රෂිකා හෙන්නායක මැයි 29, කොළඹ LNW :
ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමේ ක්‍රියාවලියේ ප්‍රධානතම රුධිර නාලය වන්නේ අපනයන ක්ෂේත්‍රයයි. එහෙත්, මෑතකාලීන ප්‍රතිපත්තිමය තීරණ හේතුවෙන් මෙම ක්ෂේත්‍රයේ පිරිවැය ව්‍යුහය අසමතුලිත වී ඇති පසුබිමක, නිදහස් වෙළඳ කලාප නිෂ්පාදකයින්ගේ සංගමය (FTZMA) සහ ශ්‍රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලයේ (BOI) ඉහළ කළමනාකාරීත්වය අතර පැවති හමුව අතිශය තීරණාත්මක එකකි. මෙය හුදෙක් සාකච්ඡාවක් පමණක් නොව, මෙරට අපනයන තරඟකාරීත්වය තීරණය කරන උපායමාර්ගික හැරවුම් ලක්ෂයකි.
18% ක වැට් බද්ද: අපනයනකරුවන්ට එල්ල වන මරු පහරක්ද?
වක්‍ර අපනයනකරුවන්ගෙන් හෝ සැලකෙන අපනයනකරුවන්ගෙන් (Indirect/Deemed Exporters) අමුද්‍රව්‍ය මිලදී ගැනීමේදී පනවා ඇති 18% ක වැට් බද්ද (VAT), අපනයනකරුවන්ගේ ද්‍රවශීලතාවය (Cash-flow) බිඳ දමන මරු පහරක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. ජ්‍යෙෂ්ඨ විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස මා දකින්නේ, මෙම බද්ද හේතුවෙන් අපනයනකරුවන්ගේ කාලීන ප්‍රාග්ධනය (Working Capital) රජයේ බදු ආපසු ගෙවීමේ ක්‍රියාවලිය තුළ සිරවීම නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය අඩාල කරන බවයි.
මෙමඟින් සිදුවන බලපෑම් කිහිපයකි:
- ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළ තුළ ශ්‍රී ලාංකීය නිෂ්පාදනවල තරඟකාරී මිල මට්ටම් හීන වීම.
- දේශීය සැපයුම් දාමය බිඳ වැටීම හේතුවෙන් අමුද්‍රව්‍ය ආනයනයට යොමු වීම සහ ඒ හරහා ශුද්ධ විදේශ විනිමය පිටතට ගලායාම.
- අපනයනකරුවන්ගේ මෙහෙයුම් ප්‍රාග්ධනය අවහිර වීම නිසා නව ආයෝජන ප්‍රසාරණය වීම නතර වීම.
FTZMA සභාපති ධම්මික ප්‍රනාන්දු මහතා ප්‍රමුඛ නියෝජිත පිරිස මේ සම්බන්ධයෙන් සිය දැඩි ස්ථාවරය මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ:
“අපනයනකරුවන් වෙත භාණ්ඩ සැපයීමේදී වක්‍ර අපනයනකරුවන්ට සහ දේශීය සැපයුම්කරුවන්ට වැට් බදු නිදහස් කිරීම් හෝ ශුන්‍ය අනුපාත පහසුකම් (Zero-rating facilities) ලබා දීම සඳහා ප්‍රායෝගික යාන්ත්‍රණයක අවශ්‍යතාවය පවතී.”
රේගුව සහ BOI අතර පැවති ගැටුමට විසඳුමක්: රතු පටියෙන් තොර මෙහෙයුම්
ආයෝජන මණ්ඩලය සතු ආනයන හා අපනයන සේවා කටයුතු ශ්‍රී ලංකා රේගුව වෙත පවරා ගැනීමට ගත් උත්සාහය හකුලා ගැනීම අපනයනකරුවන් ලැබූ ජයග්‍රහණයකි. ආයෝජකයින් BOI වෙත ආකර්ෂණය වන්නේ එහි පවතින “ඒකල සේවා කවුළුව” (One-Stop-Shop) මඟින් ලැබෙන පහසුව නිසාය. එය රේගුවට පවරා දුන්නේ නම්, දැඩි නිලධාරීවාදී රතු පටිය (Red Tape) හේතුවෙන් මෙහෙයුම් කාර්යක්ෂමතාව බිඳ වැටීමට ඉඩ තිබුණි.
දැනට පවතින තත්ත්වය (Status quo) වෙනස් නොකර පවත්වා ගැනීමට මෙහිදී තීරණය වී ඇත. රේගුව විසින් සිදු කරනු ලබන්නේ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියට බාධා නොවන පරිදි ‘පසුපෙළ යාන්ත්‍රණයක්’ (Back-office mechanism) හරහා නිරීක්ෂණ කටයුතු සිදු කිරීම පමණි. මෙය ව්‍යාපාරික මෙහෙයුම්වල අඛණ්ඩතාව සහතික කරන්නකි.
බලශක්ති අර්බුදයට විසඳුම් සහ ඉන්ධන මිලෙහි අසමානතාවය
ලොජිස්ටික් පිරිවැය පාලනය කිරීම සඳහා කටුනායක (KEPZ) සහ බියගම (BEPZ) කලාප තුළ නව ඉන්ධන පිරවුම්හල් ස්ථාපිත කිරීමේ යෝජනාව කාලෝචිතය. කෙසේ වෙතත්, මෙහිදී මතුවන ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) සහ ලංකා IOC අතර ඩීසල් මිලෙහි පවතින අසමානතාවයයි.
මෙම මිල විෂමතාවය හේතුවෙන් කලාප තුළ පිහිටි කර්මාන්තශාලා අතර පවා අසමාන තරඟකාරී වටපිටාවක් නිර්මාණය වේ. බලශක්ති පිරිවැය නිෂ්පාදන පිරිවැයට සෘජුව බලපාන බැවින්, මේ සඳහා ඒකාබද්ධ මිල සූත්‍රයක් හෝ සහනදායී යාන්ත්‍රණයක් පිළිබඳව බලශක්ති අමාත්‍යාංශය සමඟ සාකච්ඡා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ආයතනික පුනර්ජීවනය: ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය ගොඩනැගීම
ඕනෑම ආයතනයක කාර්යක්ෂමතාව රඳා පවතින්නේ එහි මානව ප්‍රාග්ධනය මතය. ආයෝජන මණ්ඩලය තුළ පවතින පුරප්පාඩු 100කට අධික ප්‍රමාණයක් පිරවීමට ගෙන ඇති තීරණය “ව්‍යාපාර කිරීමේ පහසුව” (Ease of Doing Business) ඉහළ නැංවීමට හේතු වනු ඇත.
මෙහිදී සිදුවන ප්‍රධාන පරිපාලනමය වෙනස්කම්:
- ‘විධායක අධ්‍යක්ෂ – කලාප’ සහ අනෙකුත් කලාප අධ්‍යක්ෂ තනතුරු සඳහා බඳවා ගැනීම් දැනටමත් ආරම්භ කර ඇත.
- නව සත්‍යාපන නිලධාරීන් (Verification officers) බඳවා ගැනීම හරහා රේගු කටයුතු සහ තහවුරු කිරීමේ ක්‍රියාවලීන් වේගවත් කිරීම.
- සෑම මට්ටමකම පුරප්පාඩු පිරවීම හරහා ආයෝජකයින්ට ලැබෙන සේවාව කඩිනම් කිරීම.
වැඩබලන BOI සභාපති ආචාර්ය සුලක්ෂණ ජයවර්ධන සහ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් රේණුකා වීරකෝන් සමඟ පැවති මෙම සාකච්ඡාවේදී අවධානය යොමු වූ වැදගත්ම කරුණක් වන්නේ යෝජිත ආර්ථික පරිවර්තන පනත (Economic Transformation Act) ය. මෙය හුදෙක් තවත් පනතක් නොව, ශ්‍රී ලංකාවේ ආයෝජන ව්‍යුහය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරන නීතිමය රාමුවකි.
අපනයනකරුවන් මෙම පනත සහ නව බදු ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් දැඩි අවධානයෙන් සිටිය යුතුය. රජය සහ ආයෝජන මණ්ඩලය ලබාදෙන සහන සහ ප්‍රතිපත්තිමය ස්ථාවරත්වය මත මෙරට අපනයන ක්ෂේත්‍රයේ අනාගතය තීරණය වනු ඇත.
