රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 19, කොළඹ LNW:
ක්රීඩා ලෝකයේ පක්ෂපාතීත්වය, ස්වයං-ආරක්ෂාව සහ අභ්යන්තර එතික්ස් (Ethics) අතර පවතින සැබෑ සීමාව කෙතැනද? 2018 වසරේ දකුණු අප්රිකානු තරග සංචාරයේදී ඕස්ට්රේලියානු ක්රිකට් කණ්ඩායම සම්බන්ධ වූ ‘සෑන්ඩ්පේපර්ගේට්’ (Sandpapergate) පන්දු වෙනස් කිරීමේ අර්බුදය, සමස්ත ක්රිකට් ලෝකයේම විශ්වාසනීයත්වය පතුලටම ඇද දැමූ කළු පැල්ලමක් විය.
වසර 8ක කාලයක් පුරා පැවති නිල පරීක්ෂණ වාර්තාවලට සහ සංස්ථාවේ ආරක්ෂිත කතාවට අභියෝග කරමින්, 2026 වසරේදී කැමරන් බැන්ක්රොෆ්ට් (Cameron Bancroft) විසින් කරන ලද ආන්දෝලනාත්මක හෙළිදරව්ව මගින් එතෙක් පැවති බොරුව සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳහෙළා ඇත. මෙමගින් කණ්ඩායම් සංස්කෘතිය, ආයතනික නායකත්වය සහ සාමූහික වගකීම පිළිබඳ බරපතල ප්රශ්න ගණනාවක් නැවත කරළියට පැමිණ තිබේ.
“ක්රීඩකයන් තිදෙනෙක් නෙවෙයි, මුළු කණ්ඩායමම දැනගෙන හිටියා”
සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් ක්රිකට් ඕස්ට්රේලියා (CA) ආයතනය පැවැත්වූ මූලික පරීක්ෂණයෙන් නිගමනය වූයේ පන්දු වෙනස් කිරීමේ සැලසුම කැමරන් බැන්ක්රොෆ්ට්, ස්ටීව් ස්මිත් (Steve Smith) සහ ඩේවිඩ් වෝනර් (David Warner) යන ක්රීඩකයන් තිදෙනාට පමණක් සීමා වූ එකක් බවයි. නමුත් බැන්ක්රොෆ්ට්ගේ නවතම හෙළිදරව්ව මගින් එම මතය සපුරා අසත්ය බව පැහැදිලි වේ. පන්දුව වෙනස් කිරීමට වැලි කඩදාසි (sandpaper) භාවිත කිරීම පිළිබඳව තමා ඇතුළු ක්රීඩකයන් තිදෙනා පමණක් නොව මුළු කණ්ඩායමම දැනුවත්ව සිටි බව ඔහු තහවුරු කරයි. මෙමගින් තනි තනි ක්රීඩකයන් මත වරද පටවා සංස්ථාව ගැලවීමේ පැරණි ක්රමවේදය වෙනුවට සාමූහික වගකීම පිළිබඳ බරපතල ප්රශ්නාර්ථයක් මතුවේ.
“ක්රිකට් ඕස්ට්රේලියා ආයතනයේ පරීක්ෂණයේදී මගෙන් ප්රශ්න කළ විට, මම සම්පූර්ණ සහ සත්ය තොරතුරු ලබා දුන්නේ නැහැ… මම එසේ කළේ ක්රිකට් ඕස්ට්රේලියා පරීක්ෂණය ආරක්ෂා කිරීමට සහ මා වටා සිටි අන් අය ඊට පටලවා නොගැනීමටයි.”
නිශ්ශබ්දතාව බිඳීමට හේතු වූ පට් කමින්ස්ගේ මාධ්ය සාකච්ඡාව
‘ද වෙස්ට් ඕස්ට්රේලියන්’ (The West Australian) පුවත්පතේ තමන් ලියූ දීර්ඝ ලිපියක් හරහා වසර ගණනාවක නිශ්ශබ්දතාව බිඳ දැමීමට බැන්ක්රොෆ්ට්ව පෙළඹවූයේ මෑතකදී සිදු වූ සිදුවීම් මාලාවකි. ඕස්ට්රේලියානු පිතිකරු උස්මාන් කවාජා (Usman Khawaja) නිකුත් කළ ස්වයංචරිතාපදානය මගින් මෙම සංවාදය නැවත ආරම්භ වූ අතර, 2021 දී පට් කමින්ස්, ජොෂ් හේසල්වුඩ්, මිචෙල් ස්ටාර්ක් සහ නේතන් ලියෝන් යන පන්දු යවන්නන් හතරදෙනා එක්ව නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් තමන් කිසිවක් නොදන්නා බව කියා සිටියහ.
කෙසේ වෙතත්, වත්මන් ටෙස්ට් නායක පට් කමින්ස් (Pat Cummins) පැවැත්වූ මාධ්ය සාකච්ඡාවකදී කවාජාගේ හෙළිදරව් “සම්පූර්ණ අභූත කතා” (utter nonsense) ලෙස හසුරුවමින් සියල්ල ප්රතික්ෂේප කිරීම බැන්ක්රොෆ්ට්ගේ ඉවසීමේ ඉම ඉක්මවා යාමට හේතු විය. බලගතු නායකයන් ප්රසිද්ධියේ සිදුකරන අසත්ය ප්රකාශ සහ සැබෑ ලෙසම පිටිය තුළ සිදු වූ සිදුවීම් අතර පැවති විශාල පරස්පරතාව මෙමගින් එළිදරව් වේ.
පන්දු යවන්නන්ගේ දැනුවත්භාවය සහ සැලසුමේ ආරම්භය
බැන්ක්රොෆ්ට් පවසන පරිදි පන්දුවට වැලි කඩදාසි යෙදීමේ මූලික අදහස ඩේවිඩ් වෝනර්ගෙන් පැමිණි එකක් වුවද, එම සාකච්ඡාව සිදුවූයේ මුළු කණ්ඩායමම නියෝජනය වූ පුළුල් පරිසරයක් තුළය. තරගය අතරතුර පන්දුව විරුද්ධ පැත්තට දඟකැවීම (reverse swing) සිදුවන්නේද යන්න පිළිබඳව තමා නිරන්තරයෙන්ම කණ්ඩායමේ වේගපන්දු යවන්නන් සමඟ සාකච්ඡා කළ යුතු වූ බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
පන්දුවේ හැසිරීම සහ මෙම සැලසුම පිළිබඳව සෘජුවම අදහස් හුවමාරු කරගත් වේගපන්දු යවන්නන්:
- පට් කමින්ස් (Pat Cummins)
- මිචෙල් ස්ටාර්ක් (Mitchell Starc)
- ජොෂ් හේසල්වුඩ් (Josh Hazlewood)
- මිචෙල් මාෂ් (Mitchell Marsh)
කණ්ඩායමේ ජ්යෙෂ්ඨයන් සහ ආයතන නාමකරණය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මූලික පරීක්ෂණයේදී නිහඬතාව රැකි බැන්ක්රොෆ්ට්හට, අවසානයේ ගෙවීමට සිදු වූයේ තමන්ගේ මුළු වෘත්තීය ජීවිතයම ය. තහනමෙන් පසුව 2019 දී ජස්ටින් ලැංගර් පුහුණුකරු ලෙස සිටි සමයේ ටෙස්ට් තරග දෙකකට පමණක් ක්රීඩා කිරීමට ඉඩ ලැබුණු අතර, දැනට 33 වන වියේ පසුවන ඔහුට නැවත කිසිදා ජාතික කණ්ඩායමේ දොරටු විවෘත වූයේ නැත. පද්ධතිය රැකගැනීමට ගොදුරක් වූ කනිෂ්ඨ ක්රීඩකයාගේ වෘත්තීය ජීවිතය විනාශ වෙද්දී, සිදුවීම දැන සිටි අනෙකුත් ජ්යෙෂ්ඨයන් නායකත්වයට සහ අනුප්රාප්තිකයන් බවට පත්වීම ක්රීඩා පද්ධතියේ පවතින ආයතනික ද්විත්ව ප්රමිතිය සහ කුහකත්වය මනාව පැහැදිලි කරයි.
“මගේ ක්රිකට් වෘත්තීය ජීවිතය විනාශ වුණා, 2019 දී ජස්ටින් ලැංගර් පුහුණුකරු ලෙස සිටි කාලයෙන් පසු නැවත මගේ රට වෙනුවෙන් ක්රීඩා කිරීමට මට කිසිදා හැකියාවක් ලැබුණේ නැහැ… නමුත් අසම්පූර්ණ සිදුවීම් මාලාවක් තවදුරටත් ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කිරීම, සත්යය හෙළි කිරීමට වඩා හානිකර බව තේරුම් යන තැනකට මම දැන් පැමිණ සිටිනවා.”
ක්රිකට් ඕස්ට්රේලියා ආයතනයේ ක්ෂණික ප්රතිචාරය
බැන්ක්රොෆ්ට්ගේ මෙම හෙළිදරව්වෙන් පසුව ක්රිකට් ඕස්ට්රේලියා (CA) ආයතනය නිල ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ ඔහුගේ ප්රකාශ පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීමට කාලය ගන්නා බවයි. 2018 සිදුවීමට සම්බන්ධ විවිධ පැතිමානයන් පැවතිය හැකි බව පිළිගන්නා CA ආයතනය, සියලුම ක්රීඩකයන්ට තමන්ගේ පාර්ශ්වයේ කතාව ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා ස්වාධීන වේදිකාවක් (independent forum) සකස් කරන බවත්, ඊට අදාළ බලතල සහ රෙගුලාසි (terms of reference) අවසන් වූ වහාම එම ක්රියාවලිය ආරම්භ කරන බවත් නිවේදනය කර ඇත.


