රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 18, කොළඹ LNW :
ශ්රී ලංකාවේ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය ඉදිරියේ ඇති ප්රබලතම අභියෝගයක් වන්නේ පිළිකා රෝගීන්ගේ ශීඝ්ර වර්ධනයයි.
නවතම පුරෝකථනයන්ට අනුව, 2030 වන විට මෙරට පිළිකා රෝගීන් සංඛ්යාව 23% කින් පමණ ඉහළ යා හැකි බවට අනතුරු අඟවා ඇත. පිළිකා මර්දන සටනේදී රෝගය මුල් අවධියේදීම හඳුනා ගැනීම රෝගියෙකුගේ ජීවත් වීමේ අවස්ථාව තීරණය කරන ප්රධාන සාධකය වුවද, ඒ සඳහා අවශ්ය වන තාක්ෂණික පහසුකම් සහ රෝග විනිශ්චය ඖෂධ ලබා ගැනීමේදී මෙතෙක් කල් අප දැවැන්ත අසීරුතාවන්ට මුහුණ දුන්නෙමු. මෙම පසුබිම තුළ, පිළිකා රෝග විනිශ්චය සඳහා භාවිත කරන විශේෂිත විකිරණශීලී ඖෂධයක් මෙරටදීම නිෂ්පාදනය කිරීම ආරම්භ කිරීම, ජාතික සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ සුවිශේෂී හැරවුම් ලක්ෂයකි.
97%ක සක්රීයතාව අහිමි වීම: මෙතෙක් පැවති අදෘශ්යමාන බාධකය
මෙරට පිළිකා රෝග විනිශ්චය සඳහා සිදු කරන PET ස්කෑන් පරීක්ෂණවලට අත්යවශ්ය වන ෆ්ලෝරෝඩියෝඔක්සිග්ලූකෝස් (FDG) නැමැති විකිරණශීලී ඖෂධය මෙතෙක් කල් ආනයනය කරන ලද්දේ ඉන්දියාවෙනි. විකිරණශීලී සමස්ථානික (Radioactive Isotopes) අඩංගු මෙම ඖෂධයේ ස්වභාවය වන්නේ නිපදවූ මොහොතේ සිට ඉතා වේගයෙන් එහි සක්රීයතාව ක්ෂය වීමයි.
ඉන්දියාවේ සිට ශ්රී ලංකාවට ගුවනින් ප්රවාහනය කර, රේගු කටයුතු නිමවා රෝහල වෙත ලැබෙන විට ගතවන කාලය හේතුවෙන් ඖෂධයේ සක්රීයතාවයෙන් 97%ක්ම අහිමි වී යයි. මෙම සංකීර්ණ ක්රියාවලිය හේතුවෙන් රෝග විනිශ්චය සඳහා ඉතිරි වන්නේ 3%ක පමණ අවම සක්රීයතාවයකි. මෙය PET ස්කෑන් පරීක්ෂණවල නිරවද්යතාව කෙරෙහි මෙන්ම එහි පිරිවැය කෙරෙහිද අහිතකර ලෙස බලපෑ බරපතල තාක්ෂණික බාධකයකි.
"එම ඖෂධය ආනයන කර රෝග විනිශ්චය සඳහා යොදාගන්නා අවස්ථාව වන විට විකිරණ ක්ෂය වීම හේතුවෙන් නිෂ්පාදනයේ දී තිබූ ඖෂධයේ සක්රීයතාවයෙන් 97% ක් පමණ අහිමි වනවා. මෙම හේතුවෙන් රෝග විනිශ්චයේ PET ස්කෑන් නිරවද්යතාව පිළිබඳ ගැටළුකාරී තත්ත්වයන් මතුවනවා." — විද්යා හා තාක්ෂණ අමාත්ය මහාචාර්ය ක්රිෂාන්ත අබේසේන
Fluoro Deoxy Glucose (FDG): පිළිකා හඳුනාගැනීමේ විප්ලවීය ඖෂධය
Fluoro Deoxy Glucose (FDG) යනු සරලවම පවසන්නේ නම් විකිරණශීලී ගුණ පටලවන ලද ‘සීනි හා සමාන ද්රව්යයකි’ (Glucose Analog). පිළිකා සෛලවල ස්වභාවය වන්නේ ශරීරයේ සාමාන්ය සෛලවලට වඩා වේගයෙන් ග්ලූකෝස් හෝ සීනි ආහාරයට ගනිමින් වර්ධනය වීමයි.
PET ස්කෑන් පරීක්ෂණයකට පෙර මෙම FDG ඖෂධය රෝගියාගේ ශරීරයට ඇතුළු කළ විට, වර්ධනය වෙමින් පවතින පිළිකා සෛල මෙම විකිරණශීලී ග්ලූකෝස් විශාල වශයෙන් අවශෝෂණය කර ගනී. එවිට ස්කෑන් පරීක්ෂණය මඟින් ශරීරයේ අදෘශ්යමාන ලෙස සැඟවී ඇති ඉතා කුඩා පිළිකා සෛල පවා දීප්තිමත් ලෙස හඳුනා ගැනීමට වෛද්යවරුන්ට හැකි වේ. දේශීයව මෙම ඖෂධය නිපදවීම හරහා එහි සක්රීයතාව උපරිම මට්ටමින් පවතින බැවින්, ශරීරයේ ඕනෑම තැනක ඇති පිළිකාමය තත්ත්වයන් වඩාත් පැහැදිලිව සහ නිරවද්යව හඳුනා ගැනීමට දැන් අවස්ථාව සැලසේ.
කටුනායක ඉදිවූ ඓතිහාසික සයික්ලොට්රෝන් විද්යාගාරය
මෙම ගැටලුවට ස්ථිරසාර විසඳුමක් ලෙස, ශ්රී ලංකාවේ ප්රථම සයික්ලොට්රෝන් පාදක විකිරණශීලී ඖෂධ නිෂ්පාදනාගාරය (Cyclotron Based Radiopharmaceutical Manufacturing Facility) කටුනායක, කිබුලාපිටිය ප්රදේශයේ පිහිටි ආයෝජන මණ්ඩල සැකසුම් කලාපයේ ඉදිකර ඇත.
ඩොලර් 6,875,000 ක දැවැන්ත ආයෝජනයකින් නිම වූ මෙම පහසුකම 2024 නොවැම්බර් මාසයේදී සිය මෙහෙයුම් නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී. දේශීයව මෙවැනි අතිනවීන ඖෂධ නිෂ්පාදනාගාරයක් ස්ථාපනය කිරීම හරහා, ඉහත කී ප්රවාහන ප්රමාදයන් මුළුමනින්ම ඉවත් වී, නිෂ්පාදනය කළ සැණින් රෝගීන් වෙත ඖෂධය ලබා දීමේ හැකියාව උදා වී ඇත.
රාජ්ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයේ සාර්ථකත්වය
මෙම ව්යාපෘතිය මෙරට රාජ්ය සහ පෞද්ගලික අංශ ඒකාබද්ධව ක්රියාත්මක කළ හැකි සාර්ථකම ආකෘතියකට නිදසුනකි. මෙහිදී පුද්ගලික අංශය විසින් අවශ්ය තාක්ෂණික ආයෝජනය සිදු කරන අතර, රජය විසින් නියාමන සහ සෞඛ්ය සේවා දායකත්වය සපයයි.
ව්යාපෘතියට දායක වූ ප්රධාන පාර්ශවයන් සහ හිමිකාරීත්වය
- Access Medical Tracers (Pvt) Ltd (60%): ව්යාපෘතියේ ප්රධාන මෙහෙයුම් සහ කළමනාකාරීත්වය. (ඇක්සස් ඉන්ජිනියරින්ග් කළමනාකාර අධ්යක්ෂ ශාමල් පෙරේරා මහතාගේ මූලිකත්වයෙන්).
- ඇක්සස් ඉන්ටර්නැෂනල් (පෞද්) සමාගම (20%): මූල්ය සහ තාක්ෂණික සහයෝගීතාව.
- ශ්රී ලංකා පරමාණුක බලශක්ති මණ්ඩලය (10%): තාක්ෂණික නියාමනය සහ විකිරණ ආරක්ෂණ උපදේශනය. (සභාපතිනිය මහාචාර්ය තුෂාරා රත්නායක මහත්මියගේ මූලිකත්වයෙන්).
- සෞඛ්ය අමාත්යාංශය (10%): සෞඛ්ය ප්රතිපත්ති සහ රෝගී සත්කාරක සේවා සම්බන්ධීකරණය.
“මෙරට නිදහස් සෞඛ්ය සේවාව විධිමත්ව ක්රියාත්මක කරගෙන යාමට වාර්ෂිකව විශාල මුදලක් රජය වැය කරනවා. රාජ්ය හා පෞද්ගලික අංශ එක්ව ක්රියාත්මක කෙරෙන මෙවැනි ව්යාපෘති රටට අතිශය වැදගත්.” — විශේෂඥ වෛද්ය අනිල් ජාසිංහ, ලේකම් – සෞඛ්ය හා ජනමාධ්ය අමාත්යාංශය
මෙම ජයග්රහණයෙන් ජනතාවට සහ රටට ලැබෙන ප්රතිලාභ
දේශීයව FDG ඖෂධය නිපදවීම සරල ඖෂධ නිෂ්පාදනයකට එහා ගිය පුළුල් සමාජ-ආර්ථික වාසි රැසක් උදා කරයි’
- විදේශ විනිමය ඉතිරි කර ගැනීම: මීට පෙර මෙම ඖෂධය ආනයනය සඳහා වැය කළ විශාල ඩොලර් ප්රමාණය රට තුළ ඉතිරි වේ. මෙමගින් ඉතිරි වන මුදල් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයට අනෙකුත් පිළිකා මර්දන ප්රතිකාර සහ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය සඳහා යෙදවීමට අවස්ථාව ලැබේ.
- රෝගී සත්කාරයේ වේගවත් බව: ආනයනය මත පදනම් වූ විට ඖෂධ නොලැබීම නිසා PET ස්කෑන් පරීක්ෂණ නිතර ප්රමාද විය. දැන් අඛණ්ඩ සැපයුමක් ඇති බැවින් රෝගීන්ට ප්රමාදයකින් තොරව පරීක්ෂණ සිදු කර ගත හැක.
- ජීවත් වීමේ සම්භාවිතාව ඉහළ යාම: ඖෂධයේ ඉහළ සක්රීයතාවය නිසා රෝග විනිශ්චය 100% ක් නිවැරදි වේ. රෝගය මුල් අවධියේදීම හඳුනා ගැනීම යනු වඩාත් සාර්ථක ප්රතිකාර ලබා දී රෝගියාගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩි වීමයි.
කටුනායක ඉදිවූ මෙම සයික්ලොට්රෝන් විද්යාගාරය හුදු ගොඩනැගිල්ලක් පමණක් නොව, එය ශ්රී ලාංකීය රෝගීන්ගේ ජීවිත කෙරෙහි නැවුම් බලාපොරොත්තුවක් එක් කරන මධ්යස්ථානයකි. දේශීය තාක්ෂණික නිපුණතාවය සහ රාජ්ය-පෞද්ගලික සහයෝගීතාවය නිසි ලෙස මුසු වූ විට, රටක් ලෙස අපට කෙතරම් දුෂ්කර අභියෝග ජය ගත හැකිද යන්න මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ.
පවතින සීමිත සම්පත් කළමනාකරණය කරගනිමින් මෙවැනි නවෝත්පාදනයන් කරා යොමු වීම සැබවින්ම අගය කළ යුතුය.
