ආශිකා බ්රාහ්මණ
කොළඹ LNW: ඉරානයට එරෙහිව ඊශ්රායලය සහ ඇමරිකාව කුමන ආස්ථානායක පසුවන්නේද යන්න ඊයේ දිනයේදී ඉන්දියානු සාගරයේදී ඉරාන යුද අභ්යාස නෞකාවකට එල්ල කරන ලද ඇමරිකානු සබ්මැරීන ප්රහාරයෙන් පෙන්නුම් කළේය.
ගැටුම් ආරම්භ වී පස් වන දිනය වන විට එහි බරපතලකම වඩ වඩාත් දැනෙමින් තිබෙන අතර සමස්ත ගෝලීය ප්රජාවම කැළඹීමට පත් කිරීමට මෙම ගැටුම් සමත්ව තිබේ.
ඊශ්රායලය ඊයේ ප්රකාශ කළේ ඉරාන අගනුවර වන ටෙහෙරානයේ ආරක්ෂක මූලස්ථානයට කේන්ද්ර කරගනිමින්න ස්ථාන රැසකට එක රැයකින් පහර දුන් බවත්, ලෙබනනය වෙත සිය ප්රහාර අඛණ්ඩවම කරගෙන ගිය බවත්ය.
මැද පෙරදිග පුරා, ඉරාන ප්රහාර ඩුබායි හි ඇමරිකානු කොන්සල් කාර්යාලයට සහ කලාපයේ විශාලතම ඇමරිකානු පහසුකම වන කටාර්හි අල් උඩයිඩ් හි ඇමරිකානු ගුවන් කඳවුරට පහර දී තිබේ.
ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මීට පෙර අනතුරු ඇඟවූයේ ප්රහාර සති හතරක් හෝ පහක් දිගටම පැවතිය හැකි බවත්, එක්සත් ජනපදයට “ඊට වඩා බොහෝ කාලයක් යාමට හැකියාව ඇති” බවත්ය.
ප්රහාර ඇරඹුණු පසුගිය පෙබරවාරි 28 වනදා සිට ඉරානයේ සිවිල් වැසියන් 1,097 දෙනෙකු මිය ගොස් ඇති බව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් මානව හිමිකම් ක්රියාකාරීන්ගේ ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය (HRANA) පවසයි. ගැටුම ආරම්භ වූ දා සිට ඇමරිකානු හමුදා නිලධාරීන් හය දෙනෙකු මිය ගොස් ඇති බවද එක්සත් ජනපද මධ්යම අණදෙන නිලධාරියා පවසා තිබේ.
ප්රහාරවලට ලක්ව ඇති ප්රදේශ
බටහිර සහ මධ්යම ඉරානයේ සහ අගනුවර වන ටෙහෙරානයේ ගුවන් ආරක්ෂක විනාශ කරමින් ඊශ්රායල හමුදාව සෙනසුරාදා එක්සත් ජනපදය සමඟ පුළුල් ඒකාබද්ධ ප්රහාර නිවේදනය කළේය. පළමු ප්රහාර රැල්ල අතරතුර හිටපු උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි ටෙහෙරානයේදී මිය ගියේය.
සති අන්තයේ හමුදා ක්රියාමාර්ග ආරම්භ වූ දා සිට රට තුළ අඛණ්ඩ ප්රහාර එල්ල වී තිබේ. ටෙහෙරානයේ විවිධ ස්ථාන 13 ක ප්රහාර පිළිබඳ දෘශ්ය සාක්ෂි මේ වන විට තහවුරු කර ඇති අතර ඉරානය පුරා තවත් නගර සහ උප නගර 12කට පහර දී ඇත.
ඉරානයේ දකුණේ මිනාබ් හි, සෙනසුරාදා බාලිකා පාසලකට මිසයිල තුනක් එල්ල වූ විට ළමුන් ඇතුළු අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 153 දෙනෙකු මිය ගිය බව ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළේය.
කර්මන්ෂා සහ ටබ්රිස් හි හමුදා ස්ථාන සහ රටේ දකුණේ කොනරක් සහ බන්දාර් අබ්බාස් හි ඉරාන නාවික පහසුකම් ද ප්රහාර වල ඉලක්ක වී තිබේ. චන්ද්රිකා ඡායාරූප විශ්ලේෂණය අනුව අවම වශයෙන් ඉරාන මිසයිල ස්ථාන තුනකට සහ නටාන්ස් හි න්යෂ්ටික මධ්යස්ථානයට හානි සිදුවී ඇති බව අනාවරණය වී ඇත.
ඊයේ දින එල්ල වූ ඊශ්රායල ප්රහාර මගින් ටෙහෙරානය පුරා පිහිටි ස්ථාන දුසිම් ගණනක් ඉලක්ක කර ගෙන තිබුණු අතර ඒවා අතර බසීජ් පැරාමිලිටරි මූලස්ථානය සහ මිසයිල දියත් කිරීමේ ස්ථාන සහ අනෙකුත් ආරක්ෂක පද්ධති ඇතුළත් බව ඊශ්රායල ආරක්ෂක හමුදා (IDF) ප්රකාශකයෙක් පැවසීය.
ඊශ්රායලය ලෙබනනයට එරෙහි මෙහෙයුම් පුළුල් කර ඇති අතර, එහිදී එය දිගු කලක් ඉරානයේ සහාය ලබන සටන්කාමී කණ්ඩායම වන හිස්බුල්ලා ඉලක්ක කරයි. බේරූට් හි දකුණු තදාසන්න ප්රදේශවල සහ නගරයේ ගුවන්තොටුපළට ආසන්න ප්රදේශවල මෙන්ම දකුණු ලෙබනනයේ ස්ථාන කෙරෙහි මෙහෙයුම් අවධානය යොමු කර ඇති බව දැක්වෙයි.
බදාදා බේරූට් හි ප්රහාරවලින් විනාශයට පත් නගරයේ ගොඩනැගිලි අතර හෝටලයක් ද විය. ඊශ්රායල නිලධාරීන් පැවසුවේ හමුදා ලෙබනනයට ඇතුළු වී ඊශ්රායල දේශසීමා ප්රජාවන්ට එල්ල වන ප්රහාර වැළැක්වීම සඳහා “උපායමාර්ගික ප්රදේශ” අල්ලා ගනිමින් සිටි බවයි.
සතිය මුලදී හිස්බුල්ලා සංවිධානය හයිෆා නගරයට මිසයිල දියත් කිරීමෙන් පසු ඉරානය සහ ලෙබනනය යන දෙපාර්ශවයටම ප්රහාර එල්ල කරන බව ඊශ්රායලය නිවේදනය කිරීමෙන් පසුව මෙම පියවර ගෙන තිබේ.
ගෙවුණු ඉරිදා ඊශ්රායල නගරයක් වන බෙයිට් ෂෙමෙෂ් වෙත එල්ල කළ මිසයිල ප්රහාරයකින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් නව දෙනෙකු මිය ගොස් 27 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත.
ඉරානය ඊශ්රායලයට සහ මැද පෙරදිග එක්සත් ජනපද කඳවුරුවලට පහර දී ප්රතිප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර ගල්ෆ් රාජ්යයන්ට ගුවන් ප්රහාර එල්ල කිරීම සම්බන්ධයෙන් දොස් පවරා ඇත.
අඟහරුවාදා රාත්රියේ සෞදි නිලධාරීන් පැවසුවේ රියාද් හි එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලයට ඩ්රෝන යානා යුගලයක් පහර දී සුළු හානියක් සිදු කර සුළු ගින්නක් ඇති කළ බවයි.
කටාර්හි ප්රධාන ගෑස් කම්හලකට ඉරාන ප්රහාර වාර්තා වූ අතර, ආරක්ෂක අමාත්යාංශය පැවසුවේ ඉරාන ගුවන් යානා දෙකක්, මිසයිල හතක් සහ ඩ්රෝන යානා පහක් වෙඩි තබා බිම දැමූ බවයි.
ඩුබායි සහ අබුඩාබි යන සංචාරක ගමනාන්ත ඇතුළත් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ පසුගිය ඉරිදා සිදු කරන ලද ප්රහාරවලින් පුද්ගලයින් තිදෙනෙකු මිය ගොස් කිහිපදෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බව එරට ආරක්ෂක අමාත්යාංශය පවසා තිබුණි.
සෙනසුරාදා ඩුබායි හි සුඛෝපභෝගී හෝටලයක් වන ද පාම් හෝටලයට ප්රහාරයක් එල්ල වූ අතර ඩුබායි ජාත්යන්තර ගුවන්තොටුපළේ සිදුවීමකින් පුද්ගලයින් හතර දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත.
“පැහැදිලිවම මිත්රශීලී වෙඩි තැබීමේ සිදුවීමක්” ලෙස කුවේට් හමුදාව ඇමරිකානු ප්රහාරක ජෙට් යානා තුනක් බිම හෙළූ බව එක්සත් ජනපද මධ්යම අණදෙන නිලධාරියා සඳුදා පැවසීය. කාර්ය මණ්ඩලයේ හය දෙනාම ආරක්ෂිතව පිටතට ගෙන ගොස් දිවි ගලවා ගත් බව නිලධාරීන් පැවසීය. අලි අල්-සලම් ගුවන් කඳවුර ද බැලස්ටික් මිසයිල ගණනාවකට ගොදුරු වී ඇති බව සඳහන්.
මේ අතර කුවේට් සෞඛ්ය අමාත්යාංශය ඉරිදා එක් මරණයක් වාර්තා කළේය.
අසල්වැසි ඉරාකයේ, එක්සත් ජනපදය ප්රමුඛ සන්ධාන හමුදා රැඳී සිටින ඉර්බිල් ගුවන් තොටුපළට ඉහළින් සඳුදා ඩ්රෝන යානා තුනක් බිම හෙළූ බව වාර්තා වේ.
බහරේනයේ ජාතික සන්නිවේදනයට අනුව, බහරේනයේ ඉරාන ප්රහාරවලින් පුද්ගලයින් හතර දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. සෙනසුරාදා එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ පස්වන බලඇණිය “මිසයිල ප්රහාරයකට” ලක්ව ඇති අතර ඉරිදා එක්සත් ජනපද නාවික කඳවුරට ඩ්රෝන ප්රහාරයක් එල්ල වූ බව එක් නිලධාරියෙක් විදෙස් මාධ්ය වෙත පවසා තිබෙන තිබෙන නමුත් ජීවිත හානි පිළිබඳ වාර්තා නොමැත.
සෞදි අරාබියේ, ඩ්රෝන යානා දෙකක් රියාද් අගනුවර පිහිටි එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලයට පහර දුන් අතර “සීමිත ගින්නක්” ඇති කළ බව සෞදි ආරක්ෂක අමාත්යාංශය අඟහරුවාදා පැවසීය.
සෞදි අරාබියේ, රියාද් අගනුවර පිහිටි එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලයට ඩ්රෝන යානා දෙකක් පහර දුන් අතර එය “සීමිත ගින්නක්” ඇති කළ බව සෞදි ආරක්ෂක අමාත්යාංශය අඟහරුවාදා පැවසීය.
ඩ්රෝන යානා දෙකක් අල්ලා ගැනීමෙන් පසු, එරට රාජ්ය තෙල් සමාගමක් වන ඇරම්කෝ විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන රාස් ටනුරා පිරිපහදුවේ ගින්නක් ද වාර්තා වූ බව නිලධාරීන් දිනකට පෙර පැවසූහ.
ඊශ්රායලයට මායිම්ව පිහිටි ජෝර්දානයේ නිලධාරීන් පැවසුවේ තම සන්නද්ධ හමුදා තම භූමිය ඉලක්ක කරගත් බැලස්ටික් මිසයිල බිම හෙළූ බවයි.
ඕමානයේ රාජ්ය ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය ඉරිදා වාර්තා කළේ ඩක්ම් වාණිජ වරාය ඩ්රෝන යානා දෙකක් ඉලක්ක කර ගත් බවත්, එක් සේවකයෙකුට තුවාල සිදු වූ බවත්ය.
ඉන්දියානු සාගරයේ සහ සයිප්රසයේ සිදු වූයේ කුමක්ද?
එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක ලේකම් හෙග්සෙත් බදාදා පැවසුවේ එක්සත් ජනපද සබ්මැරීනය “ජාත්යන්තර මුහුදේ ආරක්ෂිත බව ගැන සිතා ඉරාන යුද නෞකාවක්” ගිල්වා දැමූ බවයි.
පුද්ගලයින් 180 ක් පමණ එහි සිටි බව සැලකෙන අයිරිස් ඩෙනා නෞකාව ශ්රී ලංකාවට ඔබ්බෙන් වූ ඉන්දියානු සාගරයේදී ටෝර්පිඩෝවකින් ගැටී ඇත. මළ සිරුරු 80 ක් පමණ සොයාගෙන ඇති බවත්, 32 දෙනෙකු බේරාගෙන ඇති බවත් ශ්රී ලංකා බලධාරීන් පැවසූහ.
මේ අතර අද උදෑසන වන විට ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාවේ කොළඹ වරාය ආසන්නයේ තවත් ඉරාන නෞකාවක් ඇති බවට තොරතුරු ලැබී ඇති බවත් ඒ සම්බන්ධයෙන් රජයෙන් පැහැදිලි ප්රකාශයක් අවශ්ය බව විපක්ෂ නායක, සජිත් ප්රේමදාස මහතා අද (05) පාර්ලිමේන්තුවේදී පැවසුවේය.
මෙරට ස්වෛරීයභාවය, භෞමික අඛණ්ඩතාවය පිළිබඳ අවධානය යොමුකළ යුතු බරපතළ තත්ත්වයක් පැන නැගී ඇති බවත් ඊයේ (04) දිනයේ දී රට ආසන්නයේ දී මෙවැනි නෞකාවක් විනාශ වී තිබීම පිළිබඳව රජය දැනුවත්ව සිට සභාව දැනුවත් නොකිරීම මන්ත්රීවරුන්ගේ ව්යවස්ථානුකූල වගකීම් ඉටුකිරීමට බාධාවක් බවත් හෙතෙම සඳහන් කළේය.
විපක්ෂ නායකගේ එම ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුව පක්ෂ ප්රධාන සංවිධායක, අමාත්ය නලින්ද ජයතිස්ස මහතා ඊට පිළිතුරු දීමක් සිදුකරන ලදී.
ඒ අනුව අමාත්යවරයා පැවසුවේ “මේ කියන නැව තවමත් තිබෙන්නේ අපේ ජාතික ජල තීරය තුළ නෙවෙයි. එය තිබෙන්නේ ජාතික ජල තීරයට ආසන්න අනන්ය ආර්ථික කලාපයේ. අපි ඒ ජීවිත සම්බන්ධයෙන් උපරිම මැදිහත් වීම කරමින් ඉන්න බව පමණක් මට කියන්න පුළුවන්. මේ කටයුතු අවසන් වුණාම සවිස්තර වාර්තාවක් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන්නම්” යනුවෙනි.
ඒ අනුව ගල්ෆ් කලාපය තුළ ඇවිලුණ යුද්ධය මේ වන විට බල දේශපාලනයේ තීරණාත්මක සංධිස්ථානයක් ලකුණු කරමින් තිබේ.
මූලාශ්රය:BBC
