සටහන – එස්. දේවේන්ද්‍ර
අද වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නගර සහ මාර්ග පද්ධතිය පුරා දැකිය හැකි රථවාහන තදබදය සහ දිනපතා වාර්තා වන රහසිගත මාරක රථවාහන අනතුරු රටට මහත් පිළිලයක් බවට පත්ව තිබේ. බොහෝ දෙනෙක් මෙම තත්ත්වයට වගකිව යුත්තේ පටු පාරවල්, ප්‍රමාණවත් නොවන මාර්ග යටිතල පහසුකම් සහ නගර නිර්මාණයේ අඩුපාඩු බව පැවසීමට පෙළඹෙති. නමුත් ගැටලුවේ ඇත්තම මූලය තිබෙන්නේ මාර්ගවල නොවේ; මාර්ගය භාවිතා කරන රියදුරන්ගේ සහ පදිකයන්ගේ හික්මීම සහ විනය නොමැතිකම තුළය.
1. ගැටලුවේ සැබෑ මුහුණුවර
කොළඹ, මහනුවර හෝ ගාල්ල වැනි ප්‍රධාන නගරවල රථවාහන තදබදයකදී හෝ අනතුරකදී මූලිකවම කැපී පෙනෙන්නේ මාර්ග නීති සහ මාර්ග සදචාරය නොසලකා හැරීමයි.
- ඉවසිලිවන්තකම නොමැතිකම: මංතීරු (Lanes) නිසි ලෙස භාවිතා නොකිරීම, ඉඩක් ලැබුණු සැණින් නීතිවිරෝධී ලෙස අනෙක් වාහන අභිබවා යාමට (Overtake) උත්සාහ කිරීම සහ මංසන්ධි අවහිර වන සේ වාහන ධාවනය කිරීම.
- නීති කඩ කිරීම සූරතාවයක් ලෙස දැකීම: මාර්ග සංඥා නොසලකා හැරීම, කහ ඉරි මත පදිකයන්ට ඉඩ නොදීම සහ රතු එළිය දැල්වී තිබියදීත් වාහන ඉදිරියට ධාවනය කිරීම සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත්ව ඇත.
- පදිකයන්ගේ අපරික්ෂාකාරී බව: නියමිත පදික මාරු හෝ ගුවන් පාළම් භාවිතා නොකර, හිතුමනාපයේ ජංගම දුරකථන දෙස බලමින් පාර මාරු වීම.
2. පොදු ප්‍රවාහනය සහ රියදුරු සංස්කෘතිය
ශ්‍රී ලංකාවේ මාර්ග තදබදයට සහ අන්තරායට ප්‍රධාන ලෙසම බලපාන්නේ පුද්ගලික බස් රථ සහ ත්‍රීරෝද රථ ධාවනය වන ආකාරයයි.
- බස් රථ තරගය: දෛනික ආදායම් ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට සහ කාලසටහන් තරගයට එකිනෙකා අභිබවා යාමට යාමෙන් මාර්ගයේ අනෙකුත් වාහනවලට ගමන් කිරීමට ඇති ඉඩකඩ සම්පූර්ණයෙන්ම අහුරා දමයි.
- ත්‍රීරෝද රථ සහ මෝටර් සයිකල්: මංතීරු නීති කිසිවක් නොසලකා වාහන අතරින් රිංගා යාම, එකවර හරවා ගැනීම් සහ අත්තනෝමතික ලෙස වාහන නැවැත්වීම මගින් දිනපතා විශාල රථවාහන අර්බුදයක් නිර්මාණය කරයි.
3. යටිතල පහසුකම් දියුණු කළත් ප්‍රශ්නය විසඳෙන්නේ නැත්තේ ඇයි?
පසුගිය දශක කිහිපය තුළ අධිවේගී මාර්ග, මංතීරු හතරේ පාරවල් සහ ගුවන් පාළම් රැසක් ඉදිකළද රථවාහන තදබදයේ හෝ අනතුරුවල අඩුවක් දක්නට ලැබුණේ නැත.
“පාරවල් කොපමණ පළල් කළත්, මහා මාර්ග කොපමණ කොන්ක්‍රීට් කළත්, ඒ මත වාහන පදවන මිනිසාගේ මනස සහ හික්මීම දියුණු නොවන තාක් කල් මාර්ග අර්බුදයට විසඳුමක් නැත.”
4. විසඳුම උදෙසා කළ යුත්තේ කුමක්ද?
- නැවත සකස් කළ යුතු රියදුරු අධ්‍යාපනය: රියදුරු බලපත්‍ර ලබා දීමේදී තාක්ෂණික කුසලතාවයට පමණක් නොව, මාර්ග සංස්කෘතිය, චර්යාත්මක හික්මීම සහ අන් අයට ගරු කිරීම පිළිබඳ දැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම.
- නීතිය තදින් ක්‍රියාත්මක කිරීම: මාර්ග නීති කඩකරන්නන්ට එරෙහිව පක්ෂ පාට හෝ තරාතිරම නොබලා නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ නවීන තාක්ෂණය (CCTV / Automated Fines) භාවිතයෙන් දඩ ගැසීමේ ක්‍රමවේද නාගරික ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්ත කිරීම.
- පාසල් මට්ටමින් විනය වගාව: මාර්ග නීති සහ මාර්ග සදචාරය පිළිබඳ අධ්‍යාපනය කුඩා කාලයේ සිටම පාසල් විෂයමාලාවට ඇතුළත් කිරීම.
- පොදු ප්‍රවාහන සේවය විධිමත් කිරීම: කාලසටහනකට අනුව ක්‍රියාත්මක වන, මගීන්ට සුරක්ෂිත සහ සපපසුසුදු පොදු ප්‍රවාහන පද්ධතියක් (Bus Dedicated Lanes / Light Rail) ස්ථාපිත කිරීම මගින් පාරට එකතු වන පුද්ගලික වාහන සංඛ්‍යාව අඩු කිරීම.
නිගමනය
ශ්‍රී ලංකාවේ රථවාහන අර්බුදය නිරාකරණය කිරීම තනිව රජයට හෝ පොලිසියට පමණක් කළ හැක්කක් නොවේ. එය මාර්ගය භාවිතා කරන සෑම පුරවැසියෙකුගේම ආකල්පමය වෙනසකින් ආරම්භ විය යුත්තකි. “තත්පර ගණනක් වේගවත් වීමට වඩා ජීවිතය සහ අන් අයගේ කාලය සුරැකීම වටී” යන මානසික හික්මීම අප ලබා ගන්නා තෙක්, කොපමණ නවීන පාරවල් හැදුවද අපට රථවාහන අර්බුදයෙන් ගැලවීමක් නැත.
