රෂිකා හෙන්නායක ජූනි 24, කොළඹ LNW :
අප ජීවත් වන ලෝකය වේගයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී. වර්තමානයේ ලොව පුරා ගෝලීය උෂ්ණත්වය පෙර කිසිදා නොමැති ලෙස ඉහළ යමින් පවතින අතර, දිනෙන් දින අලුත් වන උෂ්ණත්ව වාර්තා අපට පවසන්නේ මෙය අපහසුතාවයක් පමණක් නොවන බවයි. අධික රශ්මිය දැන් මාරාන්තික තර්ජනයක් බවට පත්ව ඇත. මෙවැනි තත්වයක් හමුවේ ආරක්ෂා වීමට අවශ්‍ය දැනුම ලබා ගැනීම අප සැම සතු විය යුතු ජීවිතය රැකගැනීමේ අත්‍යවශ්‍ය දැනුමකි.
සෙල්සියස් අංශක 40
මිනිස් සිරුරට දරාගත හැකි උපරිම උෂ්ණත්වයේ දැඩි අවධානම් මොහොත වන්නේ සෙල්සියස් අංශක 40 (ෆැරන්හයිට් 104) සීමාවයි. අපේ සිරුරේ අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වය මෙම සීමාව ඉක්මවා ගිය විට, ශරීරය සිසිල් කරන ස්වභාවික පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටේ. මෙය ඉතාමත් භයානක තත්වයක් වන්නේ ඉන් පසුව සිරුරේ වැදගත් ඉන්ද්‍රියයන් අකර්මණ්‍ය වීමටත්, මොළයට ස්ථිර හානි සිදුවීමටත් ඇති ඉඩකඩ බෙහෙවින් වැඩි බැවිනි.
සූර්ය රශ්මියෙන් සිදුවන මෙම ආඝාත තත්වය (Heatstroke) මෙසේ අර්ථ දැක්විය හැකිය:
“Heatstroke (සූර්ය රශ්මියෙන් සිදුවන ආඝාතය) යනු මිනිස් සිරුරක අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 40 (ෆැරන්හයිට් 104) ඉක්මවා ගිය විට ඇතිවන බරපතල වෛද්‍ය තත්වයකි.”
යම් පුද්ගලයෙකු අධික රශ්මිය නිසා ව්‍යාකූල බවක් (confusion), හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම හෝ ඔක්කාරය වැනි රෝග ලක්ෂණ පෙන්වන්නේ නම්, එය ඔහුගේ මොළය අධික ලෙස රත්වී ඇති බවට පෙන්වන ස්නායු පද්ධතියේ අනතුරු ඇඟවීමකි. එවැනි අවස්ථාවක වහාම ක්‍රියාත්මක වන්න:
හදිසි ඇමතුම් ලබා දෙන්න: මෙය වෛද්‍ය හදිසි අවස්ථාවක් බැවින් ප්‍රථමයෙන් වෘත්තීය සහාය පතන්න.
සෘජු හිරු එළියෙන් ඉවත් කරන්න: වහාම සෙවන ඇති සිසිල් ස්ථානයකට රෝගියා ගෙන යන්න.
පාද ඔසවා තිරස් අතට තබන්න: රෝගියා බිම නිදි කරවා ඔහුගේ පාද තරමක් ඉහළට ඔසවා තබන්න. මෙමගින් මොළය සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය ඉන්ද්‍රියයන් වෙත රුධිරය ගලා යාම තහවුරු කරමින් මාරාන්තික තත්වයන් වළක්වා ගත හැකිය.
තද ඇඳුම් ලිහිල් කරන්න: වාතය හොඳින් සංසරණය වීමට ඉඩ සලසන්න.
අයිස් හෝ සීතල පැන් භාවිතය: ශරීර උෂ්ණත්වය අඩු කිරීමට සීතල වතුරෙන් තැවීම හෝ විදුලි පංකාවක් භාවිතා කරන්න.
විශේෂ අවධානයට: රෝගියාට ජලය පානය කිරීමට දිය යුත්තේ ඔහුට සම්පූර්ණ සිහිය පවතී නම් පමණි. එහිදී ද කුඩා උගුරු වශයෙන් ලබා දීමට වගබලා ගන්න.
වායු සමීකරණ යන්ත්‍රයක් නොමැතිව සිසිල් වන ආකාරය
වායු සමීකරණ යන්ත්‍රයක් (AC) නොමැති වීම මාරාන්තික රශ්මිය හමුවේ අසරණ වීමට හේතුවක් නොවිය යුතුය. ඉතා අඩු පිරිවැයකින් සකස් කරගත හැකි මෙම තාවකාලික සිසිලන උපක්‍රමය දරුණු උෂ්ණත්ව තරංග පවතින අවස්ථාවලදී සහනයක් වනු ඇත.
මේ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ:
- ස්ටයිරොෆෝම් (Styrofoam) පෙට්ටියක්.
- අයිස් කැට විශාල ප්‍රමාණයක්.
- කුඩා විදුලි පංකාවක්.
මෙම ක්‍රමය මගින් පරිසරයේ ඇති ආර්ද්‍රතාවය (Humidity) පාලනය නොකළත්, දහවල් කාලයේ පවතින දරාගත නොහැකි රශ්මියෙන් තාවකාලිකව බේරීමට මෙය ඉතා සාර්ථක “Survival Hack” එකක් ලෙස භාවිතා කළ හැකිය.
නිවස තුළ ස්වභාවික වායු සංසරණය කළමනාකරණය
බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ නිවසේ ඇති සියලුම දොර ජනෙල් විවෘත කිරීමෙන් නිවස සිසිල් වන බවයි. නමුත් උපායමාර්ගිකව සුළං ධාරාව මෙහෙයවීම වඩාත් කාර්යක්ෂම වේ. එළිමහනේ ඇති රස්නය ඇතුළට ඒම වැළැක්වීමට දහවල් කාලයේදී ජනෙල් වසා තැබීමත්, සිසිල් සුළඟක් හමන දිශාවට අනුව පමණක් ජනෙල් විවෘත කර සුළං ධාරාව අවශ්‍ය ස්ථානයට යොමු කිරීමත් මගින් නිවසේ උෂ්ණත්වය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගත හැකිය.
පොදු සෞඛ්‍ය උපදෙස් වලදී ජලය පානය කිරීම ගැන නිතර කතා කළත්, පහත කරුණු දෙක පිළිබඳව අපේ අවධානය යොමු වන්නේ ඉතා අඩුවෙනි:
සැහැල්ලු ආහාර වේලක්: බර ආහාර ජීර්ණය කිරීමේදී සිරුර තුළ අමතර තාපයක් නිපදවනු ලබයි. එබැවින් රශ්මිය අධික කාලයේදී ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියට බරක් නොවන සැහැල්ලු ආහාර තෝරා ගැනීමෙන් සිරුරේ උෂ්ණත්වය පාලනය කරගත හැකිය.
ඖෂධ භාවිතය පිළිබඳ පූර්වාරක්ෂාව: ඔබ යම් රෝගයකට නිතිපතා ඖෂධ ලබා ගන්නේ නම්, ඒ පිළිබඳව සැලකිලිමත් වන්න. සමහර ඖෂධ වර්ග සිරුරේ ස්වභාවිකව දහඩිය පිට කිරීමේ ක්‍රියාවලියට හෝ උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීමේ හැකියාවට බාධා පමුණුවන බව ඔබ දැන සිටියාද? මේ පිළිබඳව ඔබේ වෛද්‍යවරයාගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.
දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ උෂ්ණත්ව තරංග (Heatwaves) යනු මින් ඉදිරියට අපට නිතර මුහුණ දීමට සිදුවන අභියෝගයකි. වාර්තාගත ලෙස ඉහළ යන මෙම උෂ්ණත්වය හමුවේ අපගේ ජීවන රටාව සහ නිවාස සැලසුම් අනුහුරු කර ගැනීම අනාගතයේදී තේරීමක් නොව අනිවාර්ය අවශ්‍යතාවයක් වනු ඇත. අධික රශ්මිය නිසා ඇතිවන අසනීප තත්වයන් (Heatstroke) යනු තත්පර ගණනකින් ජීවිතයක් උදුරා ගත හැකි වෛද්‍ය හදිසි අවස්ථාවකි. එබැවින්, දරුණු උෂ්ණත්වයක් පවතින සෑම මොහොතකම ඔබ සහ ඔබේ පවුලේ අය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඔබ සූදානම්ද? සැමවිටම අවධානයෙන් සහ සුදානමින් සිටින්න.
