ශ්‍රී ලංකාවේ බාලවයස්කාර දැරියන් ලිංගික අපයෝජනයට ලක්වීම “සාමාන්‍ය” දෙයක් නිසා එය නොසළකා හරිමු ද???
සටහන: ඕවින්දි විෂ්මිකා
මැයි 25, කොළඹ (LNW): පල්ලේගම හේමරතන හිමියන් සම්බන්ධයෙන් පැවැත්වෙන අපරාධ නඩු විභාගය මෑත කාලීන ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වඩාත්ම සංවේදී ළමා ආරක්ෂණ නඩු අතරින් එකක් ලෙස සැලකිය හැකි අතර නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාව, ආයතනික මධ්‍යස්ථභාවය සහ යුක්තිය පසිඳලීමේ පද්ධතිය තුළ අවදානමට ලක්විය හැකි වින්දිතයන්ට ලබාදිය යුතු ආරක්ෂාව පිළිබඳ ගැඹුරු ප්‍රශ්න රැසක් මතු කර තිබේ.
අනුරාධපුර ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය හමුවේ දැනට විභාග වෙමින් පවතින මෙම නඩුව වාර්තා අනුව 2022 වසරට සම්බන්ධ සිද්ධීන් බවට හදුනාගෙන ඇති අතර ජ්‍යෙෂ්ඨ බෞද්ධ භික්ෂුවක් විසින් බාල වයස්කාර දැරියකට ලිංගික අපයෝජනය කළ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත. විවිධ වාර්තා මගින් අපයෝජනය සිදු වූ බව කියන කාලය තුළ දරුවා වයස අවුරුදු 11 ත් 15 ත් අතර බව හඳුනාගෙන ඇත.
පරීක්ෂණ ආරම්භ වී ඇත්තේ ජාතික ළමා ආරක්ෂණ අධිකාරියේ මැදිහත්වීමෙන් පසුව බව වාර්තා වන අතර එමඟින් සැකකාර භික්ෂුව අත්අඩංගුවට ගෙන, රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර, පසුව දැඩි කොන්දේසි යටතේ ඇප මත මුදා හැර ඇත. විදේශ ගමන් තහනමක් සහ මුදල් ඇප තැන්පතුද එම කොන්දේසි අතරට අයත් වේ. මේ අතර දැරියගේ මවද “අනුබල දීම සහ සහාය වීම” යන චෝදනා යටතේ අත්අඩංගුවට ගෙන තිබීම, දරුවාගේ නීතිමය ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් සහ භාරකාරත්වය සහ වින්දිත නියෝජනය පිළිබඳ තවත් ගැටලු මතු කර ඇත.
යුක්තිය පසිඳලීමේ පද්ධතිය සඳහා වන ව්‍යවස්ථාමය පරීක්ෂණයක්
සමාජ බලපෑම හෝ ආගමික අධිකාරිය නොසලකා ශ්‍රී ලංකාවේ ආයතනවලට නීතිය සමානව ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකියාව තිබේද යන්න පරීක්ෂා කරන පුළුල් ව්‍යවස්ථාමය පරීක්ෂණයක් බවට මෙම නඩුව පත්ව ඇති බව නීති විශ්ලේෂකයින් තර්ක කරයි.
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තිය අනුව සෑම පුද්ගලයෙකුම නීතිය ඉදිරියේ සමාන වන අතර 27(13) වගන්තිය මගින් ළමුන් අපයෝජනයෙන් සහ සූරාකෑමෙන් ආරක්ෂා කිරීම රජයේ වගකීමක් ලෙස නියම කර ඇත. නමුත් ළමා අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ එම වගන්ති ප්‍රායෝගිකව අර්ථවත් වන්නේ අධිකරණය සහ රාජ්‍ය ආයතන ක්‍රියාශීලීව දරුවාගේ ආරක්ෂාව සහ නීතිමය අයිතිවාසිකම් තහවුරු කළහොත් පමණක් බවයි.
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තිය නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය සහතික කරන අතර 27(13) වගන්තිය මඟින් දරුවන් සූරාකෑමෙන් සහ අපයෝජනයෙන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා රාජ්‍යයට පැහැදිලි යුතුකමක් පවරයි. කෙසේ වෙතත්, ප්‍රායෝගිකව, අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නන් පවසන්නේ අධිකරණ සහ රාජ්‍ය ආයතන නීතිමය කටයුතු අතරතුර අවදානමට ලක්විය හැකි වින්දිතයින් සක්‍රීයව ආරක්ෂා කරන්නේ නම් පමණක් මෙම සහතික කිරීම් අර්ථවත් බවයි.
සැකකාර භික්ෂුව අටමස්ථානාධිපති ලෙස රටේ ඉහළම ආගමික තනතුරු අතරින් එකක් දරන පුද්ගලයෙකි. වාර්තා අනුව ඔහු වෙනුවෙන් නීතිඥයින් තිස්දෙනෙකුට අධික පිරිසක් අධිකරණයේ පෙනී සිට තිබීම නඩුව වටා පවතින දැවැන්ත ආයතනික සහ සමාජ බලය ඉස්මතු කරයි.
අනෙක් පසින් පැමිණිලිකාර දැරිය රාජ්‍ය ආරක්ෂාව යටතේ බාලවයස්කරුවෙකු ලෙස සිටින අතර ඇගේ භාරකාරිය වූ මවද සම-චූදිතයෙකු ලෙස රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර ඇත. එම නිසා දැරියගේ යහපත වෙනුවෙන් නීතිමය උපදෙස් ලබා දෙන්නේ කවුද, ඇය වෙනුවෙන් කතා කරන්නේ කවුද සහ ඇගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කර ඇති බව සහතික කිරීමට දැනට බලය ඇත්තේ කාටද යන්න පිළිබඳව සැලකිය යුතු නීතිමය ප්‍රශ්න මතු කර තිබේ.
අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 260 වගන්තිය අනුව, සෑම අගතියට පත් පාර්ශවයකටම නීතිමය නියෝජනයක් හිමි විය යුතුය. එබැවින් දරුවා නීතිමය වශයෙන් අසරණ තත්ත්වයකට පත් නොවන බව තහවුරු කිරීම රාජ්‍යයේ සෘජු වගකීමක් බව නීතිවේදීන් පෙන්වා දෙයි.
ආයතනික හැසිරීම පිළිබඳ ගැටලු
නඩුවේ ආරම්භක අවධියේදී සැකකරු සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කළ ක්‍රියාමාර්ගද මහජන විවේචනයට ලක් වී තිබේ.
අධිකරණ නියෝගයක් මගින් සැකකරු පෞද්ගලික රෝහලක සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික රෝහලක් වෙත මාරු කරන ලෙස දැනුම් දී තිබියදීත් එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට දින කිහිපයක ප්‍රමාදයක් සිදුවූ බව වාර්තා වේ.පසුව දෙවන අධිකරණ නියෝගයකින් පසුව පමණක් එම මාරුව සිදු කර ඇත.
විවේචකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි ප්‍රමාදයන් මගින් බලවත් පුද්ගලයින්ට සාමාන්‍ය සැකකරුවන්ට නොලැබෙන පහසුකම් ලැබෙන බවට මහජන විශ්වාසයක් ගොඩනැගිය හැකි බවයි. කිසිදු ආයතනයකට එරෙහිව අධිකරණ තීන්දුවක් නොමැති වුවද, නීතියේ මධ්‍යස්ථභාවය පිළිබඳ ජනතා විශ්වාසය මෙවැනි සිදුවීම් හේතුවෙන් දුර්වල විය හැකි බව නිරීක්ෂකයින් පවසයි.
සමාජ නිහඬතාවය සහ මහජන සහයෝගය නොමැතිකම
අධිකරණ ශාලාවෙන් ඔබ්බට මෙම නඩුව ළමා අපයෝජනය සහ වින්දිතයින් කෙරෙහි මහජන ආකල්ප වටා ඇති ගැඹුරු සමාජ ගැටලු හෙළිදරව් කර ඇත.
චෝදනාවල බරපතලකම තිබියදීත් මහජන කතිකාව බොහෝ විට දරුවාගේ සුභසාධනය සහ ආරක්ෂාවට වඩා චූදිත භික්ෂුවගේ තත්ත්වය, ක්‍රියා පටිපාටිමය වර්ධනයන් සහ ආයතනික මතභේද කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත.
ළමා ආරක්ෂණ ක්‍රියාකාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ පවුල් තවමත් ලිංගික අපයෝජන චෝදනා “ලැජ්ජාවට පත්විය යුතු පවුල් කාරණා” ලෙස සලකන බවයි. සමාජ අපහාසය, ප්‍රජා පීඩනය සහ ආගමික බලපෑම් හේතුවෙන් වින්දිතයන්ට සහය දක්වීම බොහෝවිට සීමා වේ.
මෙම නඩුව සම්බන්ධයෙන්ද මහජන අවධානය බොහෝවිට යොමුව ඇත්තේ භික්ෂුවගේ තනතුර, අධිකරණ ක්‍රියාවලිය සහ ආයතනික ප්‍රතිචාර පිළිබඳව වන අතර දරුවාගේ මානසික හා නීතිමය ආරක්ෂාව පිළිබඳව නොවන බවට චෝදනා එල්ල වී තිබේ.
නඩුවට සම්බන්ධ මහජන අදහස් කිහිපයක් විවේචන තීව්‍ර කර තිබේ. චෝදනාවට ලක්වූ වින්දිතයා සම්බන්ධයෙන් අපහාසාත්මක ප්‍රකාශ කළ බවට චෝදනා එල්ල වීමෙන් පසු හිටපු අමාත්‍ය දිලුම් අමුණුගම මහජන විවේචනයට ලක් වූ අතර ළමා අපයෝජනයේ බරපතළභාවය අඩු කර පෙන්වීමට බෞද්ධ සංස්කෘතියේ කතාන්දර යොදාගැනීමේ උත්සාහයක නිරතවන බවට දිවයිනේ ප්‍රසිද්ධ ජීව විද්‍යා ගුරුවරයකුවන දිනේෂ් මුතුගලට විවේචන එල්ල විය.
බාලවයස්කරුවන්ට එරෙහි ලිංගික අපයෝජනය ශ්‍රී ලංකාවේ “සාමාන්‍ය” දෙයක් ලෙස පෙනී යන ආකාරයේ ප්‍රකාශ නීතිඥවරුන් විසින් සිදු කළ බවට වාර්තා වීමත් සමඟ එයට ළමා අයිතිවාසිකම් සංවිධානවල දැඩි විවේචන එල්ල විය. එවැනි ප්‍රකාශ මගින් අපයෝජනයට එරෙහි වගකීම සහ නීතිමය ප්‍රතිචාර ශක්තිමත් කිරීම වෙනුවට එය සාමාන්‍යකරණය කිරීමේ අවදානමක් පවතින බව ඔවුහු පෙන්වා දුන්හ.
නඩුවෙන් එහා ගිය ප්‍රශ්නයක්
නීති විශේෂඥයින් අවධාරණය කරන්නේ, අවසන් අධිකරණ තීන්දුවක් ලැබෙන තුරු සැකකරුවන්ට නිදොස්භාවය පිළිබඳ නීතිමය අයිතිය පවතින බවයි. නමුත් ඒ සමඟම, දැඩි බල අසමතුලිතතාවක් පවතින ළමා අපයෝජන නඩුවලදී අධිකරණය සහ රාජ්‍ය ආයතන විශේෂ සංවේදීභාවයක් සහ සාධාරණත්වයක් පෙන්විය යුතු බවද ඔවුන් පවසයි.
බොහෝ නිරීක්ෂකයින්ට අනුව මෙම නඩුවේ වැදගත්කම චෝදනාවලට වඩා බොහෝ සෙයින් විහිදේ. ශ්‍රී ලංකා සමාජය ධූරාවලිය, බලපෑම සහ ආයතනික නිශ්ශබ්දතාවයට වඩා ළමා ආරක්ෂාවට ප්‍රමුඛත්වය දීමට කැමතිද යන්න පිළිබඳ ජාතික පිළිබිඹුවක් බවට එය පත්ව ඇත.
අවසාන වශයෙන් මෙම ක්‍රියාදාමය අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය පද්ධතිය පමණක් නොව බලය, ආගමික ගෞරවය සහ සමාජ නිහඬතාවය ඉදිරියේදී ශ්‍රී ලංකාව ළමා ආරක්ෂාව ප්‍රමුඛතාවයට පත් කරන්නේද යන්න පිළිබඳව ජාතික මට්ටමේ පරීක්ෂණයක් බවට එය පත්ව ඇත.
