රෂිකා හෙන්නායක ජූනි 23, කොළඹ LNW :
ශ්‍රී ලංකාව පවතින දරුණු ආර්ථික අර්බුදයෙන් මිදී යථා තත්ත්වයට පත්වීම සඳහා ඉතා පටු මාවතක ගමන් කරමින් සිටියි. මෙවැනි තීරණාත්මක මොහොතක, රටක ආර්ථික ස්ථාවරත්වය තීරණය වන්නේ ප්‍රතිපත්ති මත පමණක් නොව, මූල්‍ය පද්ධතියේ පවතින “නොපෙනෙන ඩිජිටල් පෙරමුණේ” සුරක්ෂිතභාවය මත බව මෑතකදී සිදු වූ සිදුවීම් අපට පසක් කර දෙයි. විශේෂයෙන්ම අලුතින් පිහිටුවන ලද රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලයෙන් (PDMO) ඩොලර් මිලියන 2.5ක මුදලක් සයිබර් සොරකමක් හරහා අහිමි වීම, අපගේ මූල්‍ය පද්ධතියේ ඇති බිඳෙනසුලු බව මනාව නිරූපණය කරන අනතුරු ඇඟවීමකි.
අනපේක්ෂිත සයිබර් ප්‍රහාරය සහ IMF කොන්දේසිවලට බලපාන්නේ කෙසේද?
රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (PDMO) හරහා ඕස්ට්‍රේලියාවට ගෙවීමට තිබූ ස්වෛරී ණය වාරිකයක්, ක්‍රමානුකූල ඩිජිටල් විනිවිද යාමක් මගින් වෙනත් පාර්ශවයකට යොමු කර ඇත. මෙය මූල්‍ය සොරකමක් පමණක් නොව, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සමඟ ඇති කරගත් එකඟතා සෘජුවම අභියෝගයට ලක් කළ සිදුවීමකි. IMF වැඩසටහනේ ප්‍රධාන මිනුම් දණ්ඩක් වන්නේ “නව විදේශීය ගෙවීම් හිඟයන් (External payment arrears) ඇති නොකිරීමයි”. සයිබර් ප්‍රහාරය හේතුවෙන් අදාළ වාරිකය නියමිත පරිදි නොලැබීම නිසා මෙම කොන්දේසිය තාක්ෂණිකව උල්ලංඝනය විය.
මෙමගින් පැහැදිලි වන්නේ එක් තාක්ෂණික දෝෂයක් හෝ සයිබර් ආරක්ෂණ දුර්වලතාවයක්, රටක සාර්ව ආර්ථික ඉලක්ක සහ ජාත්‍යන්තර විශ්වසනීයත්වය කෙරෙහි කෙතරම් බරපතල බලපෑමක් එල්ල කළ හැකිද යන්නයි.
"ඕස්ට්‍රේලියාවට ගෙවිය යුතු විදේශ ණය ගෙවීම අතපසු වීම හේතුවෙන්, නව විදේශ ගෙවීම් හිඟයන් වැළැක්වීම පිළිබඳ අඛණ්ඩ ක්‍රියාකාරී නිර්ණායකය සපුරා නොමැත." — මාර්තා ටෙස්ෆායේ වොල්ඩමිචෙල් (Martha Tesfaye Woldemichael), IMF නේවාසික නියෝජිත.
සොරකම් කරන ලද මුදල ශ්‍රී ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 0.002% ක් වැනි ඉතා සුළු ප්‍රතිශතයක් වුවද, ඉන් ඇති වූ පරිපාලනමය සහ නීතිමය බලපෑම අතිමහත්ය. අදාළ ණය වාරික නිදහස් කර ගැනීම සඳහා රජයට “පැහැරහැරීම් නිදොස් කොට සැලකීමේ නිදහස් කිරීමක්” (Waiver of nonobservance) ඉල්ලීමට සිදු විය.
ජාත්‍යන්තර ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළට නැවත පිවිසීමට උත්සාහ කරන රටක් ලෙස, මෙවැනි “සුළු පරිමාණයේ උල්ලංඝනයන්” පවා අන්තර්ජාතික ආයෝජකයින් තුළ සැකයක් ඇති කළ හැකිය. මෙහිදී වැදගත් වන්නේ අහිමි වූ මුදලේ වටිනාකම නොව, එම මුදල් හැසිරවීමට වගකිවයුතු ආයතනික පද්ධතිවල පවතින “විශ්වාසය” සහ “ආයතනික ශක්තියයි”
බැංකු පද්ධතියේ අභ්‍යන්තර පාලනය: NDB සිද්ධියෙන් ලැබෙන පාඩම
මූල්‍ය පද්ධතියට එල්ල වන අවදානම සයිබර් ප්‍රහාර වැනි බාහිර සාධකවලට පමණක් සීමා නොවේ. ජාතික සංවර්ධන බැංකුවේ (NDB) සිදු වූ මූල්‍ය වංචාව මගින් සේවක විෂමාචාරයන් හරහා සිදුවිය හැකි අභ්‍යන්තර තර්ජනය නිරූපණය විය. මෙහි ඇති බරපතලම කරුණ නම්, ප්‍රමාණවත් අභ්‍යන්තර සහ බාහිර පාලන ක්‍රම නොමැතිකම හේතුවෙන් මෙම වංචාව කාලෝචිත ලෙස හඳුනා ගැනීමට අපොහොසත් වීමයි.
එක් ප්‍රධාන බැංකුවක සිදුවන මෙවැනි අතපසුවීමක් සමස්ත බැංකු පද්ධතියේම විශ්වාසය බිඳවැටීමට හේතු විය හැකිය. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) වහාම ක්‍රියාත්මක වී ලාභාංශ ගෙවීම් අත්හිටුවීමට සහ ද්‍රවශීලතා සහාය ලබා දීමට පියවර ගැනීම නිසා මෙම තත්ත්වය පාලනය කරගත හැකි විය. දැනටමත් මේ සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ වෛද්‍ය විගණනයක් දියත් කර තිබීම සාධනීය පියවරකි.
සයිබර් තර්ජන මධ්‍යයේ වුවද, රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය (PDMO) සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් අත්කර ගෙන තිබීම අගය කළ යුතුය. සිය ප්‍රථම මධ්‍යකාලීන ණය උපාය මාර්ගයසහ වාර්ෂික ණය ගැනීමේ සැලසුම් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත්, සතිපතා දේශීය බැඳුම්කර වෙන්දේසි සාර්ථකව මෙහෙයවීමත් මගින් PDMO හි මෙහෙයුම් හැකියාව තහවුරු වේ.
කෙසේ වෙතත්, අනාගත සුරක්ෂිතතාව වෙනුවෙන් IMF “තාක්ෂණික සහාය” ඇතිව පහත පියවර ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.
සම්මත මෙහෙයුම් පටිපාටි (SOPs) ජුනි මස අවසන් වන විට PDMO සඳහා නව මෙහෙයුම් පටිපාටි හඳුන්වා දීම සිදුවන අතර, නව තොරතුරු පද්ධතිය අගෝස්තු මස වන විට ගිණුම් විස්තර සහ ගෙවීම් ප්‍රමාණයන් දැඩි ලෙස සත්‍යාපනය කළ හැකි “නව ණය කළමනාකරණ තොරතුරු පද්ධතියක්” ස්ථාපනය වේ.
පද්ධති ඩිජිටල්කරණය වීම අනිවාර්ය වුවද, සයිබර් ආරක්ෂාව සහ අභ්‍යන්තර සදාචාරාත්මක පාලනය ඒ හා සමානව ශක්තිමත් නොවන්නේ නම්, කුඩා තාක්ෂණික සිදුරක් හරහා රටක සමස්ත ආර්ථික ස්ථාවරත්වයම අනතුරට ලක් විය හැකිය. රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලයෙන් සහ NDB බැංකුවෙන් ලද පාඩම් අපට පවසන්නේ තාක්ෂණික දියුණුවට සමගාමීව විනය සහ අධීක්ෂණය අත්‍යවශ්‍ය බවයි.
