රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 26, කොළඹ LNW :
ශීඝ්රයෙන් ඉදිරියට ඇදෙන AI තාක්ෂණයේ රිද්මය සහ මානව වර්ගයාගේ පැවැත්ම අතර ඇති බිහිසුණු ගැටුම දැන් කරළියට පැමිණ තිබේ. මෙය හුදෙක් තාක්ෂණික ප්රගතිය පාලනය කිරීමක් නොව, සිලිකන් නිම්නයේ අසීමිත බලයට එරෙහිව ඇඳි තීරණාත්මක රේඛාවකි. ඇමරිකානු නීති සම්පාදකයින් විසින් දත්ත මධ්යස්ථාන ඉදිකිරීම අත්හිටුවීමට ගත් මෙම උත්සාහය, අපගේ ශිෂ්ටාචාරයේ මීළඟ පරිච්ඡේදය තීරණය කරන මහා සටනක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
බර්නි සැන්ඩර්ස් සහ ඇලෙක්සැන්ඩ්රියා ඔකාසියෝ-කෝර්ටෙස් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද මෙම නව පනත, තාක්ෂණික අධිපතීන්ගේ අසීමිත ලාභය හමුවේ මානව ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටියි. නීති සම්පාදකයින් තාක්ෂණය තේරුම් ගැනීමට වඩා බොහෝ පසුපසින් සිටින මොහොතක, “බිලියනපති තාක්ෂණික අධිපතීන්” (Big Tech oligarchs) හට අපගේ ප්රජාතන්ත්රවාදය සහ ආර්ථිකය හිතුමතේ හැඩගැස්වීමට ඉඩ දිය නොහැකි බව සැන්ඩර්ස් දැඩිව අවධාරණය කරයි. රජයේ මහජන නිරීක්ෂණ කටයුතු සහ විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන් හා ළමයින් ඉලක්ක කරගත් ලිංගිකමය 'ඩීප්ෆේක්' (deepfakes) වැනි බරපතල සමාජයීය හානි වැළැක්වීමට ජාතික මට්ටමේ නීතිමය රාමුවක් අත්යවශ්ය බව ඔකාසියෝ-කෝර්ටෙස් පෙන්වා දෙයි.
“අපි ලාභයට වඩා මානුෂීයත්වයට මුල් තැන දිය යුතුයි.”
AI යනු අදෘශ්යමාන කේත සමූහයක් නොව, අතිවිශාල ජල ප්රමාණයක් සහ විදුලි බලයක් ගිලගන්නා භෞතික යක්ෂයෙකි. මෙම දත්ත මධ්යස්ථාන ව්යාප්තිය නිසා විදුලි මිල ඉහළ යාම සහ පාරිසරික විනාශය පිළිබඳව වර්ජිනියා, මිනසෝටා සහ ඔරිගන් වැනි ප්රාන්තවල ජනතාව පක්ෂ භේදයකින් තොරව වීදි බැස සිටිති. මෙය දේශපාලනික ගැටලුවක් නොව, තමන්ගේ මූලික සම්පත් තාක්ෂණික දැවැන්තයින් විසින් කොල්ලකෑමට එරෙහිව ගොඩනැගුණු ප්රාදේශීය මට්ටමේ දැවැන්ත මහජන විරෝධයකි (grassroots backlash).
“Data Center Watch” පර්යේෂණ ව්යාපෘතියේ දත්ත වලට අනුව, 2024 මැයි සහ 2025 ජුනි අතර කාලය තුළ පමණක් ඇමරිකාව පුරා අවම වශයෙන් දත්ත මධ්යස්ථාන 36 ක වැඩකටයුතු අත්හිටුවීමට හෝ ප්රමාද කිරීමට සිදුවී ඇත.
මෙම බාධාවන් නිසා අවහිර වී ඇති ආයෝජන ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 162 ක් තරම් දැවැන්ත වන අතර, මෙය තාක්ෂණික ලෝකයේ මූල්ය අභිලාෂයන්ට එරෙහිව එල්ල වූ ප්රබල පහරකි. මෙම තත්ත්වය පෙන්නුම් කරන්නේ තාක්ෂණික දැවැන්තයින්ගේ සිහින වෙනුවෙන් තවදුරටත් නිහඬ ඉන්ධන සැපයුම්කරුවන් වීමට ප්රාදේශීය ආර්ථිකයන් සූදානම් නැති බවයි.
තාක්ෂණික සමාගම් කෙතරම් සුබවාදී වුවද, පොදු ජනතාව තුළ AI කෙරෙහි ඇත්තේ දැඩි අවිශ්වාසයකි. NBC News මගින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද මෑත කාලීන මත විමසුමක ප්රතිඵල පහත පරිදි වේ:
- ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයින්ගෙන් 57% ක් විශ්වාස කරන්නේ AI හි වාසිවලට වඩා එහි ඇති අවදානම් වැඩි බවයි.
- ප්රතිලාභ වැඩි බව විශ්වාස කරන්නේ 34% ක් වැනි සුළු පිරිසක් පමණි.
- AI පිළිබඳව ධනාත්මක ආකල්ප ඇත්තේ 26% කට පමණක් වන අතර, 46% ක් ඒ කෙරෙහි සෘණාත්මක අදහස් දරති.
තාක්ෂණික කර්මාන්තය අපේක්ෂා කරනවාට වඩා සෘණාත්මක ප්රතිචාරයක් ජනතාවගෙන් ලැබීමට ප්රධාන හේතුව වී ඇත්තේ, තාක්ෂණය මගින් සිදුවන සමාජීය සහ පුද්ගලික බලපෑම් පිළිබඳව පවතින සාධාරණ බියයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තාවකාලික තහනමට (moratorium) විරුද්ධ වන්නන් පවසන්නේ මෙය “චීනයට මුල් තැන දීමක්” (China First) බවයි. සෙනෙට් සභික ජෝන් ෆෙටර්මන් තර්ක කරන්නේ ඇමරිකාව මන්දගාමී වීම හරහා ගෝලීය තාක්ෂණික ජයග්රහණය චීනයට පිරිනැමෙන බවයි. මේ අතර, ට්රම්ප් පරිපාලනය යෝජනා කරන “සැහැල්ලු” (light-touch) රාමුව මගින් අවධාරණය කරන්නේ නවෝත්පාදන බාධක ඉවත් කර වේගයෙන් ඉදිරියට යා යුතු බවයි; එමගින් දරුවන් ආරක්ෂා කිරීම සහ විදුලි මිල පාලනය වැනි ක්රියාමාර්ග ගනිමින්ම තාක්ෂණික තරඟයේ ඉදිරියෙන්ම සිටීමට ඔවුහු උත්සාහ කරති.
පෞද්ගලික නිදහස, පරිසරය සහ මිනිස් ජීවිත බිල්ලට නොදී නවෝත්පාදනයන් කරා යා හැකිද? 2026 වසරේ අප මුහුණ දෙන මෙම මහා සටනෙන් තීරණය වන්නේ අනාගත ලෝකය තාක්ෂණික ලාභය මත පදනම් වන්නේද, නැතිනම් මානව ආරක්ෂණ ක්රමවේද මත පදනම් වන්නේද යන්නයි.
