බැංකුකරුවකු විසිනි
රුපියල් බිලියන ගණනක ආනයන වංචාවක් සම්බන්ධයෙන් පසුගියදා බැංකු නිලධාරීන් අත්අඩංගුවට ගැනීම පිටුපස ඇති සැබෑ තත්ත්වය විමසා බැලීමේදී පෙනී යන්නේ, ආණ්ඩුව සහ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) තමන්ගේම බරපතල නියාමන අසාර්ථකත්වයන් වසාගැනීම සඳහා කනිෂ්ඨ බැංකු කාර්ය මණ්ඩලය වෙත වරද පටවමින් සිටින බවයි.
මවන ලද අසත්‍ය කතන්දරය
රාජ්‍ය පාර්ශ්වයන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි මහා පරිමාණ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සිදුව නොමැති අතර, අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත්තේ එක් බැංකු කලමනාකාරවරයෙකු සහ කනිෂ්ඨ නිලධාරීන් පිරිසක් පමණි. විශාල මුදල් හුවමාරු සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගනු ලබන්නේ බැංකු ප්‍රධාන කාර්යාල මගින් මිස ශාඛා මට්ටමේ නිලධාරීන් නොවන බව විත්ති පාර්ශ්වයේ නීතිඥවරුන් පවා පෙන්වා දී ඇත. එසේ තිබියදීත්, ආයතනිකව සිදුවූ දැවැන්ත පද්ධතිමය දෝෂයන් වසා ගැනීමට පහළ මට්ටමේ සේවකයන් බිල්ලට දීමේ උත්සාහයක් මෙහිදී දැකිය හැකිය.
සැබෑ වගකිවයුත්තා: රාජ්‍ය ආයතනික අසාර්ථකත්වය
ආනයන හා අපනයන පනතට අනුව, ආනයනකරුවන් මාස හයක් ඇතුළත භාණ්ඩ මෙරටට ගෙන්වා ගැනීමට අපොහොසත් වන්නේ නම්, ඒ පිළිබඳව රේගුව විසින් මහ බැංකුවේ විදේශ විනිමය දෙපාර්තමේන්තුව දැනුවත් කළ යුතුය. නමුත් මෙම මූලික නියාමන යාන්ත්‍රණය 2012 වසරේ සිටම නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වී නොමැති බව පෙනේ. එබැවින් මෙම නිරීක්ෂණ සහ බලාත්මක කිරීමේ මූලික වගකීම ඇත්තේ මහ බැංකුවට සහ ආනයන පාලකවරයාට මිස වාණිජ බැංකුවලට නොවේ.
වසා දැමූ අර්බුදයේ සැබෑ මුහුණුවර
2020 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම් පහත වැටීමත් සමඟ, විදේශීය බැංකු විසින් ලංකාවේ බැංකු නිකුත් කරන ණයවර ලිපි (LC) පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. එම නිසා අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ ලබා ගැනීමට තිබූ එකම මාර්ගය වූයේ විදුලි සංදේශ හුවමාරු (Telegraphic Transfers – TT) ක්‍රමයයි. මහ බැංකුව මේ බව හොඳින් දැන සිටියද, විදේශයන් වෙත යවන ලද TT මුදල් හා රේගු ප්‍රකාශන (CUSDECs) සසඳා බැලීමේ අවම පියවර පවා ගැනීමට අපොහොසත් විය.
හෙළිදරව් වූ දැවැන්ත වංචාවල තරම
මෑතකදී සිදුකළ විමර්ශනවලදී, කිසිදු භාණ්ඩ ආනයනයක් සිදු නොකර, ව්‍යාජ සමාගම් සහ බැංකු ගිණුම් සිය ගණනක් හරහා ඩොලර් මිලියන ගණනින් විදේශයන් වෙත මුදල් යවා ඇති දැවැන්ත වංචා රාශියක් හෙළි වී තිබේ.
සාධාරණත්වය සහ පද්ධතියේ කුහකත්වය
රුපියල් 150,000ක පමණ මාසික වැටුපක් ලබන, ඉහළ යන ජීවන වියදම හමුවේ ගැටගැසෙන බැංකු නිලධාරියකු පද්ධතියේ දෝෂ නිසා අත්අඩංගුවට පත්වෙද්දී, ඩොලර් මිලියන 2.5ක ණය වාරිකයක් පවා නිසියාකාරව කළමනාකරණය කරගත නොහැකි වූ මහ බැංකුව සහ මුදල් අමාත්‍යාංශය නිදහස් වී සිටීම කණගාටුදායකය.
අලුත් නීති සහ පැරණි ගැටලු
2026 ජූනි මාසයේදී ආනයන ප්‍රේෂණ සඳහා අනන්‍ය අංක (Unique IDs) ලබාදීම සහ අත්තිකාරම් ගෙවීම්වලට පෙර රේගු ලියාපදිංචිය අනිවාර්ය කරමින් නව රෙගුලාසි හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙය හොඳ පියවරක් වුවද, මීට පෙර නිසි අධීක්ෂණයක් නොතිබූ බවට හොඳම සාක්ෂියකි. මහ බැංකුවේ සිටි එකම එක් දක්ෂ නිලධාරියෙකුට වුවද මූලික සැසඳීම් සිදුකිරීමෙන් මෙම දැවැන්ත විනාශය වළක්වා ගැනීමට තිබුණි.
එබැවින්, තනි තනි බැංකුකරුවන්ට චෝදනාකරනු වෙනුවට, මෙම අර්බුදයේ සැබෑ නිර්මාණකරුවන් වන මහ බැංකුව, මුදල් අමාත්‍යාංශය සහ රේගුව තුළ පවතින ආයතනික අසාර්ථකත්වය හෙළිදරව් කිරීම මාධ්‍යයේ වගකීමයි.
