රෂිකා හෙන්නායක මැයි 19 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
2026 ඇමරිකානු මධ්‍යවාර මැතිවරණයේ (Midterm Elections) උණුසුම දැනටමත් ආරම්භ වී ඇති අතර, පෙන්සිල්වේනියාවේ 3 වන කොන්ග්‍රස් දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාථමික මැතිවරණය මේ වන විට දේශපාලන විශ්ලේෂකයින්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව තිබේ. එය ජාතික මට්ටමට සාපේක්ෂව 40% කින් වඩාත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නැඹුරුවක් සහිත, ප්‍රගතිශීලී දේශපාලනයේ ප්‍රබලම බලකොටුවක අනාගතය තීරණය කිරීමකි. දශකයකට වැඩි කාලයක් මෙම ආසනය නියෝජනය කළ ඩ්වයිට් එවන්ස් (Dwight Evans) විශ්‍රාම ගැනීමත් සමඟ ඇති වූ මෙම දේශපාලන රික්තය, පක්ෂයේ අභ්‍යන්තර බෙදීම් සහ මතවාදී ගැටුම් මැනවින් නිරූපණය කරන කැඩපතක් බවට පත්ව ඇත.
මෙහි වඩාත්ම සුවිශේෂී කරුණ නම්, මෙම මැතිවරණය සඳහා කිසිදු රිපබ්ලිකන් අපේක්ෂකයෙකු ඉදිරිපත් නොවීමයි. ඒ අනුව, මෙම ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රාථමික මැතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කරන පුද්ගලයා නිතැතින්ම කොන්ග්‍රස් මණ්ඩලයට තේරී පත්වනු ඇත. ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් බොහෝ දුරට සමාන, එහෙත් උපායමාර්ගිකව එකිනෙකට වෙනස් ප්‍රගතිශීලී මුහුණුවර තුනක් අතර පවතින මෙම සටනින් අපට උගත හැකි පාඩම් හතරක් මෙසේ විශ්ලේෂණය කළ හැකිය.
මෙම මැතිවරණයේ ඉදිරිපත් වී සිටින අපේක්ෂකයින් සිව්දෙනාම (Stanford, Street, Rabb, Griffith) ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තිමය කරුණු සම්බන්ධයෙන් පුදුම සහගත එකඟතාවයක සිටිති. ඔවුන් අතර මතවාදී පරතරය ඉතා අවම වුවද, බෙදීම පවතින්නේ එම ප්‍රතිපත්ති ජයග්‍රහණය කරවන “ආකාරය” පිළිබඳවයි.
අපේක්ෂකයින් සියලු දෙනාම පාහේ පහත දැක්වෙන ප්‍රගතිශීලී අරමුණු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති:
- සෞඛ්‍ය සේවා ව්‍යාප්තිය සහ පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි වෛද්‍ය පහසුකම්.
- දැරිය හැකි මිලකට නිවාස ලබාදීම (Affordable Housing).
- සිවිල් අයිතිවාසිකම් සහ ඡන්ද අයිතිය සුරැකීම.
- ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රතිපත්තිමය ප්‍රවේශයන්ට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වීම.
ප්‍රගතිශීලී මතධාරී ක්‍රිස් ලැබ්ට සහාය දක්වන, පෙන්සිල්වේනියා ප්‍රතිපත්ති මධ්‍යස්ථානයේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ මාක් ස්ටියර් (Marc Stier) පෙන්වා දෙන්නේ මෙම සමානකම් නිසාම තේරීම වඩාත් සංකීර්ණ වන බවයි.
“ඔවුන් සියල්ලෝම ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට විරුද්ධයි. ඔවුන් සියල්ලෝම සිවිල් අයිතිවාසිකම්, සෞඛ්‍ය සේවා සහ ඡන්ද අයිතිය ගැන කතා කරනවා. එබැවින් ඔවුන් අතර පවතින ප්‍රතිපත්තිමය වෙනස්කම් ඇත්ත වශයෙන්ම එතරම් විශාල නැහැ.” – මාක් ස්ටියර්
ප්‍රතිපත්ති සමාන වුවද, අපේක්ෂකයින් තිදෙනා නියෝජනය කරන්නේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීත්වයේ විවිධ මානයන් තුනකි:
- අලා ස්ටැන්ෆර්ඩ් (Ala Stanford) – දේශපාලන පිටස්තරයා: ප්‍රකට ළමා ශල්‍ය වෛද්‍යවරියක වන ඇය දේශපාලන ලෝකයට නවකයෙකි. කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේ ඇය දැක්වූ ප්‍රායෝගික නායකත්වය ඇයගේ ප්‍රධානතම ශක්තියයි. පවත්නා දේශපාලන ක්‍රමයෙන් බැහැරව වැඩ පෙන්විය හැකි “පිටස්තරයෙකු” ලෙස පෙනී සිටින ඇය මෙසේ පවසයි: “කුණාටුවකදී ඉදිරියට එන, අනෙක් අය පසුබට වන විට නායකත්වය දෙන මිනිසුන් අපට අවශ්‍යයි.” ඇය වෙත හිටපු කොන්ග්‍රස් සභික ඩ්වයිට් එවන්ස්ගේ සහාය හිමිව තිබීම විශේෂත්වයකි.
- ෂරීෆ් ස්ට්‍රීට් (Sharif Street) – දේශපාලන ප්‍රවීණයා: ප්‍රාන්ත සෙනෙට් සභිකයෙකු සහ පෙන්සිල්වේනියා ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ හිටපු සභාපතිවරයා වන ඔහු සැබෑ “පක්ෂ යාන්ත්‍රණයේ” (Political Machine) නියෝජිතයාය. හිටපු ෆිලඩෙල්ෆියා නගරාධිපති ජෝන් ස්ට්‍රීට්ගේ පුත්‍රයා වන ඔහුට නගරාධිපතිනියගේ සහ ප්‍රබල වෘත්තීය සමිතිවල පූර්ණ සහාය හිමිව තිබේ. ඔහු පද්ධතිය ඇතුළත සිට ප්‍රතිඵල ලබාගත හැකි ප්‍රායෝගිකවාදියෙකු ලෙස සැලකේ.
- ක්‍රිස් ලැබ් (Chris Rabb) – ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදියා (Democratic Socialist): ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා ඔකාසියෝ-කෝර්ටෙස් (AOC) සහ ඉල්හාන් ඕමාර් වැනි රැඩිකල් ප්‍රගතිශීලීන්ගේ සහාය ලබන ලැබ්, පවත්නා දේශපාලන පද්ධතියේ මුල්ම වෙනස් කළ යුතු බව විශ්වාස කරයි. ඔහු සෘජුවම “ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදියෙකු” ලෙස පෙනී සිටිමින්, වඩාත් නිර්භීත සහ රැඩිකල් ප්‍රතිසංස්කරණ වෙනුවෙන් හඬ නගයි.
ෆිලඩෙල්ෆියා ලෝහ වෙළඳ මණ්ඩලයේ (Philadelphia Metal Trades Council) හිටපු සභාපති ලූ ඇග්‍රේ (Lou Agre) වැනි වෘත්තීය සමිති නායකයින් ස්ට්‍රීට්ට සහාය දෙන්නේ එබැවිනි. ලැබ්ගේ දේශපාලනය “හුදු කතාවට පමණක් සීමා වූ” (All talk) එකක් ලෙස ඔවුන් විවේචනය කරන අතර, ස්ට්‍රීට් සතු “වැඩපිළිවෙළ සහ පළපුරුද්ද” අගය කරති.
මෙම අභ්‍යන්තර ගැටුමේ තවත් එක් රහසිගත පැතිකඩක් වන්නේ පාලක බලධාරීන්ගේ මැදිහත්වීමයි. පෙන්සිල්වේනියා ආණ්ඩුකාර ජොෂ් ශපීරෝ (Josh Shapiro) විසින් වෘත්තීය සමිති වෙත පෞද්ගලික අනතුරු ඇඟවීමක් කරමින් පවසා ඇත්තේ, අලා ස්ටැන්ෆර්ඩ්ට පහර දීමෙන් වළකින ලෙසයි. එයට හේතුව ස්ටැන්ෆර්ඩ්ගේ ඡන්ද පදනම දුර්වල කිරීම හරහා තමාට දැඩි ලෙස විවේචනය කරන ක්‍රිස් ලැබ්ට ජයග්‍රහණය කිරීමට මග පෑදිය හැකි වීමයි.
මෙම මැතිවරණයේ ජයග්‍රාහකයා තීරණය වන්නේ “බහුතරය” (Majority) මත නොව, වැඩිම ඡන්ද ප්‍රමාණය ලබා ගැනීම (Plurality) මතය. අපේක්ෂකයින් තිදෙනා අතර ඡන්ද බෙදී යන ආකාරය අනුව ජයග්‍රාහකයාට හිමිවනු ඇත්තේ 35% – 40% වැනි අඩු ඡන්ද ප්‍රතිශතයකි.
මෙහිදී පවතින දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණක් නම්, මෙතෙක් ස්වාධීන මත විමසුම් පවත්වා නොමැති වීමයි. දැනට පවතින දත්ත සියල්ල අපේක්ෂකයින්ගේම මැදිහත්වීමෙන් සිදු කළ ඒවාය:
- අප්‍රේල් මස (Stanford හිතවාදී 314 Action සමීක්ෂණය): ස්ටැන්ෆර්ඩ් 28%, ලැබ් 23%, ස්ට්‍රීට් 16%.
- නොවැම්බර් මස (Street ගේ ප්‍රචාරක අංශයේ සමීක්ෂණය): ස්ට්‍රීට් 22%, ලැබ් 17%, ස්ටැන්ෆර්ඩ් 11%.
දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් අලා ස්ටැන්ෆර්ඩ්ව හඳුන්වන්නේ මෙම මැතිවරණයේ “වයිල්ඩ් කාඩ්” (Wild Card) සාධකය ලෙසයි. මධ්‍යස්ථ මතධාරී ඡන්ද දායකයින් ඇය සහ ස්ට්‍රීට් අතර බෙදී ගියහොත්, එම බෙදීමේ වාසිය ලබාගෙන ක්‍රිස් ලැබ් වැනි රැඩිකල් අපේක්ෂකයෙකුට ජයග්‍රහණයේ මාවත විවර වීමට වැඩි ඉඩක් ඇත.
ෆිලඩෙල්ෆියා ප්‍රාථමිකය යනු හුදෙක් ප්‍රාදේශීය මැතිවරණයක් නොව, 2026 මධ්‍යවාර මැතිවරණය සඳහා ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය සූදානම් වන ආකාරය පිළිබඳ දර්ශකයකි. මෙහි ප්‍රතිඵලය මගින් තීන්දු වන්නේ පක්ෂය ඉදිරියට යා යුත්තේ ස්ථාපිත “දේශපාලන යාන්ත්‍රණය” සමඟද, නැතිනම් පද්ධතියට අභියෝග කරන “රැඩිකල් ප්‍රගතිශීලීත්වය” සමඟද යන්නයි.
