්‍රය පවා නිතර අක්‍රීය වන අතර, පවතින වැටලීම නිසා ඒවා අලුත්වැඩියා කිරීමට අවශ්‍ය අමතර කොටස් ගාසාවට ගෙන ඒමට ඊශ්‍රායලය අවසර ලබා නොදෙයි.
පිළිකා රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍ය ඕමාර් අල්-සානින් (Dr. Omar al-Za’anin) පෙන්වා දෙන්නේ රෝගය මුල් අවධියේදී හඳුනා ගත හැකි නම් සුව වීමේ සම්භාවිතාව 95% කට වඩා වැඩි බවයි. ඔහු මැමෝග්‍රැෆි යන්ත්‍රයේ වැදගත්කම පිළිබඳව මෙසේ අදහස් දක්වයි…
“සායනික රෝග ලක්ෂණ මතු වීමට පෙර, එනම් රෝගය මුල්ම අවධියේ පවතින විට කුඩා පිළිකා ගෙඩි සහ සෛලීය වෙනස්කම් හඳුනා ගැනීමට මෙම යන්ත්‍රයට හැකියාව තිබෙනවා. එවැනි අවධියකදී ප්‍රතිකාර කිරීම ඉතාමත් සාර්ථකයි.”
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ (WHO) ඇස්තමේන්තු වලට අනුව ගාසා තීරයේ පිළිකා රෝගීන් 10,000 ක් පමණ සිටින අතර, වාර්ෂිකව අලුතින් රෝගීන් 2,000 ක් පමණ හඳුනා ගැනේ.
නමුත් යුද්ධය ආරම්භ වූ පසු භයානක ප්‍රවණතාවයක් දැකගත හැකිය. යාෆා රෝහලේ දත්ත වලට අනුව, රෝගය ඉතා උත්සන්න වූ අවධියේදී ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වන කාන්තාවන්ගේ සංඛ්‍යාව 40% කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇත. රෝග විනිශ්චය ප්‍රමාද වීම යනු මරණයට වඩාත් සමීප වීමකි.
ගාසා තීරය තුළ විකිරණ ප්‍රතිකාර (Radiotherapy) සහ විශේෂිත පිළිකා නාශක ඖෂධ නොමැති වීම නිසා මෙම රෝගීන්ගේ එකම බලාපොරොත්තුව වන්නේ විදේශගතව ප්‍රතිකාර ලැබීමයි. එහෙත් දැනට කාන්තාවන් 4,000 කට අධික පිරිසක් ගාසාවෙන් පිටතට යාමට අවසර ලැබෙන තෙක් බලා සිටිති.
වෛද්‍ය හාලා අල්-බුහයිසි මෙම තත්ත්වය හඳුන්වන්නේ “භයානක දර්ශකයක්” (Dangerous indicator) ලෙසය. ඇය පවසන පරිදි, ප්‍රතිකාර සඳහා පිටව යාමට නොහැකිව බලා සිටින සෑම රෝගීන් 100 දෙනෙකුගෙන් පස් දෙනෙකුම (5%) ජීවිතක්ෂයට පත් වෙති. මෙම ප්‍රමාදය යනු පරිපාලනමය ප්‍රමාදයක් නොව, අහිංසක රෝගීන් මරණයට තල්ලු කිරීමකි.
28 හැවිරිදි මාරා ගබයියන් (Marah Ghabayen) ගේ කතාව ගාසාවේ සෞඛ්‍ය අර්බුදයේ දරුණුතම මුහුණුවරයි. සිව් හැවිරිදි දියණියකගේ මවක වූ ඇය පියයුරු පිළිකාවේ දෙවන අදියරේ පසු වූවාය. ගාසාවෙන් පිටතට යාමට අවසර පත්‍රයක් ලැබෙන තෙක් බලා සිටින අතරතුර, ඖෂධ හිඟය නිසා ඇයට ලබා දීමට සිදු වූයේ කල් ඉකුත් වූ ඖෂධ බව ඇගේ පවුලේ අය පවසති.
අවසානයේ ගාසාවෙන් පිටව යාමට අවස්ථාව ලැබුණද, ඒ වන විට ඇගේ සිරුර බෙහෙවින් දුර්වල වී තිබුණි. ගාසා සීමාව පසු කරමින් සිටියදී ඇති වූ හෘදයාබාධ දෙකක් හේතුවෙන් ඇයව ඛාන් යුනිස් හි නසාර් වෛද්‍ය සංකීර්ණය (Nasser Medical Complex) වෙත රැගෙන ගියද, එහිදී ඇය ජීවිතයෙන් සමුගත්තාය. ඇගේ මව වන සමාහර් අල්ඩේනි (Samaher Aldeni) සිය වේදනාව මෙසේ විස්තර කළාය:
"ඇය දරාගත නොහැකි වේදනාව මැද වුවත් බලාපොරොත්තු අත්හැරියේ නැහැ. ඇයට අවශ්‍ය වුණේ කෙසේ හෝ ප්‍රතිකාර ලබාගෙන නැවත ඇගේ කුඩා දියණිය වෙත යාමට පමණයි. ඇගේ තත්ත්වය දිනෙන් දින නරක අතට හැරෙද්දී, කිසිවක් කරකියා ගත නොහැකිව කාලය ගෙවී යන අයුරු බලා සිටීම මට දරාගත නොහැකි වුණා."
ගාසා තීරයේ පියයුරු පිළිකා අර්බුදය යනු වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ගැටලුවක් නොවේ; එය සිතාමතාම සිදු කරනු ලබන වටලෑමක් සහ යුද්ධයක් නිසා උග්‍ර වූ මහා මානුෂීය ඛේදවාචකයකි. රෝග විනිශ්චය සඳහා යන්ත්‍ර නොමැති වීම, ඖෂධ හිඟය සහ ගමන් බාධා නිසා අහිංසක ජීවිත දහස් ගණනක් අකාලයේ නිවී යන්නේ ශිෂ්ට සම්පන්න යැයි කියන ලෝකයක් බලා සිටියදීය.
