රෂිකා හෙන්නායක ජූලි 16, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
2026 ජූලි 15 සහ 16 යන දිනවල ප්‍රංශ අගමැති සෙබස්තියන් ලෙකෝර්නු මොරොක්කෝවේ සිදු කළ නිල සංචාරය ජාත්‍යන්තර දේශපාලනිකයේ සුවිශේෂී අවස්ථාවකි. 2021 සහ 2023 අතර කාලසීමාවේ දෙරට අතර පැවති රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ‘සීතල යුද්ධය’ නිමාවට පත් කරමින් සිදු වූ මෙම රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ප්‍රවේශය, මිත්‍රත්වය අලුත් කිරීමක් පමණක් නොවේ. මෙය අප්‍රිකානු මහද්වීපය තුළ යුරෝපීය බලපෑම ප්‍රතිනිර්මාණය කරන සහ මොරොක්කෝවේ කලාපීය ස්වෛරීභාවය තහවුරු කරන ‘අන්‍යෝන්‍ය රඳා පැවැත්මක’ ආරම්භයයි.
ප්‍රංශ-මොරොක්කෝ සබඳතාවල නව පරිච්ඡේදයක් උදාවීමට ප්‍රධානතම හේතුව වූයේ බටහිර සහරාව සම්බන්ධයෙන් ප්‍රංශය දැක්වූ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ප්‍රවේශයේ විපර්යාසයයි. වසර ගණනාවක් පුරා පවත්වාගෙන ආ අපැහැදිලි ස්ථාවරය අතහැර, සහරාව සම්බන්ධයෙන් මොරොක්කෝවේ ස්වෛරීභාවය පිළිගැනීමට ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රෝන් ගත් තීරණය මෙම සබඳතාවල තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය විය.
මෙය හුදෙක් මැක්‍රෝන් ජනාධිපතිවරයාගේ පෞද්ගලික දේශපාලන තේරීමකට වඩා ඔබ්බට ගිය, ප්‍රංශ රාජ්‍ය ආයතන හරහා ක්‍රියාත්මක වන ස්ථාවර ප්‍රතිපත්තියක් බවට දැන් පරිවර්තනය වී ඇත. සහරාවට අදාළ ආරක්ෂක සහ හමුදාමය ලිොනු විවෘත කිරීම හරහා මෙම පිළිගැනීම ප්‍රංශ රාජ්‍ය ව්‍යුහය තුළ තහවුරු වෙමින් පවතී.
“සාම්ප්‍රදායික හවුල්කාරිත්වයන් දුර්වල වන විට සහ නව බල කේන්ද්‍රයන් මතු වන විට, ජාත්‍යන්තර සබඳතා තුළ රජයන් තම ස්ථාවරයන් නැවත සකස් කර ගැනීම ස්වභාවික ය.” — Ouissal Marsaoui (ජාත්‍යන්තර සබඳතා පර්යේෂක)
පසුගිය වසර කිහිපය තුළ සහෙල් (Sahel) කලාපයේ ඇති වූ හමුදා කුමන්ත්‍රණ සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පසුබෑම හමුවේ ප්‍රංශයේ බලපෑම සැලකිය යුතු ලෙස හීන වී ඇත. මෙම බල රික්තය හමුවේ, උතුරු අප්‍රිකාවේ සහ සහෙල් කලාපයේ ස්ථාවරත්වය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ප්‍රංශයට මොරොක්කෝව වැනි විශ්වාසවන්ත සහ ස්ථාවර සහකරුවෙකුගේ සහාය අත්‍යවශ්‍ය වී තිබේ. සහෙල් කලාපය තුළ ප්‍රංශය මුහුණ දෙන අභියෝග හමුවේ මොරොක්කෝව දෙසට නැඹුරු වීම , ප්‍රංශයේ පැවැත්ම සඳහා වූ උපායමාර්ගික අවශ්‍යතාවයකි.
මොරොක්කෝව යුරෝපය සහ අප්‍රිකාව යා කරන ප්‍රධාන භූ-දේශපාලනික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස මතු වී ඇත. Tanger Med වරාය වැනි යෝධ යටිතල පහසුකම් හරහා මොරොක්කෝව අප්‍රිකානු වෙළඳපොළට පිවිසීමට කැමති යුරෝපීය සමාගම් සඳහා ප්‍රධාන ප්‍රවේශ මාර්ගය බවට පත්ව තිබේ.
ආර්ථික විද්‍යා මහාචාර්ය අහ්ලාම් කෆාස් (Ahlam Qafas) පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙම හවුල්කාරිත්වය හුදෙක් ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීමට වඩා වැදගත් වේ. මොරොක්කෝව දැන් උත්සාහ කරන්නේ ගෝලීය අගය දාමයේ (Value Chain) ඉහළට ගමන් කිරීමටයි.
| අංගය | උපායමාර්ගික වැදගත්කම සහ අගය දාමය |
| Tanger Med වරාය | මධ්‍යධරණී මුහුදේ විශාලතම නාවික මධ්‍යස්ථානය ලෙස ගෝලීය සැපයුම් දාමයට සෘජුවම සම්බන්ධ වීම. |
| කාර්මික කලාප | උසස් නිෂ්පාදන කර්මාන්ත හරහා දේශීය නිෂ්පාදන ධාරිතාව ඉහළ නැංවීම සහ රැකියා උත්පාදනය. |
| පුනර්ජනනීය බලශක්තිය | හරිත බලශක්තිය මගින් අනාගත බලශක්ති අර්බුදයට විසඳුම් සපයන උපායමාර්ගික කේන්ද්‍රස්ථානයක් වීම. |
| තාක්ෂණික යටිතල පහසුකම් | දත්ත මධ්‍යස්ථාන සහ ඩිජිටල් කොරිඩෝ හරහා අප්‍රිකාවේ තාක්ෂණික කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත්වීම. |
