රෂිකා හෙන්නායක අගෝස්තු 26 , කොළඹ LNW :
දරුණු ආර්ථික කඩාවැටීමෙන් පසුව රටේ ජාතික ආර්ථිකය නැවතත් අර්බුදයට පෙර පැවැති මට්ටමට ආසන්නයටම පැමිණ ඇති බව මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා ප්‍රකාශ කළේය. ශක්තිමත් රාජ්‍ය මුදල් කළමනාකරණය, යහපත් රාජ්‍ය මූල්‍ය ශේෂයන් සහ ණය තිරසාරභාවය කරා ළඟාවීමේ ප්‍රගතිය මෙම යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ ප්‍රධාන පදනම ලෙස ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
2022 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රථම වරට විදේශ ණය ගෙවීම අත්හිටුවීමට (sovereign default) තල්ලු කළ දරුණු ආර්ථික සහ ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයේ ස්වභාවය හමුවේ, මෙතරම් ඉක්මනින් ආර්ථිකය නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීම ඉතා වැදගත් ජයග්‍රහණයක් බව වීරසිංහ මහතා පෙන්වා දෙයි.
මෙම සතියේ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය විසින් සංවිධානය කරන ලද, ජ්‍යෙෂ්ඨ රාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් පිරිසක් එක්ව සිටි හමුවකදී අදහස් දක්වමින් වීරසිංහ මහතා කියා සිටියේ, “ආර්ථිකය දැන් අර්බුදයට පෙර පැවැති මට්ටමට ආසන්නයටම පැමිණ තිබෙනවා. මෙය සාපේක්ෂව කෙටි කාලයක් තුළ ලැබූ ශක්තිමත් ආර්ථික පිබිදීමක්,” යනුවෙනි.
අර්බුදකාරී සමයේදී උග්‍ර විදේශ විනිමය හිඟය හේතුවෙන් ආනයන, ඉන්ධන සහ බලශක්ති සැපයුමට බාධා පැමිණි අතර, ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය උද්ධමනය, ඉහළ පොලී අනුපාත සහ රුපියලේ අගය දැඩි ලෙස අවප්‍රමාණය වීම හේතුවෙන් ජනතාව සහ ව්‍යාපාර දැඩි ලෙස පීඩාවට පත් විය.
ඉන් අනතුරුව ක්‍රියාත්මක කළ ආර්ථික ස්ථායීකරණ වැඩසටහන මගින් විදේශ විනිමය සංචිත නැවත ගොඩනැගීම, උද්ධමනය පාලනය කිරීම, රාජ්‍ය මූල්‍ය ශේෂයන් යථා තත්ත්වයට පත්කිරීම, රාජ්‍ය ණය ප්‍රතික්‍රමණය කිරීම සහ බාහිර ආර්ථික තත්ත්වය ශක්තිමත් කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කෙරිණි.
අර්බුදයේ පවතින බරපතලකම මෙන්ම සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීතාවය නැවත ලබාගත් වේගය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ අත්දැකීම ජාත්‍යන්තර වශයෙන් කැපී පෙනෙන බව ද වීරසිංහ මහතා සඳහන් කළේය.
“දරුණු ආර්ථික හා ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයකට මුහුණ දී පසුව ඉතා වේගයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් වූ රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව හඳුනාගත හැකියි,” යැයිද ඔහු පැවසීය.
රජයේ මුදල් පාලනයේ සිදුවූ ශීඝ්‍ර වර්ධනය මෙම වෙනසට ප්‍රධාන හේතුවක් වූ බව
මහ බැංකු අධිපතිවරයා පැවසීය.
රජයේ ආදායම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස (revenue-to-GDP ratio) වසර තුනක් ඇතුළත සියයට 100 කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති අතර, රාජ්‍ය ආදායම දැඩි ලෙස පහත වැටී රාජ්‍ය මූල්‍ය අසමතුලිතතාවය වැඩි වූ යුගය එයින් ආපසු හැරවීමට හැකි විය.
මෙම වර්ධනය “විශිෂ්ට ජයග්‍රහණයක්” ලෙස හැඳින්වූ ඔහු, ණය තිරසාරභාවය තහවුරු කිරීමේ පියවරයන්ට සමගාමීව, වැඩිදියුණු කළ ආදායම් එකතු කිරීම, වියදම් පාලනය සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය ශේෂයන්ගේ වර්ධනය හරහා රාජ්‍ය මූල්‍ය විනය පවත්වා ගැනීමට රජයට හැකි වූ බව පැවසීය.
2022 අර්බුදයෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනේ වැදගත්ම කොටසක් වූයේ මෙම රාජ්‍ය මූල්‍ය ගැලපීමයි. එම කාලයේදී දුර්වල රාජ්‍ය ආදායම, විශාල රාජ්‍ය මූල්‍ය හිඟය, අඩුවූ විදේශ සංචිත සහ දරාගත නොහැකි ණය බර හේතුවෙන් රටට බාහිර ණය වගකීම් ඉටු කිරීමට නොහැකි විය.
ඒ අනුව, ලබාගත් ආර්ථික ජයග්‍රහණ පවත්වා ගැනීම නිරන්තර මූල්‍ය විනය සහ ප්‍රතිසංස්කරණවල පවතින තිරසාරභාවය මත රඳා පවතින නමුත්, බලධාරීන් විශ්වාස කරන්නේ ආර්ථිකය දැන් ආසන්න ස්ථායීකරණ අදියරෙන් ඔබ්බට ගමන් කරමින් සිටින බවයි.
දරුණු ආර්ථික සහ ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයකට මුහුණ දුන් රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව හඳුනාගත හැකි බව වීරසිංහ මහතා නැවතත් අවධාරණය කළේය.
රජයේ ආදායම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස වසර තුනක් ඇතුළත සියයට 100 කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, එමගින් රාජ්‍ය ආදායම අතිශයින් පහත මට්ටමකට වැටී මූල්‍ය අසමතුලිතතාවය වර්ධනය වූ කාලපරිච්ඡේදය වෙනස් කිරීමට හැකි වූ බවත් ඔහු පැවසීය.
ශ්‍රී ලංකාව සිය සාර්ව ආර්ථික තත්ත්වයේ ලැබූ මෙම ප්‍රගතිය ශක්තිමත් ජාත්‍යන්තර ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමක් (sovereign creditworthiness) බවට පරිවර්තනය කර ගැනීමට ද උත්සාහ කරයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් බලධාරීන් මේ වන විට ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ නියෝජිතායතන (credit-rating agencies) තුන සමග සාකච්ඡා පවත්වමින් සිටින බව වීරසිංහ මහතා පැවසීය.
අර්බුද සමයේදී බාහිර ණය ආපසු ගෙවීම අත්හිටුවීමත් සමග ශ්‍රී ලංකාව ‘සීමිත පැහැර හැරීමේ’ (restricted-default) කාණ්ඩයට ඇතුළත් කර තිබුණි. ණය ප්‍රතික්‍රමණය කිරීමේ ප්‍රගතියත් සමග රට එම කාණ්ඩයෙන් මිදී සමපේක්ෂන මට්ටමේ (speculative-grade) කාණ්ඩයට පැමිණ ඇත.
වීරසිංහ මහතාට අනුව, වත්මන් සාකච්ඡා යොමුවී ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රේණිගත කිරීම තවත් මට්ටමකින් ඉහළ නංවා ගැනීමටයි.
”ලබාගෙන ඇති ප්‍රගතිය පිළිබිඹු කරමින් ශ්‍රී ලංකාවට ලඟදීම තවත් ශ්‍රේණිගත කිරීමේ උසස්වීමක් ලැබෙනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙනවා,” යැයි ඔහු පැවසීය.
තවදුරටත් ලැබෙන ශ්‍රේණිගත කිරීමේ උසස්වීමක් මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික හා රාජ්‍ය මූල්‍ය තත්ත්වයේ සිදුවී ඇති වර්ධනය පිළිබඳ බාහිර ඇගයීමක් ලැබෙනු ඇත. කෙසේ වෙතත් රට තවමත් ආයෝජන මට්ටමට (investment grade) පහළින් පවතී.
ණය ගෙවීම අත්හිටුවීමෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකාව ක්‍රමයෙන් ගෝලීය ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළවල් සමග පවතින සබඳතා සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත්කිරීමට උත්සාහ කරන බැවින්, ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය නැවත ගොඩනැගීමට ද මෙම ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ වර්ධනය උපකාරී වේ.
කෙසේ වෙතත්, අර්බුදයෙන් පසුව ලබාගත් සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීතාවය, තිරසාර වර්ධනයක්, ආයෝජන සහ අනාගත දේශීය හා බාහිර කම්පනයන්ට මුහුණ දීමේ ශක්තිය බවට පරිවර්තනය වන්නේද යන්න මත මෙම ආර්ථික පිබිදීම ඉදිරියට ඇගයීමට ලක්වනු ඇත.
ශ්‍රී ලංකාවේ අත්දැකීම් රටින් ඔබ්බට ද පාඩම් සපයන බව වීරසිංහ මහතා නැවතත් කියා සිටියේය. විශේෂයෙන් දරුණු ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදවලින් රටවලට ගොඩඑන්නේ කෙසේදැයි ඇගයීමට ලක්කරන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතන සහ ව්‍යාපාර සඳහා මෙය වැදගත් වේ.
වඩාත් ස්ථායී, නම්‍යශීලී සහ තිරසාර ආර්ථිකයකට පදනම දමමින් දරුණු ආර්ථික අර්බුදයකින් රටකට ඉක්මනින් මිදිය හැක්කේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකාව හොඳ උදාහරණයක් ලෙස ඉදිරියට දැකිය හැකි බව ඔහු වැඩිදුරටත් පැවසීය.
