රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 26, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ඩෙන්මාර්ක අගමැතිනී Mette Frederiksen විසින් එරට මීළඟ මහ මැතිවරණය 2026 මාර්තු 24 වන දින පවත්වන බව නිල වශයෙන් ප්රකාශ කර තිබේ.
ලෝක සිතියම දෙස බලන විට දිස්වන දැවැන්ත හිම තට්ටුවක් පමණක් වූ ග්රීන්ලන්තය, වරක් ලොව බලවත්ම රාජ්යයක ජනාධිපතිවරයෙකුගේ ‘මිලදී ගැනීමේ’ ලැයිස්තුවට ඇතුළත් වනු ඇතැයි කිසිවෙකුත් නොසිතන්නට ඇත. ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ග්රීන්ලන්තය අත්පත් කර ගැනීම සඳහා ඉදිරිපත් කළ අසාමාන්ය යෝජනාව හමුවේ ඩෙන්මාර්කයේ දේශපාලන කරළිය උණුසුම් වූවා පමණක් නොව, එය එරට දේශපාලනයේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂයක් බවට ද පත් විය. මෙම භූ-දේශපාලනික අර්බුදය හමුවේ තම ජනප්රියත්වය මැනවින් කළමනාකරණය කරගත් වත්මන් අගමැතිනී මෙට් ෆ්රෙඩ්රික්සන් (Mette Frederiksen), හදිසියේම එරට මහ මැතිවරණය කැඳවීමට තීරණය කර තිබේ.
ග්රීන්ලන්තය: මැතිවරණයකට මුල පිරූ අසාමාන්ය හේතුව (The Geopolitical Catalyst)
ග්රීන්ලන්තය අත්පත් කර ගැනීමට ඇමරිකානු පරිපාලනය දැරූ උත්සාහයට එරෙහිව අගමැති මෙට් ෆ්රෙඩ්රික්සන් දැක්වූ නොසැලෙන සහ දැඩි ස්ථාවරය ඇගේ දේශපාලන ගමන් මගෙහි සුවිශේෂී ජයග්රහණයක් විය. ට්රම්ප් පරිපාලනය මෙම යෝජනාව ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේ “national security” හෙවත් ජාතික ආරක්ෂාව යන පදනම මත වුවද, අගමැතිනිය එය සැලකුවේ තම රාජධානියේ ස්වෛරීභාවයට එල්ල වූ අභියෝගයක් ලෙසිනි.
ජීවන වියදම ඉහළ යාම සහ සුබසාධන සේවා සඳහා පවතින දැඩි පීඩනය වැනි අභ්යන්තර ආර්ථික ගැටලු හමුවේ රජය කෙරෙහි ජනතා අප්රසාදයක් වර්ධනය වෙමින් පැවතිණි. එහෙත්, මෙම ජාත්යන්තර අර්බුදයේදී ඇය පෙන්වූ නායකත්වය සහ දේශප්රේමී ස්ථාවරය හේතුවෙන් ඇගේ ජනප්රියත්වය නැවතත් ඉහළ ගිය අතර, ඇය එම ජනතා ප්රසාදය ඉතා සූක්ෂම ලෙස තම දේශපාලන වාසිය සඳහා හරවා ගැනීමට සමත් වූවාය.
වසර හතරකට පෙර කැඳවූ උපායමාර්ගික තීරණය (Strategic Timing)
ඩෙන්මාර්කයේ මැතිවරණ නීතියට අනුව සාමාන්යයෙන් මහ මැතිවරණයක් වසර හතරකට වරක් පැවැත්විය යුතු වුවත්, ඕනෑම අවස්ථාවක මැතිවරණයක් කැඳවීමේ පරම බලය අගමැතිවරයා සතු වේ. ඩෙන්මාර්කයේ අවසන් වරට මහ මැතිවරණයක් පවත්වන ලද්දේ 2022 නොවැම්බර් 1 වන දිනයි. ඒ අනුව මීළඟ මැතිවරණය 2026 මාර්තු 24 වන දින පැවැත්වීමට අගමැතිනිය තීරණය කර ඇත්තේ නියමිත කාලයට පෙරය. මෙම තීරණය හරහා ඇය උත්සාහ කරන්නේ ග්රීන්ලන්ත අර්බුදය හමුවේ තමා වෙත ගොඩනැගී ඇති ජනතා විශ්වාසය මැතිවරණ ජයග්රහණයක් දක්වා පරිවර්තනය කර ගැනීමටයි.
දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයන් අභිබවා ගිය සභාගය (The Unique Coalition)
වත්මන් ඩෙන්මාර්ක පාලනය දේශපාලන වාම-දකුණු බෙදීම ඉක්මවා ගිය සුවිශේෂී පක්ෂ තුනක සභාගයකින් සමන්විත වේ. මෙම රජය ප්රධාන නායකයන් තිදෙනෙකුගේ එකමුතුවෙන් ක්රියාත්මක වේ:
- මෙට් ෆ්රෙඩ්රික්සන් (Mette Frederiksen): මධ්ය-වාම මතධාරී සමාජ ප්රජාතන්ත්රවාදී පක්ෂයේ (Social Democrats) නායිකාව සහ අගමැතිනිය.
- ට්රොයෙල්ස් ලුන්ඩ් පෝල්සන් (Troels Lund Poulsen): ලිබරල් පක්ෂයේ (Liberal Party) නායක සහ වත්මන් ආරක්ෂක අමාත්ය.
- ලර්ස් ලොක්කේ රස්මුසන් (Lars Lokke Rasmussen): මධ්යස්ථ මතධාරී පක්ෂයේ (Moderates) නායක සහ විදේශ අමාත්ය (මොහු හිටපු අගමැතිවරයෙකි).
ඩෙන්මාර්ක පාර්ලිමේන්තුවේ සුවිශේෂී ව්යුහය (The Folketing Structure)
ඩෙන්මාර්කයේ ඒක මණ්ඩල පාර්ලිමේන්තුව ‘Folketing’ ලෙස හැඳින්වේ. එහි මුළු ආසන 179 බෙදී යන ආකාරය මගින් ඩෙන්මාර්ක රාජධානිය තුළ පවතින අර්ධ ස්වයං පාලන ස්වභාවය මොනවට පැහැදිලි කරයි:
- ඩෙන්මාර්කය සඳහා ආසන: 175
- ග්රීන්ලන්තය සඳහා ආසන: 02
- ෆාරෝ දූපත් සඳහා ආසන: 02
මෙම ආසන ව්යුහය හරහා ග්රීන්ලන්තය සහ ෆාරෝ දූපත් වැනි ස්වයං පාලන කලාපයන්ට දේශපාලන නියෝජනයක් ලබා දෙමින් සමස්ත රාජධානියේ ඒකීයභාවය තහවුරු කර ඇත.
සමාප්තිය සහ අවසාන විමසුම (Conclusion & Forward-Looking Thought)
2026 මාර්තු මස පැවැත්වීමට නියමිත මෙම මැතිවරණය ඩෙන්මාර්කයේ අභ්යන්තර දේශපාලනයට පමණක් නොව, සමස්ත යුරෝපීය කලාපයට සහ ජාත්යන්තර සබඳතාවලට ද ප්රබල බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇත. ප්රබල රාජ්යයන්ගෙන් එල්ල වන භූ-දේශපාලනික බලපෑම් හමුවේ ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා කුඩා රටවල් කෙතරම් උපායමාර්ගිකව කටයුතු කරන්නේද යන්න මෙහිදී මැනවින් විදහා දැක්වේ.
