රෂිකා හෙන්නායක ජනවාරි 11 , ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය (විශේෂයෙන් ජනාධිපති ට්රම්ප් යටතේ) මීළඟට ග්රීන්ලන්තය (Greenland) තමන් යටතට ගැනීමට දැඩි උත්සාහයක නිරත වනු ඇත.
මෙම තීරණය පිටුපස ඇති ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත පරිදි ගොනු කළ හැකියි.
මිලිටරි මැදිහත්වීම සහ අත්පත් කර ගැනීම: ඩෙන්මාර්කය ග්රීන්ලන්තය විකිණීම ප්රතික්ෂේප කර තිබුණද, වයිට් හවුස් (White House) දැන් මෙම භූමිය අත්පත් කර ගැනීම සඳහා "මිලිටරි බලය භාවිතා කිරීම" (use of military force) ඇතුළු විකල්ප කිහිපයක් සලකා බලමින් සිටින බව වාර්තා වෙයි.
- හමුදාමය බලය සහ ආක්රමණය: දර්ශනයේ ඉහළින්ම වයිට් හවුස් (White House) මන්දිරයේ සෙවණැල්ලක් ග්රීන්ලන්ත සිතියම මත වැටී ඇත. මූලාශ්රවලට අනුව, ඇමරිකාව මෙය අත්පත් කර ගැනීමට “මිලිටරි බලය භාවිතා කිරීම” ගැන සලකා බලමින් සිටින අතර, වයඹදිග ග්රීන්ලන්තයේ පිහිටි පිටුෆික් (Pituffik) අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය සහ එහි සිටින ඇමරිකානු සෙබළුන් මෙම හමුදාමය සූදානමේ සංකේතයක් ලෙස දැකිය හැකිය.
- ජාතික ආරක්ෂාව සහ තර්ජන: ග්රීන්ලන්තය අවට ඇති අඳුරු, ශීතල සාගරයේ රුසියානු සහ චීන නැව් සැරිසරන අයුරු දර්ශනය වේ. ට්රම්ප් පවසන පරිදි මෙය ඇමරිකාවේ ජාතික ආරක්ෂාවට ඇති තර්ජනයක් වන අතර, ආක්ටික් සාගරය සහ අත්ලාන්තික් සාගරය යා කරන වැදගත් නාවික මධ්යස්ථානයක් (GIUK gap) ලෙස ග්රීන්ලන්තයේ වැදගත්කම මෙහිදී කැපී පෙනේ.
- සම්පත් සහ ආර්ථික වාසි: දූපතේ මතුපිට ඇති අයිස් තට්ටු දිය වෙමින් පවතින අතර, ඒ යටින් තෙල්, ගෑස් සහ දුර්ලභ පාංශු ඛනිජ (Rare Earth Elements) නිධි මතු වන අයුරු දිස්වේ. විද්යුත් වාහන බැටරි සහ සුළං ටර්බයින සඳහා අවශ්ය මෙම ඛනිජ සම්බන්ධයෙන් චීනය සතු ඒකාධිකාරය බිඳ දැමීම ඇමරිකාවේ ප්රධාන අරමුණකි.
- රාජ්යතාන්ත්රික ගැටුම: දර්ශනයේ එක් පසෙක ඩෙන්මාර්ක අගමැතිනිය “නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ අවසානය” ගැන අනතුරු අඟවන පුවරුවක් අතැතිව සිටින අතර, අනෙක් පසින් ග්රීන්ලන්ත වැසියන් “අපට ඇමරිකානුවන් වීමට අවශ්ය නැත” යනුවෙන් විරෝධය පාන අයුරු දැකිය හැකිය.
- ජාතික ආරක්ෂාව: රුසියානු සහ චීන නැව් ආක්ටික් කලාපයේ සැරිසැරීම තමන්ගේ ජාතික ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් බව ට්රම්ප් ප්රකාශ කර ඇත. ග්රීන්ලන්තය යනු ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව සඳහා වන ඉතා වැදගත් මධ්යස්ථානයකි.
- භූ-දේශපාලනික වාසි: දේශගුණික විපර්යාස නිසා අයිස් දියවීමත් සමඟ නිර්මාණය වන නව ආක්ටික් නාවික මාර්ග පාලනය කිරීමට ඇමරිකාවට අවශ්ය වී ඇත. මෙම මාර්ග හරහා ආසියාව සහ යුරෝපය අතර වෙළඳාම වේගවත් කළ හැකි අතර, රුසියාව සහ උතුරු ඇමරිකාව අතර පිහිටීම නිසා මෙය උපායමාර්ගික වශයෙන් ඉතා වැදගත් වේ.
- සම්පත් ලබා ගැනීම: ග්රීන්ලන්තය සතුව තෙල්, ගෑස් සහ දුර්ලභ පාංශු ඛනිජ (rare earth elements) විශාල නිධි පවතී. විද්යුත් වාහන, සුළං ටර්බයින සහ නවීන ආරක්ෂක තාක්ෂණයට අවශ්ය මෙම ඛනිජ ලබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් චීනය සතු බලය බිඳ දැමීමට මෙය ඇමරිකාවට අතිශය වැදගත් වේ,.
කෙසේ වෙතත්, ඩෙන්මාර්ක අගමැතිනිය ප්රකාශ කර ඇත්තේ ඇමරිකාව ග්රීන්ලන්තයට ප්රහාරයක් එල්ල කළහොත් එය නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ අවසානය වනු ඇති බවයි. ග්රීන්ලන්තයේ නායකයන්ද තමන් ඇමරිකානුවන් වීමට කැමති නැති බව අවධාරණය කර ඇත.
Danish Prime Minister Mette Frederiksen
ග්රීන්ලන්තය හරියට අයිස් තට්ටුවකින් වැසුණු නිධානයක් වැනිය. දේශගුණය වෙනස් වී අයිස් දිය වෙද්දී, එහි ඇති වටිනා සම්පත් සහ බලය ලබා ගැනීමට ලෝක බලවතුන් අතර ඇති වී තිබෙන තරඟය මෙයින් පැහැදිලි වේ.
