රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 24, කොළඹ LNW :
බටහිර අප්රිකානු පාපන්දු පිටියේ පසල් මිතුරන් මෙන්ම පරම ප්රතිවාදීන් වන “අලි ඇතුන්” හෙවත් අයිවරි කෝස්ට් කණ්ඩායම සහ “කළු තරු” හෙවත් ඝානා කණ්ඩායම අතර ගැටුම සැමවිටම උද්යෝගයෙන් පිරී පවතී. 2027 AFCON තරගාවලියට සුදුසුකම් ලැබීමේ පළමු තරගය ලෙසම මෙම දැවැන්තයින් දෙපළ මුණගැසීම, තරගාවලියේ අවසන් මහා තරගයක් කලින්ම නැරඹීමට ලැබෙන්නාක් වැනි උද්යෝගයක් රසිකයන් තුළ ජනිත කර තිබේ. කෙන්යාව, උගන්ඩාව සහ ටැන්සානියාවේ පැවැත්වීමට නියමිත අවසන් තරගාවලිය කරා යන ගමනේදී, මෙම තීරණාත්මක ගැටුම මගින් අප්රිකානු පාපන්දු බලවතුන්ගේ අනාගතය තීරණය කරනු ඇත.
‘අප්රිකානු මන්ත්රකාරයා’ ලෙස විරුදාවලිය ලත් 57 හැවිරිදි ප්රංශ ජාතික හර්ව් රෙනාඩ් (Herve Renard), නැවත වරක් අයිවරි කෝස්ට් කණ්ඩායම මෙහෙයවීමේ වගකීම භාරගෙන ඇත. මීට පෙර 2015 වසරේදී ඔහු අයිවරි කෝස්ට් පිල මහාද්වීපික ශූරතාව කරා ගෙන ගිය අතර, 2012 වසරේදී සැම්බියාව සමඟ ලැබූ ඓතිහාසික ජයග්රහණය ද ඔහු සතු අතිමහත් අත්දැකීම් සමුදායට සාක්ෂි දරයි. රෙනාඩ්ගේ පැමිණීම “අලි ඇතුන්ගේ” කඳවුරට නව ජීවයක් එක් කර ඇති බව විචාරකයින්ගේ අදහසයි.
ඔහුගේ උපක්රමශීලී හැකියාව කෙතරම්ද යන්න 2022 ලෝක කුසලානයේදී සවුදි අරාබිය සමඟ ප්රබල ආර්ජන්ටිනාව පරාජය කළ ප්රතිප්රහාරාත්මක උපක්රම (counter-attacking tactics) දෙස බලන විට පැහැදිලි වේ. එම සූක්ෂ්ම ක්රීඩා රටාව සහ පළපුරුද්ද අයිවරි කෝස්ට් කණ්ඩායම නැවතත් අප්රිකානු කිරුළ කරා ගෙනයනු ඇතැයි බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරති.
ඩොලර් මිලියන 161කේ තරුව: යාන් දියෝමාන්දේ
වර්තමාන අප්රිකානු පාපන්දුවේ “දීප්තිමත් ආලෝකය” ලෙස සැලකෙන්නේ යාන් දියෝමාන්දේ (Yan Diomande) ය. ජර්මනියේ RB ලීප්සිග් පිලේ සිට ස්පාඤ්ඤයේ රියල් මැඩ්රිඩ් කණ්ඩායම වෙත ඔහු සිදු කළ ඩොලර් මිලියන 161ක වාර්තාගත මාරුව, අප්රිකානු ක්රීඩකයෙකු වෙනුවෙන් වැය කළ ඉහළම මුදලක් ලෙස ඉතිහාසයට එක්විය. දියෝමාන්දේගේ වේගය සහ ප්රහාරක ශක්තිය ඝානා ආරක්ෂක පෙළට මෙල්ල කිරීමට අපහසු අභියෝගයක් වනු නොඅනුමානය.
ඝානා කණ්ඩායමට එල්ල වී ඇති දරුණු පසුබෑම: තරු ක්රීඩකයින්ගේ අහිමි වීම
අයිවරි කෝස්ට් පිලට එරෙහිව පිටියට පිවිසෙන විට “කළු තරු” කණ්ඩායම දරුණු පසුබෑමකට ලක්ව සිටී. ඔවුන්ගේ නායක ජෝර්ඩන් අයියු (Jordan Ayew) ආබාධයක් හේතුවෙන් ඉවත්ව ඇති අතර, මැන්චෙස්ටර් සිටි ක්රීඩක ඇන්ටොයින් සෙමෙන්යෝ (Antoine Semenyo) ද කණ්ඩායමට අහිමි වී තිබේ. වඩාත්ම තීරණාත්මක බලපෑම එල්ල වී ඇත්තේ මොහොමඩ් කුඩුස්ගේ (Mohammed Kudus) නොපැමිණීමයි.
එංගලන්ත ප්රිමියර් ලීග් පිටියේ දස්කම් දක්වන කුඩුස් සහ සෙමෙන්යෝ වැනි නිර්මාණශීලී ක්රීඩකයින් නොමැති වීම ඝානාවට විශාල පාඩුවකි. ඔවුන්ගේ අහිමි වීම හේතුවෙන් ඝානා ප්රහාරක පෙළෙහි “නිර්මාණශීලී එන්ජිම” අක්රිය විය හැකි අතර, මෙය ශක්තිමත් අයිවරි කෝස්ට් ආරක්ෂක පෙළට එරෙහිව ඔවුන් අසරණ කිරීමට හේතු වනු ඇත.
කාලෝස් කියිරෝස්ගේ මෙහෙයුම: ඝානාවේ නැවත නැගිටීම
පසුගිය AFCON තරගාවලියේ සුදුසුකම් ලැබීමේ වටයේ පතුලටම ඇද වැටුණු ඝානා කණ්ඩායම ගොඩනැගීමේ වගකීම පැවරී ඇත්තේ 73 හැවිරිදි ප්රවීණ පුහුණුකරු කාලෝස් කියිරෝස් (Carlos Queiroz) වෙතය. රියල් මැඩ්රිඩ්හි මෙන්ම මැන්චෙස්ටර් යුනයිටඩ්හි ඇලෙක්ස් ෆර්ගියුසන්ගේ සහායකයා ලෙස ඔහු ලැබූ අත්දැකීම් අතිමහත්ය. විශේෂයෙන්ම 2026 ලෝක කුසලානයේදී ඝානාව මෙහෙයවමින් පැනමාව පරාජය කිරීමටත්, අවසන් පූර්ව වටය දක්වා ගිය එංගලන්ත කණ්ඩායම ගෝල 0-0ක් ලෙස සම මට්ටමින් නැවැත්වීමටත් ඔහු සමත් විය.
විශේෂඥයින් පවසන පරිදි:
"ඔහුගේ අත්දැකීම්වල ගැඹුර සලකා බලන විට, බටහිර අප්රිකානු රාජ්යයක් වන ඝානාව පසුගිය AFCON තරගාවලියේ සුදුසුකම් ලැබීමේ වටයේ පතුලටම ඇද වැටීමෙන් පසු නැවත ජයග්රාහී මාවතට ගෙන ඒමට ඔහු සමත් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ."
ඓතිහාසික දත්ත සහ හෙඩ්-ටු-හෙඩ් (Head-to-Head) සටන
මෙම අසල්වැසි දේශයන් දෙක ඔවුන්ගේ 38 වන සටනට පිවිසෙන අතර, මීට පෙර පැවති තරග 37 පිළිබඳ සංඛ්යාලේඛන මෙසේය:
- මුළු තරග සංඛ්යාව: 37
- ඝානා ජයග්රහණ: 15
- අයිවරි කෝස්ට් ජයග්රහණ: 10
- සම වූ තරග: 12
- ඓතිහාසික කරුණු: 1992 සහ 2015 යන වසර දෙකෙහිම AFCON අවසන් මහා තරගවලදී දඬුවම් පහර (Penalties) මගින් ඝානාව පරාජය කර ශූරතාව දිනා ගැනීමට අයිවරි කෝස්ට් කණ්ඩායම සමත් විය.
මෙම තරගය හුදෙක් සුදුසුකම් ලැබීමේ තරගයක් පමණක් නොව, කණ්ඩායම් දෙකේ ගෞරවය සහ අභිමානය පිළිබඳ සටනකි. හර්ව් රෙනාඩ්ගේ උපක්රමශීලී මඟපෙන්වීම සහ දියෝමාන්දේගේ තාරකා ගුණය හමුවේ කාලෝස් කියිරෝස්ගේ අත්දැකීම් බහුල ඝානා පිල අභියෝගය ජයගනු ඇත්ද යන්න කාගේත් අවධානයට ලක්ව තිබේ.
