රෂිකා හෙන්නායක මැයි 09 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

දේශසීමා අර්බුදයක සැබෑ බිහිසුණු බව මනිනු ලබන්නේ දේශපාලන සිතියම් මත ඇඳෙන ඉරිවලින් හෝ සෙබළුන් අතැති අවිවලින් නොවේ. එහි සැබෑ වින්දිතයන් වන්නේ තම “නිවස” සහ “පාසල” අහිමි වී හෙට දවස පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවයෙන් පසුවන අහිංසක සාමාන්‍ය වැසියන්ය. එක් දිනෙක පාසල් බෑගය පසෙක තබා, තම කුඩා දෑතින් ජලය රැගෙන ඒමටත්, තාරපොලින් කූඩාරමක දූවිලි පිසදැමීමටත් සිදුවන දරුවෙකුගේ අත්දැකීම ඕනෑම යුද්ධයක කටුක යථාර්ථය පසක් කරයි.

තායිලන්තය සහ කාම්බෝජය අතර පසුගිය වසරේ ජූලි මාසයේ දින පහක් සහ දෙසැම්බර් මාසයේ සති තුනක් පුරා පැවති දරුණු ගැටුම්වලින් පසු සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත් විය. එහෙත්, එම ප්‍රදේශවල ජීවත් වූ දහස් සංඛ්‍යාත ජනතාවකට තවමත් තම නිවෙස් කරා යාමට නොහැකි වී ඇත.

දරුවන්ගේ අනාගතය "නතර වී" ඇත

කාම්බෝජ අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ නවතම දත්තවලට අනුව, දේශසීමා ගැටුම් හේතුවෙන් අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූ 34,440 කට අධික පිරිසක් තවමත් අවතැන් කඳවුරුවල පසුවෙති. මෙයින් 11,355 ක්ම දරුවන් වීම අතිශය ඛේදනීය තත්ත්වයකි.

• අධ්‍යාපනය අතහැරීම: 11 හැවිරිදි සෝක්නා (Sokna) සහ ඇගේ සහෝදරිය අද පාසල් යන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට ඔවුහු දවස පුරා ජලය රැගෙන ඒම, පිඟන් සේදීම සහ ඔවුන් ජීවත් වන තාරපොලින් කූඩාරම අවට වැටී ඇති කොළ රොඩු සහ දූවිලි පිසදැමීම වැනි ගෙදර දොරේ වැඩවල නිරත වෙති.
• බලහත්කාරී අත්හැරීම: මෙය හුදෙක් ඉගෙනීමට ඇති අකමැත්තක් නොව, පවුල් පත්ව ඇති දැඩි අස්ථාවරත්වය මත සිදු වූ බලහත්කාරී අත්හැරීමකි. තායිලන්තයේ සේවය කරමින් සිටි බොහෝ පවුල්වලට යුද්ධයත් සමඟ සියල්ල අතහැර දමා ආපසු කාම්බෝජයට පැමිණීමට සිදුවීම ඔවුන්ගේ ආර්ථික පදනම සහ දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය සහමුලින්ම බිඳ දමා ඇත.

“මම ඔවුන්ට පාසල් යන ලෙස පවසා සිටියත් ඔවුන් යන්නේ නැහැ.” — පුත් රීන් (Puth Reen), දරුවන් තිදෙනෙකුගේ මවක්

ලෝක දේශපාලනය අධ්‍යාපනයට එල්ල කරන අනපේක්ෂිත බලපෑම

දේශසීමා ගැටුමකට ගෝලීය දේශපාලන හා ආර්ථික සාධක බද්ධ වන ආකාරය මෙම අර්බුදයේදී ඉතා පැහැදිලිව දැකගත හැකිය.

• ඉන්ධන මිලෙහි බලපෑම: ඊශ්‍රායලය සහ ඉරානය අතර පවතින යුදමය වාතාවරණය හේතුවෙන් ගෝලීය ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම, කාම්බෝජයේ අවතැන් කඳවුරුවල සිටින දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනයට සෘජුවම බලපා ඇත.
• ප්‍රවාහන අර්බුදය: ප්‍රාථමික දරුවන්ට කඳවුරු අසල පාසල් පහසුකම් තිබුණද, උසස් පාසල් සිසුන්ට කිලෝමීටර් 15 ක් (සැතපුම් 9 ක්) පමණ ඈතින් පිහිටි ප්‍රධාන නගරයට යාමට සිදුවේ. ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා යතුරුපැදිවලින් එම දුර ගෙවා පාසල් යාම, ආදායම් අහිමි වූ අවතැන් පවුල්වලට දරාගත නොහැකි බරක් වී ඇත.

යුද්ධයේ මානසික කැළැල් සහ “කටකතා”

යුද්ධය යනු හුදෙක් ගුවනින් වටෙන රොකට් සහ කාලතුවක්කු හඬ පමණක් නොවේ; එය දරුවන්ගේ මනස තුළ ගැඹුරින් තැන්පත් වන භීතියකි

.

• කටකතාවල බලපෑම: යුන් ෆාලි (Yuon Phally) වැනි මව්වරුන් පවසන්නේ තම දරුවන් පාසල් වැඩවලට වඩා අවධානය යොමු කරන්නේ තායිලන්තය සහ කාම්බෝජය අතර නැවත සටන් ආරම්භ වන බවට පැතිරෙන කටකතා කෙරෙහි බවයි.
• මානසික පීඩනය: තම පියා යුද පෙරමුණේ ‘මොම් බෙයි’ (Mom Bei) ප්‍රදේශයේ සේවය කරන බැවින්, ඔහුගෙන් දුරකථන ඇමතුමක් ලැබෙන තෙක් දරුවන් නොයිවසිල්ලෙන් බලා සිටින අයුරු යුන් ෆාලි පවසන්නේ කඳුළු පිරුණු දෑසිනි. දෙමාපියන්ගේ මෙම බිය සහ කඳුළු දරුවන්ගේ පෞරුෂයට දැඩි ලෙස බලපායි.

“මෙය පරිපූර්ණ ගැටලු සුළි කුණාටුවක් (Perfect storm of problems) වැනි තත්ත්වයකි. පවුල්වලට නිරන්තරයෙන් කඳවුරු මාරු කිරීමට සිදුවීම, පාසල්වල පහසුකම් නොමැතිකම සහ දරුවන් තුළ පවතින මානසික කම්පනය මීට හේතු වී ඇත.” — කිංමායි පූම් (Kinmai Phum), වර්ල්ඩ් විෂන් (World Vision) අධ්‍යාපන වැඩසටහන

“නාවික බහාලුම්” වලින් තැනුණු අමුතු දේශසීමාව

වර්තමානයේ තායි-කාම්බෝජ දේශසීමාව සාම්ප්‍රදායික දේශසීමාවකට වඩා වෙනස්, දැඩි යුදමය ස්වරූපයක් ගනී. මෙය එක්තරා ආකාරයක “නූතන යකඩ තිරයක්” වැනිය.

• බහාලුම් පවුර: තායි හමුදාව විසින් විශාල නාවික බහාලුම් (Shipping containers) සහ කටුකම්බි යොදාගනිමින් බන්ටේ මීංචේ (Banteay Meanchey) පළාතේ පිහිටි ‘චෞක් චේ’ (Chouk Chey) සහ ‘ප්‍රේ චෑන්’ (Prey Chan) වැනි ගම්මාන කරා යන මාර්ග අවහිර කර ඇත.
• ජීවනෝපාය අහිමි වීම: 67 හැවිරිදි සන් රෙත් (Sun Reth) වැනි වැසියන්ට තම “කජු වගාව” නෙළා ගැනීමට පවා හමුදාවෙන් අවසර ලැබෙන්නේ නැත. තම නිවසේ රාත්‍රිය ගත කිරීමට පවා අවසරයක් නොමැති මෙම ජනතාවට, තමන් සතු දේ පවා අහිමි වී බලා සිටීමට සිදුව ඇත.

සාමය යනු සටන් නැවතීමක් නොවේ

සටන් විරාමයක් යනු සාමයම නොවන බව දේශසීමාවේ වෙසෙන ජනතාව අත්දැකීමෙන් දනිති. රජය “සාමයට ස්තූතියි” (Thanks for Peace) යන තේමාව ප්‍රදර්ශනය කළද, යථාර්ථය ඊට වඩා වෙනස්ය.

• ඓතිහාසික කම්පනය: 67 හැවිරිදි සෝම් සොකේම් (Soeum Sokhem) ගේ කතාවෙන් පෙනී යන්නේ සාමය පිළිබඳ පවතින අවිශ්වාසයයි. 1960 දශකයේ සිට ඔහු වියට්නාම යුද්ධය, ඇමරිකානු බෝම්බ හෙලීම, ම්ලේච්ඡ කෙමර් රූජ් පාලනය සහ ඉන්පසු ඇති වූ සිවිල් යුද්ධය වැනි ඛේදවාචක රැසකට මුහුණ දුන් අයෙකි.
• වර්තමාන බිය: “සාමය අවශ්‍ය නැත්තේ කාටද?” යැයි ඔහු ප්‍රශ්න කළද, තවමත් තම නිවසට යන විට ඔහු ඇවිද යන්නේ මහත් බියකිනි. සටන් විරාමයක් පැවතියද, තවමත් දේශසීමා අසලින් විටින් විට වෙඩි හඬ ඇසෙන බව ඔහු පවසයි.

“නමුත් සාමය අවශ්‍ය නැත්තේ කාටද?” (But who doesn’t want to have peace?) — සෝම් සොකේම් (Soeum Sokhem)