රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 12, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු අතර පැවති සාකච්ඡාවකදී ඉරානය සම්බන්ධයෙන් ස්ථිර එකඟතාවයකට පැමිණීමට නොහැකි වී ඇති බව වාර්තා වේ.
ඉරානය සමඟ රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුමකට එළඹීමට ට්රම්ප් උත්සාහ කළද, නෙතන්යාහු වඩාත් දැඩි යුධමය ක්රියාමාර්ග කෙරෙහි විශ්වාසය තබන බව සඳහන් වේ.
ඉරානයේ පරමාණුක සහ මිසයිල වැඩසටහන් සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැරිය යුතු බවට ඇමරිකාව බලපෑම් කරන නමුත් ඉරානය සිය ආරක්ෂක හැකියාවන් පිළිබඳව සහන ලබාදීමට එකඟ නොවන බව පෙනේ.
මීට අමතරව, ගාසා තීරයේ පවතින සටන් විරාම සැලසුම් සහ කලාපීය ආරක්ෂාව පිළිබඳවද නායකයන් දෙපළ මෙහිදී අදහස් හුවමාරු කරගෙන ඇත.
තවද, ජාත්යන්තර විවේචන මධ්යයේ වුවද ඊශ්රායලය සහ ඇමරිකාව අතර පවතින සමීප සබඳතාවය මෙම හමුව මගින් යළිත් තහවුරු වී තිබේ.
අවසාන වශයෙන්, රාජ්යතාන්ත්රික සාකච්ඡා අසාර්ථක වුවහොත් ඉරානයට එරෙහිව යළිත් හමුදා බලය භාවිතා කරන බවට ට්රම්ප් අනතුරු අඟවා ඇත.
ට්රම්ප් සහ නෙතන්යාහු අතර සාකච්ඡාවේ ප්රධාන කරුණු
ඉරානය සම්බන්ධයෙන් මෙතෙක් “නිශ්චිත එකඟතාවකට” (nothing definitive) පැමිණ නොමැති වුවද, ඉරානය සමඟ සාකච්ඡා දිගටම කරගෙන යා යුතු බවට ට්රම්ප් අවධාරණය කළේය. නව ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීමට තමා කැමති බවත්, එසේ නොවුණහොත් පසුගිය වසරේ එල්ල කළ “Midnight Hammer” ප්රහාරය වැනි ප්රතිවිපාකවලට ඉරානයට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇති බවටත් ට්රම්ප් ඉඟි කළේය.
නමුත්, නෙතන්යාහු ඉරානය සම්බන්ධයෙන් “උපරිම ඉල්ලීම්” (maximalist demands) ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, ඉරානය සතු සියලුම න්යෂ්ටික වැඩසටහන් සහ ඊශ්රායලයට පහර දිය හැකි මිසයිල පද්ධති සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතු බව ඔහුගේ මතයයි. ඉරානය විශ්වාස කළ නොහැකි බව ට්රම්ප්ට ඒත්තු ගැන්වීමට ඔහු උත්සාහ කරයි.
ගාසා තීරයේ සහ කලාපයේ සිදුවෙමින් පවතින “මහත් ප්රගතිය” පිළිබඳව දෙපාර්ශවයම සාකච්ඡා කළහ. විශේෂයෙන්ම, 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේදී සම්මත කරන ලද කරුණු 20 කින් යුත් සටන් විරාම සැලැස්ම “දෙවන අදියර” (phase two) කරා ගෙන යාම පිළිබඳව අවධානය යොමු විය.
මෙම හමුවේදී නෙතන්යාහු ට්රම්ප්ගේ මතභේදාත්මක “සාම මණ්ඩලයේ” (Board of Peace) සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා වූ ලේඛනයකට අත්සන් තැබීය. මෙම මණ්ඩලය ගාසා සටන් විරාමය අධීක්ෂණය කිරීමට සහ ගෝලීය ගැටලු විසඳීමට පිහිටුවා ඇත්තකි.
ඊශ්රායලයේ ආරක්ෂක අවශ්යතා සහ කලාපීය වර්ධනයන් පිළිබඳව මෙහිදී සාකච්ඡා වූ අතර, දෙරට අතර සමීප සබඳතා සහ සම්බන්ධීකරණය පවත්වා ගැනීමට ඔවුන් එකඟ වී ඇත.
මෙම සාකච්ඡාව ට්රම්ප්ගේ දෙවන ධුර කාලය තුළ නෙතන්යාහු ඇමරිකාවේදී හමු වූ හයවන අවස්ථාවයි.
මීට පෙර සිදුවූ ‘Midnight Hammer’ ප්රහාරය ඉරානයට බලපෑවේ කෙසේද?
‘Midnight Hammer’ යනු පසුගිය වසරේ (2025) ජුනි මාසයේදී ඉරානයට එල්ල වූ හමුදා ක්රියාන්විතයකි.
ඇමරිකානු ප්රහාර එල්ල වූයේ ඉරානයේ න්යෂ්ටික මධ්යස්ථාන තුනකටය. මෙම ප්රහාරය එල්ල වූයේ ඉරානය සහ ඊශ්රායලය අතර පැවති දින 12 ක යුද්ධය නිමා කරමිනි.ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන පිළිබඳ සාකච්ඡා ප්රගතියක් ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වීම නිසා මෙම ප්රහාරය එල්ල කරන ලදී.
ජනාධිපති ට්රම්ප් සඳහන් කළේ මෙම ප්රහාරය ඉරානයට “හොඳින් සිදු නොවූ” (did not work well for them) බවයි.
ට්රම්ප් වර්තමානයේදී මෙම ප්රහාරය උදාහරණයකට ගනිමින් ඉරානයට තර්ජනය කරන්නේ, ඔවුන් නව ගිවිසුමකට එකඟ නොවන්නේ නම් නැවතත් එවැනිම ප්රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇති බවයි. මෙවර ඔවුන් වඩාත් "සාධාරණ සහ වගකීම් සහගත" වනු ඇතැයි තමා බලාපොරොත්තු වන බව ඔහු වැඩිදුරටත් ප්රකාශ කර ඇත.
