රෂිකා හෙන්නායක ඔක්තෝබර් 08, කොළඹ LNW :

යුගයක නිමාව සනිටුහන් කළ අසහාය සමුගැනීම

ඉන්දියානු සිනමාවට අද්විතීය රංග ශෛලියක් මෙන්ම මානුෂීය ස්පර්ශයක් දායාද කළ අසහාය රංගධර නානා පටේකාර් (Nana Patekar) මහතා වයස අවුරුදු 75 දී අභාවප්‍රාප්ත විය. ගෝවා හි පිහිටි ඔහුගේ නිවසේදී හදිසියේ ඇතිවූ හෘදයාබාධයක් හේතුවෙන් මෙම ශ්‍රේෂ්ඨ කලාකරුවා අලුයම යාමයේ අප අතරින් නික්ම ගොස් තිබේ.

විනාඩි 45 ක කාලයක් නොකඩවා CPR ප්‍රථමාධාර ලබා දෙමින් ඔහුව පියවි සිහියට ගැනීමට වෛද්‍යවරුන් අප්‍රතිහත වෙහෙසක් දැරුවද, එම ප්‍රයත්නයන් ව්‍යර්ථ කරමින් ඒ මහඟු ජීවිතය සදහටම නිවී ගියේය. ඔහුගේ පුත් මල්හාර් විසින් මෙම සංවේදී පුවත නිල වශයෙන් තහවුරු කරනු ලැබීය.

මරාඨි සහ හින්දි සිනමාව තුළ දශක පහකට ආසන්න කාලයක් පුරා පැතිර ගිය ඔහුගේ අප්‍රතිහත රංග අභිචාරය හා සිනමා වංසකතාව, දකුණු ආසියානු සිනමා ඉතිහාසයේ රන් අකුරෙන් සටහන් වන නොමැකෙන මං සලකුණකි.

සිනමාවෙන් ඔබ්බට ගිය මානුෂීය මෙහෙවර

නානා පටේකාර් යනු තිරය මත චරිත නිරූපණයෙන් ප්‍රේක්ෂකයන් වසඟ කළ රූපණ ශිල්පියෙකු පමණක් නොවේ; ඔහු සැබෑ ජීවිතයේදී සමාජයේ අසරණ වූවන් වෙනුවෙන් හදවතින්ම කැපවුණු පරහිතකාමී මානුෂවාදියෙකි. තිරය මත ඔහු ප්‍රදර්ශනය කළ ආක්‍රමණශීලී හා තීව්‍ර රංග ශෛලියට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්, අතිශය කරුණාබර හා නිහතමානී හදවතක් සැබෑ ජීවිතයේදී ඔහු සතු විය.

නියඟයෙන් පීඩාවට පත් ග්‍රාමීය ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ ජීවනෝපාය වෙනුවෙන් ඔහු විසින් ආරම්භ කරන ලද ‘නාම් පදනම’ (Naam Foundation) හරහා ඉටුකළ මෙහෙවර, රංගනය මෙන්ම ප්‍රබල සමාජ පරිවර්තනයකට මග පාදනු ලැබීය.

ඔහුගේ මෙම සිනමාතික්‍රාන්ත මානුෂීය මෙහෙවර අගය කරමින් මහාරාෂ්ට්‍ර මහ ඇමති දේවේන්ද්‍ර ෆඩ්නවිස් මහතා සිය කෘතවේදීත්වය පළ කළේ මෙලෙසිනි…..

"නානා තිරය මත මෙන්ම තිරයෙන් පිටතද විශාල හදවතක් ඇති අයෙකි... නාම් පදනම (Naam Foundation) හරහා ගොවීන්ට සහ නියඟයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ඔහු කළ සේවය සැමවිටම මතකයේ රැඳෙනු ඇත."

එමෙන්ම ඉන්දියානු ජනාධිපති ද්‍රෞපදී මුර්මු මහත්මිය ද සිය අනුස්මරණ ප්‍රකාශයෙන් අවධාරණය කළේ, ඔහුගේ ප්‍රබල චරිත නිරූපණයන් ජන හදවත් තුළ නොමැකෙන සටහන් තැබූ අතරම, සමාජයේ අසරණ වූ ජනතාව කෙරෙහි පැවති දැඩි සංවේදීතාව සහ සමාජ සේවය උදෙසා වූ කැපවීම ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ප්‍රකට කළ බවයි.

හාස්‍යයේ සිට තීව්‍ර නාට්‍යමය රංගනය දක්වා වූ අසමසම රංග පරාසය

නානා පටේකාර් යනු චරිතයක ආත්මය තේරුම් ගනිමින් ඊට සැබෑ ජීවය දීමේ දුර්ලභ ගණයේ රංගන හැකියාවකින් හෙබි කලාකරුවෙකි. Parinda (1989), Krantiveer (1994), Agni Sakshi, Khamoshi: The Musical, Ab Tak Chhappan, Apaharan, Raajneeti සහ සම්භාව්‍ය මරාඨි සිනමාපටයක් වන Natsamrat (2016) වැනි නිර්මාණ හරහා ඔහු පෑ තීව්‍ර, නාට්‍යමය රංග ශෛලිය ලෝක සිනමා විචාරකයන්ගේ පවා ඉහළම ඇගයීමට ලක්විය.

එලෙසම, සිය රංග පරාසයේ ඇති විවිධත්වය ප්‍රදර්ශනය කරමින් Welcome (2007) සහ Welcome Back සිනමාපටයන්හි ‘උදේ ශෙට්ටි’ (Uday Shetty) නැමැති පාතාල නායකයාගේ චරිතය හරහා ඔහු ඉදිරිපත් කළ අසමසම හාස්‍යජනක රංගනය සිනමා රසිකයින් අතර සදාතනික මතකයක් බවට පත් විය.

ඔහු සමඟ Welcome සහ Housefull 5 චිත්‍රපටවල රඟපෑ ජනප්‍රිය නළු අක්ෂේ කුමාර් ඔහුගේ අසහාය ප්‍රතිභාව මෙසේ සිහිපත් කළේය:”ඔහු රඟපෑමට වැඩි යමක් කිරීමට අවශ්‍ය නොවූ දුර්ලභ ගණයේ නළුවෙකි. ඒ හඬ, ඒ තීව්‍රතාවය, සෑම රංගනයකම තිබූ ඒ අවංකකම… ඔහු සම්පූර්ණයෙන්ම ඔහුටම අනන්‍ය වූ අයෙකි.”

කැමරාව ඉදිරිපිට සහ පිටුපස බැබළුණු තුන්පැත්තක නිර්මාණශීලීත්වය

වේදිකා නාට්‍ය ක්ෂේත්‍රයෙන් සිය කලාත්මක පදනම සකසා ගත් නානා පටේකාර්, 1978 දී Gaman චිත්‍රපටය හරහා සෙලෙලොයිඩ් තිරයට පා තැබීය. ඔහු කැමරාව ඉදිරිපිට සිටින නළුවෙකු පමණක් නොව, සිනමාවේ ව්‍යුහය සහ සෞන්දර්යය හඳුනාගත් සම්පූර්ණ නිර්මාණකරුවෙකු බව ඉක්මනින්ම තහවුරු කළේය.

මෙම තුන්පැත්තක නිර්මාණශීලීත්වයේ විශිෂ්ටතම සංකේතය වූයේ 1991 වසරේදී තිරගත වූ Prahaar: The Final Attack සිනමාපටයයි. එම හමුදාමය නාට්‍යමය චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ෂණය, තිර රචනය සහ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය යන ත්‍රිවිධ වගකීම් එකවර ඉටු කරමින්, ප්‍රධාන ධාරාවේ සිනමාව තුළ තමන් සතු රංග සහ අධ්‍යක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ පූර්ණ පාලනය සහ පරිණතභාවය ඔහු ප්‍රදර්ශනය කළේය.

රාජ්‍ය ගෞරව සහ දශක පහක සිනමා කිරුළ

අර්ධ ශතකයකට ආසන්න සිය කලාත්මක යාත්‍රාවේදී ඔහු දිනාගත් ජාතික සහ ජාත්‍යන්තර සම්මාන රැසකි. ඔහුගේ සම්භාවනීය දායකත්වය වෙනුවෙන් හිමිවූ ප්‍රධාන ඇගයීම් කිහිපයක් පහත පරිදි දැක්විය හැක:

• ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන (National Film Awards) parinda සහ Krantiveer (හොඳම නළුවා) ඇතුළුව තෙවරක්ම ඉන්දියාවේ කීර්තිමත් ජාතික චිත්‍රපට සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීම.
• පද්ම ශ්‍රී සම්මානය (Padma Shri) 2013 වසරේදී ඉන්දියානු සිනමාවට සහ සංස්කෘතියට කළ ප්‍රභාස්වර සේවය උදෙසා ඉන්දීය රජය විසින් පද්ම ශ්‍රී සම්මානය පිරිනැමීම.
• ෆිල්ම්ෆෙයාර් මරාඨි සම්මානය (Filmfare Award – Marathi) Dr. Prakash Baba Amte – The Real Hero චිත්‍රපටයේ ප්‍රකට කළ තාත්වික රංගනය වෙනුවෙන් හොඳම නළුවාට හිමි ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය හිමිවීම.
• පූර්ණ රාජ්‍ය ගෞරව සහිත අවමංගල්‍යය (Full State Funeral) නාට්‍ය හා සිනමා ක්ෂේත්‍රයට කළ සදාතනික මෙහෙවර වෙනුවෙන් මහාරාෂ්ට්‍ර රජය වෙනුවෙන් සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍ය ආශිෂ් ෂෙලාර් මහතා විසින් ඔහුට පූර්ණ රාජ්‍ය ගෞරව සහිත අවමංගල්‍යයක් පිරිනමන බව නිවේදනය කිරීම.

ඉන්දියානු සිනමා ඉතිහාසයේ නොමැකෙන ලකුණ

නානා පටේකාර්ගේ අභාවය සිනමා ලෝකයේ මෙන්ම දේශපාලන අධිකාරිය තුළද එකසේ නොමැකෙන හිස්තැනක් නිර්මාණය කර ඇත. ඔහුගේ රංගනයෙහි පැවති තීව්‍රතාවය, පුද්ගලික අනන්‍යතාවය සහ සමාජීය කරුණු කෙරෙහි නිර්භයව අදහස් පළකිරීමේ සෘජු ගුණය අගය කළ ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි මහතා සඳහන් කළේ, ඔහු හින්දි හා මරාඨි සිනමාවට දුන් දායකත්වය පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ මතකයේ රැඳෙනු ඇති බවයි. එමෙන්ම ජනප්‍රිය නළු ජූනියර් එන්ටීආර් (Jr NTR) පෙන්වා දුන්නේ, නානා පටේකාර්ගේ චරිත නිරූපණයන් කිසිවිටෙකත් හුදු රඟපෑමක් ලෙස නොදැනුණු අතර, එය “තිරය මත ජීවිතය දිගහැරීමක්” බඳු වූ බවයි. දේශපාලන සහ සිනමා ක්ෂේත්‍රයේ නායකයන්ගේ මෙම සංයෝජනීය ආවර්ජනයන්ගෙන් මතු වන්නේ, තිරය ඉදිරිපිට මෙන්ම තිරයෙන් පිටතද ඔහු සතුවූ අසමසම ප්‍රභාස්වර බව සහ සත්‍යවාදී බවයි.

රංග පීඨයෙන් ආරම්භ වී ඉන්දියානු සිනමාවේ අසහාය නාමයක් බවට පත්වූ නානා පටේකාර්, කලාත්මක කුසලතාවයත් සමාජීය වගකීමත් එකලෙස බද්ධ කළ යුගයක ආදර්ශමත් සලකුණකි. ඔහුගේ නික්ම යාම දකුණු ආසියානු සිනමා වංසකතාවේ විශිෂ්ට පරිච්ඡේදයක අවසානය සනිටුහන් කළද, ඔහු තැබූ පියසටහන් අනාගත සිනමාකරුවන්ට මෙන්ම කලාකරුවන්ටද සදාකාලික ආලෝකයක් වනු ඇත.