රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 27, කොළඹ LNW :
ශ්රී ලංකාවේ භූගතව පවතින වටිනාම ඛනිජ සම්පතක් වන මිනිරන් හෙවත් 'කළු රත්තරන්' කෙරෙහි ගෝලීය අවධානය අලුත් වී තිබේ. විශේෂයෙන්ම ඇමරිකානු පුද්ගලික අංශය ශ්රී ලංකාවේ මිනිරන් කර්මාන්තය කෙරෙහි දක්වන දැඩි උනන්දුව, මෙරට ආර්ථිකයේ නව හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් විය හැකිය. අනාගත තාක්ෂණික ලෝකයේ තීරණාත්මක සාධකයක් බවට පත්ව ඇති මිනිරන්, ගෝලීය සැපයුම් දාමය තුළ ශ්රී ලංකාවට හිමි තැන ශක්තිමත් කිරීමට සමත් ප්රමුඛතම ඛනිජයකි.
රාජ්ය තාන්ත්රික සහයෝගීතාවයකින් එහා ගිය ව්යාපාරික සබඳතාවයක්
ශ්රී ලංකාවේ මිනිරන් කර්මාන්තය සංවර්ධනය කිරීම සඳහා වන මෙම සාකච්ඡා හුදෙක් රාජ්ය මට්ටමේ නිල හමුවීම්වලට පමණක් සීමා නොවේ. මෙය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මොන්ටානා ප්රාන්ත හවුල්කාරිත්ව වැඩසටහන (Montana State Partnership Program – SPP) සහ මූනි සමූහය (Mooney Group LLC) වැනි ප්රබල ව්යාපාරික ආයතන එක්ව ගනු ලබන උපායමාර්ගික පියවරකි.
මෑතකදී තානාපති මහින්ද සමරසිංහ මහතා සමඟ පැවති සාකච්ඡාවට SPP අධ්යක්ෂ ලුතිනන් කර්නල් ක්රිස් කොරි සහ මූනි සමූහයේ නිර්මාතෘ ජේම්ස් මූනි ඇතුළු පිරිසක් සහභාගී වූහ. මෙය ශ්රී ලංකාවේ ඛනිජ සම්පත් උපයෝගී කරගනිමින් ද්විපාර්ශ්වික ආර්ථික සබඳතා තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට තැබූ වැදගත් අඩිතාලමකි.
“මිනිරන් කර්මාන්තය දියුණු කිරීම සඳහා තාක්ෂණය, ආරක්ෂණ සහ පාරිසරික ප්රමිතීන් හුවමාරු කර ගැනීමට දක්වන මෙම උනන්දුව, දෙරට අතර ආර්ථික සබඳතා ශක්තිමත් කිරීමට සහ ගෝලීය තීරණාත්මක ඛනිජ සැපයුම් දාමය තුළ ශ්රී ලංකාව වඩාත් කැපී පෙනෙන ස්ථානයක තැබීමට හේතු වනු ඇත.” – තානාපති මහින්ද සමරසිංහ
මිනිරන් යනු අනාගතයේ “තීරණාත්මක ඛනිජයකි” (Critical Mineral)
මූනි සමූහය ශ්රී ලංකාවේ මිනිරන් කෙරෙහි මෙතරම් උනන්දුවක් දැක්වීමට ප්රධානතම හේතුව වන්නේ මිනිරන් “තීරණාත්මක ඛනිජයක්” (Critical Mineral) ලෙස හඳුනාගෙන තිබීමයි. නවීන ලෝකයේ දියුණුවට අත්යවශ්ය වන පහත සඳහන් ක්ෂේත්ර සඳහා මිනිරන් නැතුවම බැරි අමුද්රව්යයක් වී තිබේ:
- අර්ධ සන්නායක (Semiconductors): ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණ නිෂ්පාදනයේ පදනම.
- බැටරි (Batteries): විද්යුත් වාහන (EV) සහ බලශක්ති ගබඩා කිරීමේ පද්ධති සඳහා.
- ආරක්ෂක කර්මාන්ත (Defence Industries): උසස් තාක්ෂණික ආරක්ෂක මෙවලම් නිපදවීම සඳහා.
ලෝකයේ පවතින ඉහළම ගුණාත්මකභාවයකින් යුත් මිනිරන් ශ්රී ලංකාවෙන් සොයාගත හැකි වීම, මෙරටට ගෝලීය වෙළඳපොළ තුළ සුවිශේෂී වාසියක් ලබා දෙයි.
අමුද්රව්ය අපනයනයෙන් ඔබ්බට: අගය එකතු කළ නිෂ්පාදනය (Value Added Production)
ශ්රී ලංකාවේ සාම්ප්රදායික අපනයන ක්රමය වූයේ අමු මිනිරන් විදේශ රටවලට යැවීමයි. නමුත් මෙම නව ආයෝජන අවස්ථාව හරහා රජය අපේක්ෂා කරන්නේ “අගය එකතු කළ නිෂ්පාදනය” (Value Added Production) කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමටයි.
ඇමරිකානු තාක්ෂණය සහ ප්රාග්ධනය මෙරටට ගෙන ඒම මගින් අමු මිනිරන් වෙනුවට, පිරිසැකසුම් කළ මිනිරන් හෝ ඒවා ආශ්රිත නිමි භාණ්ඩ අපනයනය කිරීමට මග පෑදේ. මෙය හුදෙක් විදේශ විනිමය ඉපයීමක් පමණක් නොව, දේශීය තාක්ෂණික දැනුම වර්ධනය වීමට සහ නව රැකියා අවස්ථා බිහිවීමට ද රුකුලක් වනු ඇත.
ගෝලීය ප්රමිතීන් සහ ආරක්ෂාව හඳුන්වා දීම
මූනි සමූහය ශ්රී ලංකාවට රැගෙන එන්නේ ආයෝජන පමණක් නොවේ. ඔවුන් සතු වෘත්තීය ප්රවීණතාවය සහ පතල් කර්මාන්තයේ ගෝලීය ප්රමිතීන් ද මෙරටට හඳුන්වා දීමට ඔවුන් සූදානම්ය.
විශේෂයෙන්ම මධ්යම ආසියානු කලාපයේ ඛනිජ සම්පත් ගවේෂණය සහ කළමනාකරණය පිළිබඳ ඔවුන් සතු අත්දැකීම් ශ්රී ලංකාවට අතිශය වැදගත් වේ. පතල් කැණීමේදී අනුගමනය කළ යුතු ඉහළ ආරක්ෂණ විධිවිධාන (Safety standards) සහ පාරිසරික ප්රමිතීන් (Environmental standards) හඳුන්වා දීම හරහා තිරසාර කර්මාන්තයක් මෙරට තුළ ස්ථාපිත කිරීමට ඔවුන් අපේක්ෂා කරයි.
ගෝලීය වෙළඳපොළට සෘජු ප්රවේශයක්
ශ්රී ලංකාව මුහුණ දෙන ප්රධාන අභියෝගයක් වන්නේ නිසි වෙළඳපොළ සම්බන්ධතාවයන් නොමැතිකමයි. මූනි සමූහය වැනි ප්රබල සමාගමක මැදිහත්වීම හරහා ශ්රී ලංකාවේ මිනිරන් නිෂ්පාදන සඳහා ඇමරිකානු සහ අනෙකුත් ජාත්යන්තර වෙළඳපොළවල් වෙත සෘජුවම ප්රවේශ වීමේ අවස්ථාව උදාවේ. මෙමගින් ගෝලීය සැපයුම් දාමයේ ප්රමුඛතම සහ විශ්වසනීය සැපයුම්කරුවෙකු බවට පත්වීමට ශ්රී ලංකාවට හැකියාව ලැබෙනු ඇත.
ශ්රී ලංකාව ගෝලීය බලශක්ති විප්ලවයේ කේන්ද්රස්ථානයක් වේවිද?
මිනිරන් කර්මාන්තය සඳහා ඇමරිකානු පුද්ගලික අංශයේ මෙම මැදිහත්වීම ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට දිගුකාලීන තල්ලුවක් ලබා දිය හැකි ස්වර්ණමය අවස්ථාවකි. තාක්ෂණය, ප්රාග්ධනය සහ වෙළඳපොළ යන තෙවැදෑරුම් සාධක එකම ව්යාපෘතියක් තුළින් මෙරටට ගලා ඒම ඉතා සුබදායක ලක්ෂණයකි.ලෝකයම බලශක්ති විප්ලවයක් කරා ගමන් කරමින් සිටින මොහොතක, ‘තීරණාත්මක ඛනිජ’ හිමි රටක් ලෙස ඉදිරියට පැමිණීමට ශ්රී ලංකාවට මින් මග පෑදේ.
