රෂිකා හෙන්නායක ජූනි 16, කොළඹ LNW :
යාපනය අර්ධද්වීපයේ මතුපිට නිහඬතාවයට යටින් වැළලී ගිය කඳුළු සහ අඳුරු අතීතය නැවතත් කරළියට පැමිණෙමින් තිබේ. චෙම්මනි සිත්තුපාත්තු සුසාන භූමිය ආසන්නයෙන් මතු වන මෙම සාක්ෂි අස්ථි කොටස් කිහිපයක් පමණක්ම නොවේ; ඒවා අපේ රටේ මෑතකාලීන ඉතිහාසයේ ලේ තැවරුණු පරිච්ඡේදයක් පිළිබඳව කෙරෙන බරපතළ සහ විමර්ශනාත්මක හෙළිදරව් කිරීම්ය. යුක්තිය සහ සත්‍යය සොයා යන ගමනේදී මෙම භූමියෙන් මතු වන කරුණු පුවත් වාර්තාවකට එහා ගිය මානුෂීය සහ නෛතික වැදගත්කමකින් යුක්ත වේ.
උතුරු පළාතෙන් හමුවූ විශාලම සමූහ මිනිවළ
චෙම්මනි සිත්තුපාත්තු මිනිවළ මේ වන විට උතුරු පළාතෙන් වාර්තා වූ විශාලතම සමූහ මිනිවළ ලෙස නිල වශයෙන් සටහන් වී හමාරය. මීට පෙර එම වාර්තාවට හිමිකම් කීවේ මන්නාරම පැරණි සතොස ගොඩනැඟිල්ල අසලින් හමුවූ සිරුරු 342ක අස්ථි කොටස් අඩංගු මිනිවළයි. එහෙත් චෙම්මනි භූමියෙන් මේ වන විට සිරුරු 351ක අස්ථි කොටස් ගොඩගෙන ඇති බැවින්, එය මන්නාරම සතොස සිදුවීම අභිබවා යමින් උතුරේ බරපතළම මානව හිමිකම් අභියෝගය බවට පත්ව තිබේ.
අතුරුදහන්වූවන්ගේ ඥාතීන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥ වි.කේ. නිරංජන් මහතා, මෙම කැණීම්වල වර්තමාන තත්ත්වය පිළිබඳව කළ ප්‍රකාශය මෙහි බැරෑරුම්කම තවදුරටත් තහවුරු කරයි:
“ඊයේ (15) දිනෙන් අවසන් වූ චෙම්මනි සමූහ මිනිවළේ 6 වැනි අදියරේ 25 වැනි දිනය වන විට සිරුරු 360කට අදාළ අස්ථි කොටස් හඳුනාගෙන ඇති අතර, ඉන් සිරුරු 351ක කොටස් මේ වන විට සම්පූර්ණයෙන් ගොඩගෙන තිබේ.”
මෙහිදී හඳුනාගත් සිරුරු 360 සහ ගොඩගත් සිරුරු 351 අතර පවතින වෙනස මඟින් ගම්‍ය වන්නේ, මෙම භූමිය තුළ තවමත් සැඟවී ඇති මිනිස් ජීවිතවල ප්‍රමාණය සහ ඉදිරි කැණීම්වල ඇති තීරණාත්මක ස්වභාවයයි.
6 වැනි අදියරේ වේගවත් සොයාගැනීම්
චෙම්මනි කැනීම් ක්‍රියාවලිය දෙස විමර්ශනාත්මකව බැලීමේදී එහි 6 වැනි අදියරේ දක්නට ලැබෙන වේගවත් ප්‍රගතිය අතිශය කම්පන සහගතය. 2025 සැප්තැම්බර් 06 වන විට අවසන් වූ 5 වැනි අදියරේදී ගොඩගෙන තිබුණේ සිරුරු 239ක කොටස් පමණි. එහෙත් 2026 අප්‍රේල් 27 වන විට අවසන් වූ 6 වැනි අදියරේදී පමණක් අලුතින් සිරුරු 112ක කොටස් මතු කර ගැනීමට හැකි විය. කෙටි කාලසීමාවක් තුළ මෙතරම් විශාල සිරුරු ප්‍රමාණයක් හමුවීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ මෙම භූමිය තුළ සාක්ෂි තැන්පත් වී ඇති ඝනත්වය සහ මෙහි ඇති බරපතළ මානුෂීය ඛේදවාචකයයි.
සිරුරු කොටස් ඉක්මවා ගිය මානුෂීය සාක්ෂි
මෙම කැණීම් භූමියෙන් හමුවන්නේ හුදු අස්ථි පද්ධති පමණක් නොවේ. කැනීම් කණ්ඩායම විසින් සොයාගත් කුඩා දරුවන්ගේ බවට සැකකෙරෙන අස්ථි කොටස්, රන් භාණ්ඩයක කොටසක් සහ පැරණි කාසි කිහිපය, මෙම ස්ථානය හුදු සුසාන භූමියකට එහා ගිය පුද්ගල අනන්‍යතාවන් සහ පෞද්ගලික ඉතිහාසයන් සහිත ස්ථානයක් බවට සාක්ෂි දරයි. විශේෂයෙන් කුඩා දරුවන්ගේ සාක්ෂි මතු වීම, මෙම සිදුවීමට අදාළ මානව හිමිකම් පැතිකඩ වඩාත් තියුණු සහ සංවේදී තලයකට ගෙන එනු ලබයි.
විශේෂඥ අධීක්ෂණය සහ විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලිය
යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලියකදී සාක්ෂිවල නිරවද්‍යතාව සහ විද්‍යාත්මක පදනම අතිශය වැදගත් වේ. චෙම්මනි කැණීම් කටයුතු යාපනය මහෙස්ත්‍රාත් එස්. ලෙනින්කුමාර් මහතාගේ ඍජු අධීක්ෂණය යටතේ සිදු කෙරෙන අතර, ඒ සඳහා දිවයිනේ පිළිගත් ප්‍රවීණ විද්වතුන් දෙපළක් නායකත්වය ලබා දෙති:
- මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව: කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය.
- විශේෂඥ වෛද්‍ය සෙල්ලයියා පිරනවන්: යාපනය විශ්වවිද්‍යාලයේ අධිකරණ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂඥ.
මෙහිදී හමුවන සියලුම අස්ථි කොටස් සහ භාණ්ඩ යාපනය මහෙස්ත්‍රාත් අධිකරණ නියෝග මත යාපනය විශ්වවිද්‍යාලයේ අධිකරණ වෛද්‍ය විද්‍යා පීඨයේ සුරක්ෂිතව තැන්පත් කර තිබීම, ඉදිරි නෛතික ක්‍රියාමාර්ග සඳහා මෙම සාක්ෂිවල ඇති වැදගත්කම තහවුරු කරන්නකි.
අනෙකුත් සමූහ මිනිවළවල් සමඟ සංසන්දනයක්
උතුරු පළාතෙන් වාර්තා වූ අනෙකුත් සමූහ මිනිවළවල් සමඟ චෙම්මනි සිදුවීම සංසන්දනය කිරීමේදී, මෙම සොයාගැනීම් යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලියට කෙතරම් සමීපද යන්න වටහා ගත හැකිය.
| ස්ථානය | හමුවූ සිරුරු සංඛ්‍යාව | අදාළ කාල වකවානුව / කාබන් පරීක්ෂණ දත්ත |
| තිරුකේදීශ්වරන් (2013) | 88 (ආසන්න වශයෙන්) | දත්ත නොමැත |
| මන්නාරම සතොස (2018-2019) | 342 | වර්ෂ 1450 – 1650 (ඈත ඉතිහාසය) |
| කොක්කුතුඩුවායි (2023-2024) | 52 | වර්ෂ 1994 – 1996 (මෑත යුද සමය) |
| චෙම්මනි (වර්තමාන) | 351 | කැණීම් ක්‍රියාත්මකයි (මෑත ඉතිහාසයට අයත්) |
මෙහි ඇති විශේෂත්වය නම්, මන්නාරම සතොස මිනිවළ වසර සිය ගණනක් පැරණි පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමකින් යුත් ස්ථානයක් වන අතර, කොක්කුතුඩුවායි සහ චෙම්මනි යන ස්ථාන 1990 දශකයේ මෑතකාලීන යුද ඉතිහාසයට සෘජුවම සම්බන්ධ වීමයි. එම නිසා, චෙම්මනි භූමියෙන් හමු වන සාක්ෂි මානව හිමිකම් සහ වගවීම පිළිබඳ ක්‍රියාවලියට සෘජු බලපෑමක් එල්ල කරයි.
