ඉසුරු පරාක්‍රම
ඔක්තෝබර් 01, ලෝකය (LNW): ඩුබායි සිට ඉශ්‍රායලයේ ටෙල් අවීව් (Tel Aviv) අගනුවර බලා පියාසර කරමින් තිබූ Flydubai සමාගමට අයත් ගුවන්යානයක් තුළ, ගුවන් නියමුවකු විසින් එහි අනිත් ගුවන් නියමුවාට පිහියෙන් ඇන යානය බිම හෙළීමට දැරූ තිගැස්සුම් සහගත ප්‍රයත්නයක් පිළිබඳ පුවත ඔබ දැනටමත් අසා ඇත.
ඊයේ (30) දින සිදු වූ මෙම බිහිසුණු සිදුවීමත් සමඟ, ගුවන්යානය සවුදි අරාබියේ තබූක් (Tabuk) ගුවන්තොටුපළ වෙත හදිසියේ ගොඩබෑමට පියවර ගන්නා ලදී.
මඟීන් 150 කට වැඩි පිරිසක් (වැඩිපිරිසක් ඉශ්‍රායල ජාතිකයන්) රැගෙන ගිය මෙම යානය තුළ සිදු වූ විපත වළක්වා ගැනීමට, තුවාල ලැබූ ඉන්දීය ජාතික නියමුවා සහ යානයේ සිටි මඟීන් දැක්වූ අසමසම ධෛර්යය හේතුවෙන් විශාල විපතක් වැළකී ගියේය.
සිද්ධිය සිදු වූ ආකාරය සහ ගුවන්යානයේ ගමන්මග
ඩුබායි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළෙන් ගුවන්ගත වූ Flydubai FZ1073 දරන මෙම ගුවන් යානය ඉශ්‍රායලයේ බෙන්-ගුරියන් (Ben-Gurion) ගුවන්තොටුපළ බලා පියාසර කරමින් තිබිණි. කෙසේ වෙතත්, ගුවන්ගත වී පැය දෙකහමාරකට පමණ පසුව සවුදි අරාබි ගුවන් සීමාව ඉහළදී යානය ඉතා වේගයෙන් පහළට බැසීමට පටන් ගෙන ඇත. Flightradar24 දත්ත වලට අනුව, විනාඩි දෙකකටත් අඩු කාලයකදී යානය අඩි 17,000 කට වඩා පහත වැටී තිබේ.
මෙසේ යානය පාලනයෙන් තොර වන විට, යානය විසින් ප්‍රථමයෙන් හදිසි අවස්ථා නිරූපණය කරන ‘Squawk 7700’ සංඥාව නිකුත් කර ඇති අතර, ඉන් මිනිත්තු කිහිපයකට පසු යානය පැහැරගැනීමක් (Hijacking) පෙන්නුම් කරන ‘Squawk 7500’ සංඥාව වෙත මාරු කර ඇත. යම් වේලාවක් ජෝර්දාන ගුවන් සීමාවට ඇතුළු වී නැවතත් සවුදි අරාබිය දෙසට හැරවුණු යානය, පසුව තබූක් ගුවන්තොටුපළ වෙත ගොඩබස්වන ලදී.
කොක්පිට් (Cockpit) තුළ සිදු වූ ප්‍රහාරය සහ ඉන්දීය නියමුවාගේ වීර ක්‍රියාව
ඉශ්‍රායල් අග්‍රාමාත්‍ය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු (Benjamin Netanyahu) තහවුරුකළ පරිදි, එක් ගුවන් නියමුවකු විසින් අනෙක් නියමුවාට පිහියෙන් ඇන යානය කඩා දැමීමට උත්සාහ කර ඇත.
මෙහිදී තුවාල ලබා ඇත්තේ ඉන්දීය ජාතික කැප්ටන් ස්මිට් මච්ඡාර් (Capt Smit Machchhar) මහතායි. ප්‍රහාරයෙන් දැඩි ලෙස තුවාල ලබා සිටිය ද, කැප්ටන් මච්ඡාර් තම අවසාන ශක්තිය යොදවා කොක්පිට් හි දොර විවෘත කිරීමට සමත් විය. එමඟින් පිටත සිටි මඟීන්ට සහ සේවකයින්ට ඇතුළත සිදු වන විනාශය දැකගැනීමටත්, මැදිහත් වීමටත් අවස්ථාව ලැබිණි.
ඉන්දීය තානාපති කාර්යාලයට අනුව තුවාල ලැබූ කැප්ටන් මච්ඡාර්ගේ තත්ත්වය දැනට යහපත් අතට හැරෙමින් පවතින අතර, ඉශ්‍රායල් අග්‍රාමාත්‍යවරයා මෙන්ම ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි මහතා ද ඔහු “සැබෑ වීරයකු” ලෙස හඳුන්වමින් අගයකර ඇත. මිනිසුන් 174 දෙනෙකුගේ ජීවිත බේරා ගැනීමට ඔහු දැක්වූ ධෛර්යය මෙහිදී ඇගයීමට ලක් විය.
මඟීන් අත්විඳි තිගැස්ම සහ මැදිහත්වීම
කොක්පිට් දොර විවෘත වීමත් සමඟ යානයේ සිටි යානිව් හයූන් (Yaniv Hayun) නමැති මඟියා සහ ගුවන් සේවකයකු ඇතුළට කඩා වැදී ඇත. ඒ වන විටත් ප්‍රහාරකයා යානයේ පාලන පද්ධති විනාශ කිරීමට උත්සාහ කරමින් සිටි බව හයූන් පැවසීය.
- හයූන් විසින් ප්‍රහාරකයාගේ ගෙල සිරකර (Chokehold) කොක්පිට් එකෙන් පිටතට ඇද දමා ඇති අතර, අනෙකුත් මගීන් එකතු වී ඔහුව මෙල්ල කරගෙන තිබේ.
- මඟීන් විසින් ප්‍රහාරකයාව බන්ධනය කර ඇත්තේ “Multimedia Headphones” කේබල් සහ Zip ties භාවිත කරමිනි.
- හයූන් ප්‍රකාශ කළේ තමන් “Air Crash Investigation” නමැති රූපවාහිනී වාර්තා වැඩසටහන් මාලාව නරඹා තිබූ බැවින්, යානයේ පාලන යන්ත්‍ර මඳක් ඉහළට ඇද යානය සමබර කිරීමට උත්සාහ කළ බවයි. ඉන්පසු යානයේ සිටි වෙනත් නියමුවෙකු පැමිණ පාලනය සම්පූර්ණයෙන්ම භාරගෙන ඇත.
යානය තුළ සිටි මගීන් ප්‍රකාශ කළේ, ලේ තැවරුණු ඇඳුම් සහිත මිනිසුන් සහ කෑගසන ළමුන්ගෙන් මුළු යානයම දැඩි භීතියකට පත් වූ බවයි. යානයේ පාලනය ගිලිහී ගිය බව වටහාගත් මොහොතේ සෑම දෙනාම මරණ බියෙන් පසු වූ බව ඔවුහු වැඩිදුරටත් පැවසූහ.
ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිචාර සහ විමර්ශන
මෙම සිදුවීමෙන් පසු වහාම ක්‍රියාත්මක වූ ඉශ්‍රායල් සහ සවුදි අරාබි ගුවන් හමුදාවන් විසින් ප්‍රහාරක ජෙට් යානා අහසට යවන ලද අතර, අග්‍රාමාත්‍ය නෙතන්යාහු හදිසි ආරක්ෂක සාකච්ඡා කැඳවන ලදී.
- ඉශ්‍රායල් ප්‍රතිචාරය: ඉශ්‍රායල් ආරක්ෂක අමාත්‍ය ඉශ්‍රායල් කැට්ස් (Israel Katz) මෙය “ජිහාඩ් ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයක්” ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර, අග්‍රාමාත්‍ය නෙතන්යාහු මෙය ඉතා බරපතල ආරක්ෂක සිදුවීමක් ලෙස අර්ථ දැක්වීය.
- සවුදි අරාබි බලධාරීන්: ප්‍රහාරය එල්ල කළ ගුවන් නියමුවා සවුදි අරාබි පොලීසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති අතර, සිද්ධියට හේතුව (Motive) සෙවීම සඳහා ප්‍රශ්න කිරීම් සිදු කෙරේ.
- එක්සත් ජනපද ජනාධිපති: ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් (Donald Trump) ප්‍රකාශ කළේ, තමන් නෙතන්යාහු සමඟ සාකච්ඡාකළ බවත්, මෙම ප්‍රහාරකයා “සමහර විට ත්‍රස්තවාදියෙකු” විය හැකි බවත්ය.
- Flydubai ගුවන් සේවය: යානයේ සිටි වෙනත් කාර්ය මණ්ඩල සේවකයින් විසින් තත්ත්වය පාලනය කර යානය සුරක්ෂිතව තබූක් වෙත ගොඩබෑ බව සමාගම පැවසීය. පසුව වෙනත් යානයක් යොදවා මගීන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය ටෙල් අවීව් වෙත රැගෙන යාමට පියවර ගන්නා ලදී.
BBC ඇතුළු ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කරන්නේ ප්‍රහාරයට නිශ්චිත හේතුව හෝ ප්‍රහාරකයාගේ අරමුණ සම්බන්ධයෙන් පොලීසියෙන් හෝ නිල විමර්ශකයින්ගෙන් තවමත් නිල ප්‍රකාශයක් නිකුත් වී නොමැති බවයි.
