රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 09, කොළඹ LNW :
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
ඉරාන යුද්ධයෙන් ලාභ ලබන ඇමෙරිකානු සහ ඊශ්රායල ආරක්ෂක සමාගම්….
යුද්ධය යනු සාමාන්ය ජනතාවට මරණය, විනාශය සහ අවතැන්වීම් රැගෙන එන ඛේදවාචකයකි. නමුත් 2026 වසර ඇරඹෙත්ම මේ වන විට, මැදපෙරදිග ඇවිළෙන ගිනිදැල් මධ්යයේ ගෝලීය ආරක්ෂක ක්ෂේත්රයේ දැවැන්තයින් සිය ඉතිහාසයේ ඉහළම ලාභාංශ වාර්තා කරමින් සිටී. මෙය හුදු ගැටුමක් නොව, මැනිය නොහැකි මූල්ය ප්රවාහයක් සහිත "යුද ආර්ථිකයක" (War Economy) ක්රියාකාරිත්වයයි.
"සාමය පවතින විට නොව, යුද්ධය ඇවිළෙන විට ලාභ ලබන ව්යාපාරිකයන් කවුද?”
ඇමරිකාවේ අදහාගත නොහැකි යුද වියදම සහ ට්රිලියන ගණනක සැලසුම්
ලොව විශාලතම ආරක්ෂක වියදම් දරන රට ලෙස ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 2025 වසර අවසන් වන විට ඩොලර් ට්රිලියන 1ක වාර්තාගත මූල්ය සීමාව කරා ළඟා විය. මෙම මුදල ලොව වැඩිම යුද වියදම් දරන අනෙක් රටවල් 9යේම (චීනය, රුසියාව, ජර්මනිය ඇතුළු) එකතුවට වඩා වැඩි අගයකි.
වත්මන් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ ඉලක්කය වන්නේ 2027 වන විට මෙම වියදම ඩොලර් ට්රිලියන 1.5 දක්වා ඉහළ නැංවීමයි. මෙය හුදු ආරක්ෂක පියවරක් නොව, ගෝලීය බලතුලනය තීරණය කරන මූල්යමය ආධිපත්යයකි. මෙවැනි දැවැන්ත ප්රාග්ධනයක් යුද උපකරණ සඳහා යෙදවීම හරහා ලෝක ආර්ථිකය යුදවාදී මුහුණුවරකට (Militarized Economy) බලහත්කාරයෙන් තල්ලු වෙමින් පවතී.
ආරක්ෂක අංශයේ කොටස් වෙළඳපොළ පිම්ම
ඉරානය සමඟ පවතින සෘජු යුධමය වාතාවරණය හමුවේ, ලොව ප්රමුඛතම ආයුධ නිෂ්පාදන සමාගම්වල කොටස් මිල අදහාගත නොහැකි මට්ටමකින් ඉහළ ගොස් ඇත. 2023 මාර්තු සිට 2026 මාර්තු දක්වා කාලය තුළ කොටස් වෙළඳපොළ දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමේදී මෙය පැහැදිලි වේ:
- RTX (පැරණි Raytheon): 110.6% ක දැවැන්ත වර්ධනයක්.
- Northrop Grumman: 60.6% ක වර්ධනයක්.
- General Dynamics: 57.7% ක වර්ධනයක්.
- Lockheed Martin: 37.7% ක වර්ධනයක්.
මෙහිදී ධවල මන්දිරයේ පැවති තීරණාත්මක හමුව, ගෝලීය අවි වෙළඳාමේ නව පරිච්ඡේදයක් සනිටුහන් කළේය.
"අතිවිශිෂ්ට මට්ටමේ (exquisite class) ආයුධ නිෂ්පාදනය සිව්ගුණයකින් වැඩි කිරීමට රජය එකඟ වී ඇත." - ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්.
මෙම ප්රකාශයත් සමඟ RTX සහ Lockheed Martin වැනි සමාගම්වලට හිමි වූ නව ඇණවුම් ප්රමාණය බිලියන ගණනින් ඉහළ ගිය අතර, යුද්ධය යනු ආයෝජකයින්ට කිසිදා නොසිඳෙන රන් ආකරයක් බව යළිත් තහවුරු විය.
“අතිවිශිෂ්ට" ආයුධ සහ ලාභදායී ඩ්රෝන විප්ලවය
නූතන යුද පිටියේ උපායමාර්ගික වෙනසක් දැන් සිදුවෙමින් පවතී. ඇමරිකානු හමුදා මීට පෙර “ප්රමාණයට වඩා ගුණාත්මකභාවය” (Quality over Quantity) අගය කළද, ඉරාන ඩ්රෝන ප්රහාර හමුවේ ඔවුන් දැන් “ප්රමාණය සහ ක්ෂය වීම” (Mass and Attrition) යන සංකල්පය දෙසට යොමු වී ඇත.
- MQ-9 Reaper ඩ්රෝන යානය: නිෂ්පාදන පිරිවැය ඩොලර් මිලියන 40කි. (මාර්තු 1 වනදා ඉරානය මෙවැනි යානයක් වෙඩි තබා බිම හෙළීය).
- LUCAS ඩ්රෝන යානය: පිරිවැය ඩොලර් 35,000කි.
විශේෂත්වය වන්නේ, LUCAS යනු ඉරානයේ ‘ෂහීඩ්’ (Shahed) ඩ්රෝන ආකෘතියට අනුව ඇමරිකාවේ SpektreWorks සමාගම නිපදවූ ලාභදායී ප්රහාරක ඩ්රෝනයක් වීමයි. මිල අධික ආයුධ නිෂ්පාදනයේ සිට ඉතා අඩු පිරිවැයකින් නිපදවිය හැකි “වැය කළ හැකි ආයුධ” (Disposable Munitions) දක්වා සිදුවන මෙම පරිවර්තනය, ආයුධ නිෂ්පාදකයින්ට කෙටි කාලයකින් දැවැන්ත ඇණවුම් තොග ලබා ගැනීමට මග පාදා ඇත.
රාජ්යයන්ගේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අභිබවා යන ඇණවුම්
සැබෑ බලය පවතින්නේ රජයන් සතුවද, නැතහොත් ආයුධ නිෂ්පාදනය කරන පුද්ගලික සමාගම් සතුවද? RTX, Lockheed Martin, Boeing සහ BAE Systems වැනි සමාගම්වල සම්පූර්ණ කිරීමට ඇති ඇණවුම්වල මූල්ය වටිනාකම (Backlogs) ඇතැම් ස්වෛරී රාජ්යයන්ගේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) අභිබවා යයි.
උදාහරණයක් ලෙස, මෙම ආරක්ෂක දැවැන්තයින් සතු ඇණවුම් තොගයේ වටිනාකම යුක්රේනය (64.7B) හෝ සවුදි අරාබිය (80.3B) වැනි රටවල වාර්ෂික නිෂ්පාදිතයට වඩා බෙහෙවින් වැඩිය. L3Harris සහ Northrop Grumman වැනි සමාගම්වල ප්රධාන විධායක නිලධාරීන්ගේ බලපෑම, අද වන විට ඇතැම් රාජ්ය තාන්ත්රිකයින්ගේ තීරණවලට වඩා ප්රබල වී ඇත්තේ මේ නිසාය.
ඊශ්රායලයේ ආරක්ෂක තාක්ෂණික පෙරමුණ
ඉරාන ප්රහාර හමුවේ ඊශ්රායලයේ ආරක්ෂක සමාගම් ද අසීමිත ලාභයක් උපයමින් සිටී. විශේෂයෙන්ම ‘අයිරන් ඩෝම්’ (Iron Dome) වැනි මිසයිල ආරක්ෂණ පද්ධති සඳහා අවශ්ය වන අන්තර් බාධක මිසයිල (Interceptors) පරිභෝජනය ඉහළ යාම මෙයට ප්රධාන හේතුවයි.
ඊශ්රායලයේ ප්රධාන සමාගම් තුනෙහි ආරක්ෂක ආදායම් (2024 වාර්තාගත දත්ත අනුව):
- Elbit Systems: ඩොලර් බිලියන 6.3
- Israel Aerospace Industries (IAI): ඩොලර් බිලියන 5.2
- Rafael (Iron Dome නිෂ්පාදක): ඩොලර් බිලියන 4.7
මෙම සමාගම් සතු උසස් තාක්ෂණය, යුද පිටියේ පරීක්ෂාවට ලක්ව සාර්ථක වීම (Battle-proven), ඔවුන්ගේ ගෝලීය වෙළඳපොළ වටිනාකම තවදුරටත් ඉහළ නංවයි.
යුද්ධයේ ව්යාපාරික අනාගතය
2024 වන විට ඩොලර් ට්රිලියන 2.7ක් වූ ගෝලීය ආරක්ෂක වියදම, 2026 වසරේ ඉරාන යුද්ධයත් සමඟ තවදුරටත් ඉහළ යමින් පවතී. යුක්රේනයේ සහ මැදපෙරදිග ශීඝ්රයෙන් ක්ෂය වන අවි ගබඩා නැවත පිරවීම සඳහා ඇමරිකාව සහ නේටෝ (NATO) සංවිධානය සිය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 5%ක් දක්වා ආරක්ෂක වියදම් ඉහළ නැංවීමට පොරොන්දු වී ඇත.යුද්ධය යනු දේශපාලන තීරණයක ප්රතිඵලයක් වුවද, එය පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ මූල්ය ලාභය මත පදනම් වූ දැවැන්ත යන්ත්රණයකිනි.
"ආයුධ නිෂ්පාදකයින්ගේ ලාභය වැඩි වන තරමට, ලෝක සාමය සඳහා ඇති අවස්ථාවන් ස්වභාවිකවම අහිමි වී යනබව මින් පැහැදිළි වේ. "
