සටහන – පුලී
ජූනි 03, LNW (කොළඹ): BBC යෙහි සඳහන් වූ සටහනක් ඇසුරින් මෙම සටහන ලිවීමට මම සිතුවෙමි!
කපිතාන් හසන් ඛාන්ට, ගල්ෆ් කලාපයේ ජලය බොහෝ විට රැවටිලිකාර ලෙස සාමකාමී බවක් පෙනුනි. මුහුද සන්සුන් ය, ක්ෂිතිජය පැහැදිලි ය, ඔහුගේ භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකාවේ දෛනික මෙහෙයුම් සෑම විටම මෙන් දිගටම පවතී. එහෙත් එම මතුපිට සන්සුන් භාවයට යටින් ලෝකයේ වඩාත්ම උපායමාර්ගිකව වැදගත් ජල මාර්ගයක සිරවී සිටින දහස් ගණනක් නාවිකයින්ට බලපාන වර්ධනය වන මානුෂීය අර්බුදයක් පවතී.
එක්සත් ජනපදය, ඊශ්රායලය සහ ඉරානය අතර උත්සන්න වන ගැටුමකින් ලෝකයේ වැදගත්ම නැව් මාර්ගයක් කඩාකප්පල් වීමෙන් පසු හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ හෝ ඒ ආසන්නයේ අතරමං වූ නාවිකයින් 20,000 ක් අතර ඛාන් ද විය. මාස තුනකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ වාණිජ යාත්රා මිසයිල, නාවික ප්රහාර සහ මුහුදු බෝම්බ තර්ජනයට මුහුණ දී ඇති අතර, එමඟින් බොහෝ නැව්වලට තම ගමන් දිගටම කරගෙන යාමට පවා නොහැකි විය.
“පිටත සියල්ල සාමාන්ය ලෙස පෙනෙන නමුත් ඇතුළත සිටින අය සන්සුන් නොවීම ඇත්තෙන්ම පුදුම සහගතයි,” ඛාන් වරක පැවසීය.
මෙම අර්බුදය හේතුවෙන් දහස් ගණනක් නාවිකයින්ට තම පවුල්වලින් වෙන් වී ඔවුන්ගේ අපේක්ෂිත කොන්ත්රාත්තු ඉක්මවා වැඩ කිරීමට සිදු වී ඇත. කලාපයේ සිරවී සිටින කාර්ය මණ්ඩල අතර ආතතිය, වෙහෙස සහ මානසික සෞඛ්ය ගැටළු වර්ධනය වෙමින් පවතින බවට සමුද්රීය සංවිධාන අනතුරු අඟවයි.
කපිතාන් ඛාන් වැනි නාවිකයින් සඳහා, අර්බුදය මනිනු ලබන්නේ භූ දේශපාලනික ගණනය කිරීම් වලින් නොව, ඉදිරියට යා නොහැකි නැවක ගතවන දින ගණන අනුව ය.
සෑම උදෑසනකම මුහුද තවමත් සන්සුන් බව පෙනේ. එහෙත් ඒ නිහඬ ජලයට යටින් දහස් ගණනක් අතරමං වී, හුදකලා වී, ආරක්ෂිතව ගෙදර යාමට බලා සිටින ජීවන ගැටුමක යථාර්ථය පවතී.
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය සාමාන්යයෙන් ලෝකයේ තෙල් හා ගෑස් සැපයුම්වලින් පහෙන් එකක් පමණ රැගෙන යන අතර එය ගෝලීය වෙළඳාම සඳහා තීරණාත්මක මාර්ගයක් බව ඔබ අප දැනගත යුතු කරුණකි. නැව්ගත කිරීම දැඩි ලෙස කඩාකප්පල් වීමත් සමඟ, බලශක්ති වෙළඳපොළවල් සහ සැපයුම් දාමයන් ද බලපෑමට ලක්ව ඇත.
රාජ්ය තාන්ත්රික උත්සාහයන් අඛණ්ඩව සිදුවන විට, නාවිකයින් ඔවුන්ට පාලනය කළ නොහැකි භූ දේශපාලනික ගැටුමක මැද සිරවී සිටින අතර, අවසානයේ ඔවුහු, නිවහනට යාත්රා කළ හැකි දිනය එනතුරු යුහුසුළුව බලා සිටිති.
