රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 23 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් තම Truth Social ගිණුම හරහා නිකුත් කරන ලද පැය 48ක අවසාන නිවේදනය (Ultimatum) හේතුවෙන් ගෝලීය දේශපාලනය සහ ආර්ථිකය පෙර නොවූ විරූ භූදේශපාලනික අස්ථාවරත්වයකට ඇද දමා තිබේ. ඉරානය වෙත එල්ල කළ මෙම තීරණාත්මක අනතුරු ඇඟවීමත් සමඟ, ලෝක බලශක්ති සැපයුම් දාමය බිඳවැටීමේ අවදානම ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය ඔබගේ දෛනික වියදම් සහ ඉන්ධන මිල කෙරෙහි සෘජු බලපෑමක් එල්ල කිරීමට සූදානම්ය.
හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය: ලෝකයේ බලශක්ති ‘මර උගුල’ (The Strait of Hormuz Chokepoint)
හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය යනු ජල මාර්ගයක් නොව ගෝලීය ආර්ථිකයේ ප්රධානතම මර්මස්ථානයයි.
- ලෝකයේ සමස්ත තෙල් සහ ස්වභාවික වායු අපනයනයෙන් 1/5ක් පමණ ප්රවාහනය කෙරෙන්නේ මෙම පටු මුහුදු මාර්ගය හරහාය.
- ඉරානය විසින් මෙම මාර්ගය අවහිර කිරීමට උත්සාහ කිරීම ලෝකයේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් වෙත එල්ල වූ මාරක තර්ජනයකි.
- ට්රම්ප්ගේ ප්රකාශයත් සමඟ ඉරානය ප්රතිචාර දක්වා ඇත්තේ කලාපයේ බලශක්ති සහ ජල සම්පත් ඉලක්ක කර ප්රතිප්රහාර එල්ල කරන බව පවසමිනි.
“ලෝකයේ තෙල් සහ ස්වභාවික වායු අපනයනයෙන් පහෙන් එකක් සාමාන්යයෙන් ගමන් කරන හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය, ඉරානය විසින් අවහිර කිරීම අවසන් නොකළහොත් පැය 48ක් ඇතුළත එරට බලශක්ති යටිතල පහසුකම් විනාශ කරන බවට ට්රම්ප් අනතුරු අඟවා ඇත.”
ආසියානු ප්රාග්ධන වෙළෙඳපොළේ දැවැන්ත කඩාවැටීම
ට්රම්ප්ගේ නිවේදනයත් සමඟ ආසියානු කලාපයේ ආයෝජක විශ්වාසය බිඳවැටීම (Erosion of investor confidence) හේතුවෙන් කොටස් වෙළෙඳපොළවල් දැවැන්ත පසුබෑමකට ලක් විය. මැදපෙරදිග බලශක්ති ප්රභවයන් මත බෙහෙවින් යැපෙන ආසියානු වෙළෙඳපොළවල් මෙහි ප්රධාන ගොදුර බවට පත්ව තිබේ.
- ජපානයේ Nikkei 225 දර්ශකය: වෙළෙඳපොළ ආරම්භයේදීම 4%ක දැවැන්ත කඩාවැටීමක් පෙන්නුම් කළේය.
- දකුණු කොරියාවේ KOSPI දර්ශකය:
ආයෝජකයින් කලබලයෙන් කොටස් අලෙවි කිරීම නිසා 4.5%ක පසුබෑමකට ලක් විය. - වෙනත් බලපෑම්: හොංකොං හි Hang Seng දර්ශකය 2%කින් ද, ඕස්ට්රේලියාවේ ASX 200 දර්ශකය 1.6%කින් ද පහත වැටී ඇති අතර, මෙය සමස්ත සැපයුම් දාම කඩාවැටීමක මූලික ලක්ෂණයක් ලෙස විශ්ලේෂකයෝ දකිති.
තෙල් මිල ඩොලර් 200 සීමාවට යයිද? (The $200 Oil Threat)
පෙබරවාරි 28 දින ආරම්භ වූ යුද්ධය දැන් එක් මසක සීමාවට ළඟා වෙමින් පවතින අතර, මෙම කාලය තුළ ලෝක තෙල් මිල 50%කට වඩා වැඩි ප්රමාණයකින් ඉහළ ගොස් ඇත.
- දැනට Brent crude තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 114 සීමාව ඉක්මවා ගොස් පසුව ඩොලර් 112ක් දක්වා සුළු වශයෙන් පහත වැටුණද, එහි දැවැන්ත උච්චාවචනයක් (Volatility) දක්නට ලැබේ.
- විශ්ලේෂකයින් අනතුරු අඟවන්නේ හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය දිගින් දිගටම වසා තැබුවහොත්, තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 150 සිට ඩොලර් 200 දක්වා ඉහළ යා හැකි බවයි.
- ගෝලීය පාරිභෝගික පීඩනය: ගෑස් පිරවුම්හල් අසල පෝලිම්වල සිටින පාරිභෝගිකයන්ගේ මුහුණුවල ඇති අවිනිශ්චිතතාවය, මෙම භූදේශපාලනික අර්බුදය සාමාන්ය ජනතාවගේ සාක්කුවට දැනෙන ආකාරය පිළිබඳ කදිම නිදසුනකි. මෙය හුදෙක් මිල ඉහළ යාමක් නොව, දරුණු ගෝලීය බලශක්ති අර්බුදයක පෙරනිමිතියකි.
පරස්පර ප්රකාශ සහ වෙළෙඳපොළ පාරදෘශ්යභාවය නොමැතිකම
වර්තමාන තත්ත්වය වඩාත් අවිනිශ්චිත වී ඇත්තේ ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල පාර්ශවයන්ගෙන් නිකුත් වන පරස්පර විරෝධී පණිවිඩ හේතුවෙනි. මෙම වෙළෙඳපොළ පාරදෘශ්යභාවය නොමැතිකම ආයෝජකයින් තවදුරටත් භීතියට පත් කරයි.
- ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්: තමන්ගේ මිලිටරි අරමුණු ඉටුවීමට ආසන්න බවත්, මෙහෙයුම් අවසන් කිරීමට (Winding down) සූදානම් බවත් පවසයි.
- ඊශ්රායල හමුදා ප්රකාශක: නමුත් ඊශ්රායල හමුදා ප්රකාශක ලෙෆ්ටිනන්ට් කර්නල් නදාව් ශෝෂානි (Lieutenant Colonel Nadav Shoshani) පවසන්නේ, තවත් අවම වශයෙන් සති තුනක දැවැන්ත යුද්ධයක් සඳහා සැලසුම් සකස් කර ඇති බවයි.
මෙම පරස්පරතාවය හේතුවෙන් “හෙට දිනයේ කුමක් සිදුවනු ඇත්ද?” යන්න පිළිබඳව කිසිදු පාර්ශවයකට නිශ්චිත අදහසක් නොමැත.
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ අනතුරු ඇඟවීමට අනුව, "Zero Hour" හෙවත් තීරණාත්මක කාල සීමාව සඳුදා දින 23:44 GMT ට අවසන් වීමට නියමිතය. මෙම හෝරාවෙන් පසු ලෝක බලශක්ති වෙළෙඳපොළ කුමන දිශාවකට ගමන් කරනු ඇත්ද යන්න තීරණය වනු ඇත. මෙය රාජ්ය තාන්ත්රික ගැටලුවක් නොව, ලෝකයේ සෑම පුද්ගලයෙකුගේම ජීවන තත්ත්වය තීරණය කරන තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකි.
