ආශිකා බ්‍රාහ්මණ
කොළඹ LNW:ඉරානයට එරෙහි ඇමරිකානු ප්‍රහාරවලට පතිචාරයක් ලෙස හූතී සටන්කාමීන් සෞදි තෙල් නැව් දෙකකට පහර දෙයි.
එක්සත් ජනපදය ඉරානයට අඛණ්ඩව 12 වැනි රාත්‍රියේ ප්‍රහාර දියත් කරන විට රතු මුහුදේදී සෞදි තෙල් නැව් දෙකකට ප්‍රහාර එල්ල කළ බව යේමනයේ හූති සටන්කාමීහු පවසති.
ඉරාන රාජ්‍ය මාධ්‍ය ප්‍රකාශ කළේ බදාදා එක්සත් ජනපද ප්‍රහාරවලින් පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පතල් කපන ලද මාර්ගයක සිදුවූ පිපිරීමකින් ටැංකියක් ගිනිගෙන ඇති බවයි.
එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තර්ජනය කර තිබුණේ ඉරානය සමුද්‍ර සන්ධියේදී නැවකට ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහොත් ඉරාන පාලමක් හෝ බලාගාරයක් විනාශ කරන බවටත්, රතු මුහුද අවහිර කළහොත් හූතිවරුන් “පරීක්ෂාකාරී වන” ලෙසයි.
හූතී සටන්කාමීන් එම ටැංකි එන්සිලියා සහ ලයිලා ලෙස නම් කළ නමුත් ඔවුන්ගේ වගවීම තවදුරටත් තහවුරු නොකිරීම විශේෂත්වයකි.
එන්සිලියා නෞකාව “රතු මුහුදේ යාත්‍රා කරමින් සිටියදී” පහර දුන් බවත්, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එහි දුන්නෙහි ගින්නක් ඇති වූ බවත් රාජ්‍ය සෞදි පුවත්පත් ඒජන්සිය අද (23) අලුයම තහවුරු කළේය.
ප්‍රවාහන පොදු අධිකාරියේ නම් නොකළ නිල මූලාශ්‍රයක් උපුටා දක්වමින් එය ප්‍රහාරය ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස එය විස්තර කර තිබෙන අතර සියලුම කාර්ය මණ්ඩලය ආරක්ෂිත බව වාර්තා වේ.
බ්‍රිතාන්‍ය සමුද්‍රීය අවදානම් කළමනාකරණ කණ්ඩායමක් වන වැන්ගාඩ් ද සෞදියේ එන්සිලියා නෞකාවට පහර දී ඇති බව වාර්තා කළේය.
එක්සත් ජනපද මධ්‍යම විධානය ප්‍රකාශ කළේ ජනාධිපති ට්‍රම්ප්ගේ මඟපෙන්වීම මත “සිවිල් නාවිකයින්ට සහ කලාපීය ජලය හරහා සංක්‍රමණය වන වාණිජ යාත්‍රාවලට තර්ජනය කිරීමට ඉරානයේ ඇති හැකියාව තවදුරටත් පිරිහීම සඳහා” ප්‍රහාර දියත් කළ බවයි.
ප්‍රහාර “මුහුදු හැකියාවන්, මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන් ගබඩා පහසුකම්, වෙරළබඩ නිරීක්ෂණ ස්ථාන සහ ගුවන් ආරක්ෂක වත්කම් ඇතුළු ඉරාන හමුදා ඉලක්ක” ඉලක්ක කර ගත් බව එහි සඳහන් වේ.
විදෙස් මාධ්‍යය වාර්තා අනුව, ඉරාන හමුදාව රටවල් තුනේම එක්සත් ජනපද වත්කම් ඉලක්ක කර ගත් බව පැවසීමට පෙර, කුවේටය, ජෝර්දානය සහ බහරේනය ඉතා ඉක්මණින් ගුවන් තර්ජනවලට ප්‍රතිචාර දක්වන බව වාර්තා කර තිබේ.
මේ අතර ඉරාක රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කළේ ඉරාක දේශසීමාව ආසන්නයේ දකුණු ප්‍රදේශයේ එක්සත් ජනපද ප්‍රහාරවලින් පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු මියගොස් ඇති බවයි.
මේ අතර, ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) නාලිකාවේ පිපිරීමකින් පසු හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය “සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමූ” බව පැවසූ බව ඉරාන රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබුණි.
IRGC පැවසුවේ තෙල් නැව් තුනක් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීම නතර කළ බවයි.
ඉරාන රාජ්‍ය මාධ්‍යවලට අනුව, එක් ටැංකියක් ගිනිගෙන ඇති අතර තවත් දෙකක් සමුද්‍ර සන්ධියට දකුණින් පතල් සහිත මාර්ගයක් හරහා යාමට උත්සාහ කිරීමෙන් පසු ආපසු හැරී ගියේය.
එය පැමිණෙන්නේ, හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේදී එහි හමුදා නැව්වලට පහර දුන්නොත් ඉරාන පාලමකට හෝ බලාගාරයකට පහර දෙන බවට ට්‍රම්ප් බදාදා පෙර පොරොන්දු වීමෙන් පසුවය.
ඉරානයේ විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරාග්චි පසුව ඉරානයට එල්ල කරන ප්‍රහාරවලට “ඇසට ඇසක්” ප්‍රතිචාර දක්වන බවට අනතුරු ඇඟවීය.
ගෙවුණු අඟහරුවාදා ට්‍රම්ප් වාර්තාකරුවන්ට පැවසුවේ ඔවුන් පැවසූ පරිදි රතු මුහුදට බාධා කළහොත් “හූතිවරුන් ගැන සැලකිලිමත් වන” බවයි.
ඉරානය සමඟ එක්සත් ජනපද-ඊශ්‍රායල් යුද්ධයේදී සෞදි අරාබියෙන් තෙල් නැව්ගත කිරීම සඳහා රතු මුහුද තීරණාත්මක වී ඇති අතර එය ගල්ෆ් කලාපයේ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ඵලදායී ලෙස වසා දැමීමට හේතු වී තිබේ.
දැන්, හූතිවරුන්ගේ තර්ජනය ජාත්‍යන්තර නැව් ගමනාගමනයට තවදුරටත් බාධා කිරීමේ අවදානමක් ඇති අතර, කලාපයේ සතුරුකම් දැනටමත් ගෝලීය ඉන්ධන මිල සැලකිය යුතු ලෙස උච්චාවචනය වීමට හේතු වී තිබේ.
මේ වන විට, සම්බාධක පැනවීමෙන් පසු අවම වශයෙන් තෙල් නැව් හතක් යේමනයට ආසන්නව ආපසු හරවා ඇත.
යුධ මෙහෙයුම් නැවැත්වීමට සහ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීමට මෙන්ම ඉදිරි දින 60 තුළ යුද්ධය අවසන් කිරීමට එකඟතාවයකට පැමිණීමට දෙරටේම අවබෝධතා ගිවිසුමක් ජුනි මාසයේදී අත්සන් කරන ලදී.
එහෙත් එය අත්සන් කර සති තුනකට පසුව, හෝමූස් හි නැව්වලට ඉරාන ප්‍රහාර එල්ල කිරීමෙන් සහ ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන් එක්සත් ජනපද ප්‍රහාරවලින් පසුව ට්‍රම්ප් සටන් විරාමය “ඉවත් වූ” බව ප්‍රකාශ කළේය.
