රෂිකා හෙන්නායක අප්‍රේල් 29 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
ලොව ධනවත්ම පුද්ගලයා වන එලෝන් මස්ක් සහ ඔහු විසින්ම ආරම්භ කිරීමට දායක වූ OpenAI ආයතනය අතර ඇති වී තිබෙන නීතිමය ගැටුම මේ වන විට මුළු මහත් තාක්ෂණික ලෝකයේම අවධානය දිනාගෙන තිබේ. මෙය මුදල් පිළිබඳ ආරවුලක් පමණක් නොව, කෘතිම බුද්ධියේ (AI) අනාගතය සහ ආයතනික සදාචාරය පිළිබඳ බැරෑරුම් ප්‍රශ්න මතු කරන්නකි. OpenAI ආයතනය තමන් ආරම්භයේදී පොරොන්දු වූ “මානව සංහතියේ යහපත උදෙසා වන ලාභ නොලබන” (Non-profit) මෙහෙවර පාවා දී, ලාභය පමණක් හඹා යන ව්‍යාපාරික දැවැන්තයෙකු (Profit-seeking juggernaut) බවට පත්ව ඇති බව මස්ක්ගේ ප්‍රධාන චෝදනාවයි. මස්ක් පවසන පරිදි සෑම් ඇල්ට්මන් ඇතුළු පිරිස ඔහුව පමණක් නොව සමස්ත මහජනතාවම පාවා දී ඇත.
මෙම නඩු විභාගයේදී මස්ක් ඉදිරිපත් කරන ප්‍රබලම තර්කය වන්නේ OpenAI හි වර්තමාන ගමන් මග “පුණ්‍යායතනයක් මංකොල්ලකෑමක්” (Looting a charity) හා සමාන බවයි. මුලින්ම පුණ්‍යායතනයක් ලෙස මහජන විශ්වාසය සහ ආධාර මත ගොඩනැගුණු ආයතනයක්, පසුව රහසිගතව ලාභ ලබන ව්‍යාපාරයක් බවට පරිවර්තනය වීම සදාචාරාත්මක නොවන බවත්, මෙය “පුණ්‍ය භාරයක් කඩකිරීමක්” (Breach of charitable trust) සහ “අයුතු ලෙස පොහොසත් වීමක්” (Unjust enrichment) බවත් ඔහු පවසයි.
තමන් සතියකට පැය 80 සිට 100 දක්වා වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කරන, නිවාඩු පවා නොගන්නා මහජන සේවකයෙකු ලෙස හුවා දක්වන මස්ක්, මීට ඉඩ දීමෙන් සිදු වන්නේ අනාගතයේදී පුණ්‍ය කටයුතු සඳහා ආධාර කිරීමට මිනිසුන් තුළ පවතින විශ්වාසය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටීම බව අවධාරණය කරයි.
“පුණ්‍යායතනයක් මංකොල්ලකෑමට අපි ඉඩ දුන්නොත්, ඇමරිකාවේ පුණ්‍යාධාර ලබාදීමේ සමස්ත පදනමම විනාශ වනු ඇත.”
සමාජ මාධ්‍ය හැසිරීම සහ විනිසුරුවරයාගේ දැඩි අවවාදය
නඩු විභාගය ආරම්භ වීමටත් පෙර සිටම මස්ක් සිය ‘X’ (පෙර Twitter) ගිණුම හරහා OpenAI සහ එහි ප්‍රධානීන් විවේචනය කිරීමට පටන් ගත්තේය. එහිදී ඔහු OpenAI හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී සෑම් ඇල්ට්මන්ව “Scam Altman” ලෙස හඳුන්වමින් චෝදනා කළේය.
මේ පිළිබඳව සිය අප්‍රසාදය පළ කළ එක්සත් ජනපද දිස්ත්‍රික් විනිසුරු ඉවෝන් ගොන්සාලෙස් රොජර්ස්, නඩු විභාගයට පිටතින් සමාජ මාධ්‍ය හරහා බලපෑම් කිරීමට දරන උත්සාහය පිළිබඳව මස්ක්ට දැඩි ලෙස අවවාද කළාය. අධිකරණයෙන් නිල තහනම් නියෝගයක් (Gag order) නිකුත් කිරීමට පෙර සිය හැසිරීම පාලනය කරගන්නා ලෙස ඇය ඔහුට දැනුම් දුන් අතර, අවසානයේදී මස්ක් සහ ඇල්ට්මන් යන දෙදෙනාම නඩු විභාගය අතරතුර සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් අවම කිරීමට එකඟ වූහ.
OpenAI පාර්ශවයේ නීතිමය උපායමාර්ගය වූයේ මස්ක්ගේ චේතනාවන් ප්‍රශ්න කිරීමයි. OpenAI වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥ බිල් සැවිට් තර්ක කරන්නේ මස්ක් ඇත්ත වශයෙන්ම උත්සාහ කළේ OpenAI හි පූර්ණ ආධිපත්‍යය හෙවත් "රාජ්‍යයේ යතුරු" (Keys to the kingdom) තමන් සතු කර ගැනීමට බවයි.
ඔහු පවසන පරිදි, මස්ක් ආයතනයට මුදල් ආයෝජනය කරන කාලයේදී එය ලාභ ලබන ව්‍යාපාරයක් බවට පත් කිරීමටත්, එහි ප්‍රධානියා ලෙස තමන් පත්වීමටත් උත්සාහ කළේය. එම උත්සාහය අසාර්ථක වූ පසු ඔහු සිය xAI ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළ අතර, එය දැන් SpaceX ආයතනයේ අංගයක් බවට පත්ව ඇත. මස්ක්ගේ වෛරයට හේතුව OpenAI හි සාර්ථකත්වය ඉදිරියේ xAI පසුපසින් සිටීම බව සැවිට් තර්ක කරයි. “මස්ක් මහතාට අවශ්‍ය වී ඇත්තේ එලෝන් මස්ක් සැමවිටම ඉහළින්ම සිටීමටයි,” යන්න OpenAI පාර්ශවයේ ස්ථාවරයයි.
OpenAI ආරම්භ කිරීමට මස්ක් පෙළඹුණේ Google ආයතනය AI තාක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් දක්වන නොසැලකිලිමත් භාවය නිසා බව ඔහු පවසයි. Google හි සම-නිර්මාතෘ ලැරී පේජ් සමඟ තමන් පැවැත්වූ සාකච්ඡාවලදී, පේජ් AI ආරක්ෂාව (AI Safety) පිළිබඳව ප්‍රමාණවත් අවධානයක් යොමු නොකරන බව තමන්ට වැටහුණු බව මස්ක් සාක්ෂි දෙමින් පැවසීය.
කෙසේ වෙතත්, OpenAI හි නීතිඥ සැවිට් මෙයට ප්‍රති-තර්කයක් ඉදිරිපත් කළේය. ඔහු ප්‍රකාශ කළේ මස්ක් පවසන තරම් AI ආරක්ෂාව ගැන ඔහු උනන්දු නොවූ බවත්, ඒ පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ OpenAI සේවකයින්ව මස්ක් “මෝඩයන්” (Jackasses) ලෙස හැඳින්වූ බවත්ය. ආරම්භයේදී ඩොලර් මිලියන 38 ක මුදලක් ලබා දුන් මස්ක්, පසුව OpenAI ආයතනය Google හි DeepMind වැනි ආයතන සමඟ තරඟ කිරීමට ලාභ ලබන ව්‍යුහයකට මාරු වීම පිළිබඳව කිපී සිටින බව මෙහිදී පැහැදිලි විය.
මස්ක්ගේ නීතිමය උපායමාර්ගය වඩාත් පැහැදිලි වන්නේ ඔහු ඉදිරිපත් කර ඇති ඉල්ලීම් මගිනි. OpenAI හි මෙහෙවර පාවා දීමේ ප්‍රධාන හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය ලෙස මස්ක් දකින්නේ 2023 ජනවාරි මාසයේදී Microsoft ආයතනය සිදු කළ ඩොලර් බිලියන 10 ක දැවැන්ත ආයෝජනයයි. මෙම නඩුව හරහා ඔහු ඉල්ලා සිටින ප්‍රධාන කරුණු මෙසේය:
- ඩොලර් බිලියන 150 ක වන්දි මුදලක්: මෙම මුදල OpenAI හි පුණ්‍ය අංශය වෙත ලබා දිය යුතු බව මස්ක්ගේ ඉල්ලීමයි.
- නායකත්වය වෙනස් කිරීම: සෑම් ඇල්ට්මන් සහ ග්‍රෙග් බ්‍රොක්මන් වහාම තනතුරුවලින් ඉවත් කිරීම සහ ඇල්ට්මන්ව අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයෙන් ඉවත් කිරීම.
- ව්‍යුහය වෙනස් කිරීම: OpenAI ආයතනය නැවතත් ලාභ නොලබන ආයතනයක් බවට පත් කිරීම.
විශේෂම කරුණ නම්, OpenAI මේ වන විට ඩොලර් බිලියන 850 ක පමණ දැවැන්ත වටිනාකමකින් යුත් ආයතනයක් වීමයි. ඔවුන් මෑතකදී සිය ව්‍යුහය “මහජන ප්‍රයෝජනවත් සංස්ථාවක්” (Public Benefit Corporation) ලෙස සංශෝධනය කර ඇති අතර, එහිදී ලාභ නොලබන අංශයට 26% ක කොටස් හිමිකාරිත්වයක් පවතී.
මෙම නඩු විභාගයේ ප්‍රතිඵලය OpenAI හි අනාගතයට, විශේෂයෙන්ම ඔවුන් අපේක්ෂා කරන මූල්‍යමය වටිනාකම් සහ කොටස් වෙළඳපොළට පිවිසීමේ (IPO) සැලසුම්වලට දැඩි ලෙස බලපෑ හැකිය. එලෝන් මස්ක්ගේ xAI ව්‍යාපාරය SpaceX හරහා සිදු කරන මෙහෙයුම් මෙන්ම OpenAI හි නායකත්වය පිළිබඳ පවතින ගැටළු මෙමගින් තවදුරටත් සංකීර්ණ වනු ඇත. තාක්ෂණික ලෝකයේ දැවැන්තයින්ගේ මෙම ගැටුම AI තාක්ෂණය පිළිබඳව මහජනතාව තුළ පවතින බිය සහ කුතුහලය තවදුරටත් තීව්‍ර කිරීමට හේතු වී තිබේ.
