ඉතිහාසයේ අද වන් දිනෙක – ඉන්දිරා ගාන්ධි ඝාතනය: ඉන්දියාවම කම්පනයට පත් කළ ඛේදවාචකය

සටහන: සශිකලා මධුෂාණී
ලෝකය(අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ) ඔක්තෝබර් 31 : 1984 ඔක්තෝබර් 31 වැනිදා ඉන්දියාවේ දේශපාලන ඉතිහාසයේ අඳුරු දිනයක් බවට පත්විය. එදින ඉන්දියාවේ පළමු සහ එකම කාන්තා අගමැතිනිය වූ ඉන්දිරා ගාන්ධි නවදිල්ලියේ පිහිටි සිය නිල නිවසේදී වෙඩි ප්‍රහාරයකට ලක්ව ඝාතනයට ලක්වූවාය.

ඉන්දිරා ගාන්ධිගේ ඝාතනය ඉන්දියාවේ දේශපාලන ගමන්මඟට මෙන්ම එරට සමාජ ඉතිහාසයට ද ගැඹුරු බලපෑමක් කළ සිදුවීමක් ලෙස අදටත් සිහිපත් කෙරේ.

ඉන්දියාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ නොමැකෙන නාමයක් බවට පත්වූ ඉන්දිරා ගාන්ධි යනු දකුණු ආසියානු දේශපාලනයේ සුවිශේෂී කාන්තා නායිකාවකි. බලවත් නායකත්වය, අභියෝගාත්මක දේශපාලන තීරණ සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා හේතුවෙන් ඇය 20 වැනි සියවසේ ලෝක දේශපාලනයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් සිදු කරනු ලැබීය.

1917 නොවැම්බර් 19 වැනිදා ඉන්දියාවේ අලහබාද් නගරයේදී උපත ලැබූ ඇයගේ සම්පූර්ණ නම ඉන්දිරා ප්‍රියදර්ශිනී නේරු යන්නයි. ඇය ඉන්දියාවේ පළමු අග්‍රාමාත්‍යවරයා වූ ජවහර්ලාල් නේරුගේ එකම දියණිය වූවාය.

දේශපාලන පරිසරයක හැදී වැඩුණු ඇය කුඩා කල සිටම ඉන්දියාවේ නිදහස් සටන සහ ජාතික දේශපාලන ව්‍යාපාර සමඟ සමීප සබඳතාවක් පැවැත්වූවාය. ඉන්දියාවේ නිදහස් අරගලයට සම්බන්ධ පවුල් පසුබිම ඇයගේ දේශපාලන ජීවිතයට විශාල බලපෑමක් කළේය.

1964 වසරේදී ඇය එවකට අගමැති ලාල් බහදූර් ශාස්ත්‍රිගේ රජයේ තොරතුරු හා විකාශන අමාත්‍යවරිය ලෙස කටයුතු කළාය. 1966 ජනවාරි මාසයේදී ශාස්ත්‍රිගේ අභාවයෙන් පසු ඉන්දියාවේ අග්‍රාමාත්‍ය ධුරයට පත්වූ ඇය එරට පළමු කාන්තා අගමැතිනිය බවට පත්වූවාය.

ඇය 1966 සිට 1977 දක්වා අඛණ්ඩව අගමැති ධුරය දැරූ අතර 1980 ජනවාරි මාසයේදී නැවතත් එම ධුරයට පත්වූවාය. 1984 ඔක්තෝබර් 31 වැනිදා ඝාතනයට ලක්වන තෙක් ඇය එම ධුරයේ කටයුතු කළාය.

ඉන්දිරා ගාන්ධිගේ දේශපාලන ජීවිතයේ වැදගත්ම සිදුවීම් අතර 1971 ඉන්දු–පාකිස්තාන යුද්ධය ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ගනී. එවකට නැගෙනහිර පාකිස්තානයේ පැවති නිදහස් අරගලයට ඉන්දියාව සහාය දැක්වූ අතර, යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බංග්ලාදේශය ස්වාධීන රාජ්‍යයක් බවට පත්විය.

මෙම සිදුවීම ඉන්දියාවේ කලාපීය දේශපාලන බලපෑම ඉහළ නැංවූ අතර ඉන්දිරා ගාන්ධිගේ ජාත්‍යන්තර දේශපාලන භූමිකාව ද වඩාත් කැපී පෙනීමට හේතු විය.

ඇයගේ පාලන කාලය සියල්ලන්ගේම ප්‍රසාදයට ලක්වූ එකක් නොවීය. 1975 ජූනි මාසයේදී ඉන්දියාව තුළ හදිසි නීතිය ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර එය 1977 මාර්තු දක්වා ක්‍රියාත්මක විය.

එම කාලය තුළ මාධ්‍ය නිදහස සීමා කිරීම, දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ මූලික සිවිල් නිදහස සීමා කිරීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් ඇයගේ පාලනය දැඩි විවේචනයට ලක්විය.

1977 මැතිවරණයෙන් ඇයගේ පක්ෂය පරාජයට පත්වීමත් සමඟ ඇයට අගමැති ධුරය අහිමි විය. එහෙත් 1980 මැතිවරණයෙන් නැවත බලයට පැමිණීමට ඇය සමත් වූවාය.

1984 වසරේදී පන්ජාබ් ප්‍රාන්තයේ සික් බෙදුම්වාදී සන්නද්ධ කණ්ඩායම් සහ ඉන්දීය රජය අතර ගැටුම් උත්සන්න විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජූනි මාසයේදී ඉන්දිරා ගාන්ධිගේ රජය අම්රිත්සාර්හි පිහිටි සික් ආගමිකයන්ගේ අතිශය පූජනීය ස්ථානය වන ස්වර්ණමය දේවාලය වෙත හමුදා මෙහෙයුමක් දියත් කළේය.

‘Operation Blue Star’ ලෙස හැඳින්වූ මෙම මෙහෙයුමෙන් විශාල ජීවිත හානි සිදුවූ අතර සික් ප්‍රජාව තුළ දැඩි කෝපයක් සහ වේදනාවක් ඇති විය. මෙම තීරණය ඇයගේ ජීවිතයේ අවසන් කාලයට බලපෑ ප්‍රධාන සිදුවීමක් බවට පත්විය.

1984 ඔක්තෝබර් 31 වැනිදා ඉන්දිරා ගාන්ධිගේ ජීවිතය අවසන් කළ වෙඩි ප්‍රහාරය සිදු විය.

එදින නවදිල්ලියේ පිහිටි ඇයගේ නිල නිවසේ උද්‍යානය හරහා ගමන් කරමින් සිටියදී ඇයගේ ආරක්ෂක නිලධාරීන් දෙදෙනකු වූ බියන්ත් සිං සහ සත්වන්ත් සිං විසින් ඇයට වෙඩි තබන ලදී.

වෙඩි ප්‍රහාරයෙන් බරපතළ තුවාල ලැබූ ඇය වහාම රෝහල්ගත කළද ජීවිතය බේරාගැනීමට නොහැකි විය. මියයන විට ඇය 66 වැනි වියේ පසුවූවාය.

ඇයගේ ඝාතනයෙන් පසු ඇයගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා වූ රජීව් ගාන්ධි ඉන්දියාවේ අග්‍රාමාත්‍ය ධුරයට පත්විය.

එම ඝාතනයෙන් පසුව ඉන්දියාවේ ප්‍රදේශ කිහිපයක සික් ජනතාව ඉලක්ක කරගත් දරුණු ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සහ කැරලි ඇති වූ අතර, විශේෂයෙන් නවදිල්ලියේදී දහස් ගණනකගේ ජීවිත අහිමි විය.

ඉන්දිරා ගාන්ධිගේ දේශපාලන ජීවිතය ජයග්‍රහණ, අභියෝග, විවේචන සහ මතභේද රැසකින් සමන්විත විය. ඇයගේ පාලන සමයේදී ඉන්දියාව කෘෂිකර්මාන්තය, ආරක්ෂාව, විදේශ සබඳතා සහ ආර්ථික ක්ෂේත්‍රවල විවිධ වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

1972 වසරේදී ඉන්දියාවේ ඉහළම සිවිල් සම්මානය වන ‘භාරත් රත්න’ සම්මානයෙන් ද ඇය පිදුම් ලැබුවාය. ඇයගේ ජීවිතය අවසන් වුවද, ඉන්දියාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමේදී ඉන්දිරා ගාන්ධිගේ නාමය තවමත් අමතක කළ නොහැකි එකකි.

බලය, දේශපාලන තීරණ, ජයග්‍රහණ සහ අර්බුද අතරින් ගෙවී ගිය ඇයගේ ජීවිත කතාව ලෝක ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී පරිච්ඡේදයක් ලෙස සටහන් වී තිබේ.