රෂිකා හෙන්නායක ඔක්තෝබර් 29, කොළඹ LNW :

ඩො. මි. 44ක සහන අරමුදල් වංචාව: අසරණ දරුවන්ගේ නමින් කෝටි ගණන් මංකොල්ල කෑ මිනසෝටා ජාවාරම

කොවිඩ්-19 ගෝලීය වසංගත සමයේ අසරණ වූ කුසගිනිගෙවුණු දරුවන්ට ආහාර ලබාදීම සඳහා රජය විසින් වෙන් කරන ලද හදිසි සහන අරමුදල්, ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ විශාලතම මූල්‍ය වංචාවකට මග පාදනු ඇතැයි කිසිවෙකුත් නොසිතන්නට ඇත. එක්සත් ජනපදයේ මිනසෝටා ප්‍රාන්තය මූලික කරගනිමින් ක්‍රියාත්මක වූ 'Feeding Our Future' ව්‍යාපෘතිය ආශ්‍රිත මෙම මහා පරිමාණ ජාවාරම මේ වන විට සමස්ත ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පුරා දැඩි ආන්දෝලනයක් ඇති කිරීමට සමත්ව තිබේ.

වසංගත සමයේ ලිහිල් කරන ලද රාජ්‍ය නීතිරීතිවලින් අනිසි ප්‍රයෝජන ගනිමින් සිදුකළ මෙම බදු මුදල් වංචාව, අවසානයේ දැවැන්ත දේශපාලන අර්බුදයකින් සහ දීර්ඝ සිරදඬුවම්වලින් කෙළවර වූයේ රාජ්‍ය අධීක්ෂණ පද්ධතියේ පැවැති බරපතල හිඩැස් ලෝකයාටම නිරාවරණය කරමිනි.

දිනකට ආහාර වේල් 6,000ක අතිශය බොරුව

මිනියාපොලිස් හි 'Safari Restaurant' පවත්වාගෙන ගිය, සෝමාලියාවේ උපත ලැබූ 37 හැවිරිදි සලීම් සයිඩ් (Salim Said) නම් තැනැත්තා මෙම ඩොලර් මිලියන 44ක දැවැන්ත මූල්‍ය වංචාවේ ප්‍රධාන චරිතයක් විය. ඔහු අසරණ දරුවන්ට ආහාර සැපයූ බව පවසමින් රජයෙන් මුදල් ලබා ගැනීමට අසත්‍ය තොරතුරු ඉදිරිපත් කළ අතර, වෙනත් පුද්ගලයින් ද මෙම ජාවාරමට සම්බන්ධ කරගත්තේය.

කොවිඩ් වසංගතය හේතුවෙන් සාමාන්‍යයෙන් පාසල් හරහා ක්‍රියාත්මක වන ෆෙඩරල් ආහාර වැඩසටහනට ආපනශාලා සම්බන්ධ කර ගැනීමටත්, පාසල්වලින් පිටත ස්ථානවල ආහාර බෙදා හැරීමටත් නීති ලිහිල් කෙරිණි. මෙම ලිහිල් කිරීම්වලින් ප්‍රයෝජන ගත් සයිඩ්, අඛණ්ඩව මාස 21ක් පුරා දිනකට අසරණ දරුවන් 6,000කට ආහාර වේල් ලබා දුන් බවට සම්පූර්ණයෙන්ම ගොතන ලද (මනඃකල්පිත) ළමා නාමලේඛන ඉදිරිපත් කරමින් වංචනික ලෙස ප්‍රතිපූරණ හිමිකම් ලබාගෙන තිබේ. කෙසේ වෙතත්, එෆ්.බී.අයි. (FBI) කැමරා නිරීක්ෂණ මගින් හෙළි වූයේ එම ස්ථානයෙන් ආහාර ලබා ගැනීමට දිනකට පැමිණ ඇත්තේ පුද්ගලයින් 40 දෙනෙකු වැනි සුළු සංඛ්‍යාවක් පමණක් බවයි.

“විත්තිකරු සහ ඔහුගේ මධ්‍යස්ථාන මගින් අසරණ දරුවන් දහස් ගණනකට ආහාර සැපයූවේ නැත; ඔහු කළේ සැලසුම්සහගත, අධික ලාභ ලබන බොරුවක් පවත්වාගෙන යාමයි.”

සොරකම් කළ මුදලින් ලබාගත් සුපිරි ජීවිතය සහ දීර්ඝ සිරදඬුවම්

සොරකම් කරන ලද බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් භාවිත කරමින් "මහ නිධානයක් පහළ වූවාක් මෙන්" අති සුඛෝපභෝගී ජීවිතයක් ගත කිරීමට විත්තිකරුවන් කටයුතු කර තිබේ. සලීම් සයිඩ් මෙම මුදල් මගින් ඩොලර් මිලියන 1.2ක් වටිනා නිවසක්, වාණිජමය රියල් එස්ටේට් දේපළ සහ ඩොලර් 87,000ක් වටිනා පිකප් රථයක් (pickup truck) මිලදී ගෙන ඇත.

මෙම නඩුවේ අධිකරණ ක්‍රියාවලිය පුරා සැලකිය යුතු නීතිමය තත්ත්වයන් මතුවිය. 2025 පැවැති නඩු විභාගයේදී තමන්ට එල්ල වූ චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කරමින් සාක්ෂි දුන් සයිඩ්, බොහෝ ආහාර වේල් වෙනත් ස්ථානවලට බෙදා හැරී බව ප්‍රකාශ කළේය. කෙසේ වෙතත්, 2026 පැවැති දඬුවම් නියම කිරීමේ නඩු වාරයේදී ඔහු තම මතය වෙනස් කරමින් තමන් කළ වරද පිළිබඳව කනගාටුව පළ කළේය. සයිඩ් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි විත්ති පාර්ශ්වයේ නීතිඥ බැරී සෝන් (Barry Zone) තර්ක කළේ තම සේවාදායකයා මෙම මහා වංචාවේ “මහ මොළකරු” නොවන බවත්, ඔහු සඳහා වසර 12ක සිරදඬුවමක් ප්‍රමාණවත් බවත්ය.

නමුත් එල්ල වූ චෝදනාවල බරපතලකම සැලකිල්ලට ගනිමින් අධිකරණය විසින් දැඩි දඬුවම් නියම කරන ලදී. එක්සත් ජනපද දිස්ත්‍රික් විනිසුරු නැන්සි බ්‍රේසල් (Nancy Brasel) විසින් සලීම් සයිඩ් හට වසර 30ක සිරදඬුවමක් නියම කළාය. එමෙන්ම මෙම සමස්ත වංචා සැලසුමේ ප්‍රධාන මෙහෙයුම්කාරිය වූ ‘Feeding Our Future’ සංවිධානයේ නායිකා ඒමී බොක් (Aimee Bock) 2025 දී වරදකරු කරනු ලැබූ අතර, ඇයට වසර 42ක සිරදඬුවමක් සහ ඩොලර් මිලියන 242ක මුදලක් නැවත ගෙවන ලෙස අධිකරණය නියෝග කළේය.

“ඔබ ඔබේ මඩිය තර කරගැනීමට බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල්වලට වඩා දෙයක් පැහැරගත්තා. ඔබ අපගේ ප්‍රාන්තයේ කීර්තිනාමයද විනාශ කර දැමුවා.”

ප්‍රාන්ත විගණකවරුන් විසින් කරන ලද පරීක්ෂණවලදී හෙළි වූයේ රාජ්‍ය පරිපාලනයේ පැවැති බරපතල අධීක්ෂණ අසාර්ථකත්වයයි. මිනසෝටා අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව වෙත පැමිණිලි රාශියක් ලැබුණද, ඊට නිසි පියවර ගෙන නොතිබුණි.

• ලැබුණු පැමිණිලි (Complaints Received): ‘Feeding Our Future’ සංවිධානයේ සැකකටයුතු සහ අක්‍රමවත් ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව මිනසෝටා අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවට පැමිණිලි රාශියක් ලැබී තිබීම.
• රාජ්‍ය ප්‍රතිචාරය (Official Action): දැඩි සහ විධිමත් විගණනයන් සිදු කරනවා වෙනුවට, එම සංවිධානයටම ස්වයං-අධීක්ෂණයක යෙදෙන ලෙස (තමන්ම පරීක්ෂා කරගන්නා ලෙස) උපදෙස් දීම.

මෙම ප්‍රාදේශීය මූල්‍ය වංචාව අවසානයේ ඇමරිකානු ජාතික දේශපාලනය දැවැන්ත කුණාටුවක් බවට පත් විය. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් මිනසෝටා හි ඩිමොක්‍රටික් ආණ්ඩුකාරවරයා මෙම වංචාව වැළැක්වීමට අපොහොසත් වූ බවට දැඩි ලෙස විවේචනය කළ අතර, ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන නගරවල වෙසෙන සෝමාලියානු ප්‍රජාවන් ඉලක්ක කරගනිමින් ආගමන විගමන මර්දනයන් ක්‍රියාත්මක කිරීමටද මෙම සිදුවීම පදනම් කරගත්තේය.

ඊට අමතරව, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් මිනසෝටා හි ළමා සංවර්ධන සහන අරමුදල් (childcare funds) අත්හිටුවීමට ද කටයුතු කළේය. ෆෙඩරල් සහන මුදල් වංචාව සම්බන්ධයෙන් එල්ල වූ අඛණ්ඩ විවේචන සහ දේශපාලන ප්‍රහාර හමුවේ, ඩිමොක්‍රටික් ආණ්ඩුකාර ටිම් වෝල්ස් (Tim Walz) ජනවාරි මාසයේදී ප්‍රකාශ කළේ තමා නැවත ඡන්දයට ඉදිරිපත් නොවන බවයි. මේ අනුව, සහන අරමුදල් අවභාවිතයක් ජාතික මට්ටමේ ප්‍රතිපත්තිමය හා දේශපාලනික අර්බුදයක් දක්වා වර්ධනය විය.

හදිසි අර්බුදකාරී අවස්ථාවකදී ජනතාවට කඩිනමින් මානුෂීය සහන සැලසීම සහ රාජ්‍ය අරමුදල් සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වන විගණන පාලනයන් පවත්වාගෙන යාම අතර පවතින්නේ ඉතා සංවේදී පරතරයකි. මිනසෝටා හි සිදු වූ මෙම සිදුවීම මගින් පැහැදිලි වන්නේ නිසි අධීක්ෂණයකින් තොරව සහන බෙදාහැරීම කෙතරම් විනාශකාරී විය හැකිද යන්නයි.