සටහන : සශිකලා මධුෂාණී
“වැලිකතරේ” වික්‍රම රන්දෙනිය, “ගම්පෙරළියේ” ජිනදාස, “සරුංගලේ” නඩරාජා සහ “නිධානයේ” විලී අබේනායක ලෙස සිංහල සිනමා වංශකතාවේ නොමැකෙන චරිත රැසකට පණ පෙවූ හෙළ සිනමා සක්විති ගාමිණී ෆොන්සේකා ශූරීන්ගේ 23 වන ගුණානුස්මරණය ෛඊයේ දිනට (සැප්තැම්බර් 30) යෙදී තිබේ.
සිංහල සිනමාවේ රංගන පෞරුෂය, ජනප්‍රියත්වය මෙන්ම කලාත්මක හැකියාව එකම තලයකට සංකේන්ද්‍රණය කළ ගාමිණී ෆොන්සේකා මහතා, නළුවෙකුට පමණක් සීමා නොවී දක්ෂ අධ්‍යක්ෂවරයෙකු, නිෂ්පාදකවරයෙකු සහ ගීත රචකයෙකු ලෙසද සිනමා කර්මාන්තයට අනභිභවනීය දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය. එතුමා 2004 සැප්තැම්බර් 30 වැනි දින තම 68 වැනි වියෙහිදී අභාවප්‍රාප්ත විය.
1936 මාර්තු 21 වැනි දින දෙහිවලදී උපත ලැබූ සෙම්බුගේ ගාමිණී ෂෙල්ටන් ෆොන්සේකා, ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන සමයේ සිටම කලාව හා සාහිත්‍යය කෙරෙහි දැඩි ලැදියාවක් දැක්වීය.
සිනමාවට පිවිසීමේ මුල් අවධියේදී කැමරා ශිල්පියෙකු වීමට සිහින මැවූ ඔහු, ඩේවිඩ් ලීන්ගේ ‘The Bridge on the River Kwai’ සහ ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ ‘රේඛාව’ වැනි විශිෂ්ට නිර්මාණ හරහා සිනමා කර්මාන්තයේ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් ලබා ගත්තේය. ‘රේඛාව’ චිත්‍රපටය ඔහුගේ සිනමා ගමනේ මුල්ම සන්ධිස්ථානය විය.
1959 වසරේ තිරගත වූ ‘දෛවයෝගය’ චිත්‍රපටයෙන් රංගනයට පිවිසි ගාමිණීට ප්‍රධාන චරිතයක් හිමි වූ වැදගත් මුල් නිර්මාණයක් වූයේ 1960 වසරේ තිරගත වූ ‘සන්දේශය‘ යි. ඉන් අනතුරුව ඔහුගේ සිනමා ගමන අතිශය වේගවත් හා සාර්ථක මඟක ගමන් කළේය.
“ගම්පෙරළියේ” ජිනදාස සිට “නිධානයේ” විලී අබේනායක දක්වා
සිංහල සිනමාවේ එදා මෙදා තුර බිහි වූ විශිෂ්ටතම චරිතාංග නළුවා වන ගාමිණී ෆොන්සේකා, එකල මුල් බැසගෙන තිබූ දකුණු ඉන්දියානු ආධිපත්‍යයට නතු වූ වේදිකා නාට්‍ය හා සිනමා රංගන ශෛලිය දැඩි ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඒ වෙනුවට සිංහල සිනමා මාධ්‍යයට අනුකූල වූ යථාර්ථවාදී රංග සම්ප්‍රදායක් මෙරට තුළ ගොඩනැංවීමේ පුරෝගාමියා බවට පත් විය. එකල බොහෝ නළුවන් දකුණු ඉන්දියානු සම්භවය අනුකරණය කළ අතර, පිරිමි පෞරුෂයෙන් තොර ස්ත්‍රී සුකුමාල ස්වභාවයෙන් යුතු ව හුන් රංගන පරපුර මැද, පුරුෂාර්ථයෙන් පිරි ප්‍රබල පෞරුෂයක් සිංහල සිනමාවට හඳුන්වා දෙමින් රංගනවේදය ප්‍රතිනිර්මාණය කරනු ලබීය.
ගාමිණී ෆොන්සේකාගේ රංගන ජීවිතයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ එකිනෙකට වෙනස් වූ චරිතවල ස්වභාවය මැනවින් අවබෝධ කර ගනිමින් ඒවාට පණ පෙවීමට ඔහු සතු වූ අද්විතීය හැකියාවයි. රන්මුතු දූව, ගැටවරයෝ, ධීවරයෝ, චණ්ඩියා, සොරුන්ගෙත් සොරු, ගම්පෙරළිය, පරසතු මල්, වැලිකතර, නිධානය, සරුංගලේ සහ යුගාන්තය වැනි අමතක නොවන නිර්මාණ ඔහුගේ අනන්ත රංගන පරාසය මැනවින් කියාපායි.
ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ ‘ගම්පෙරළිය’ චිත්‍රපටයේ ‘ජිනදාස’ ලෙස ඔහු ඉදිරිපත් කළ සංයමයෙන් යුත් රංගනය ඔහුගේ සිනමා දිවියේ මුල්ම විශිෂ්ටතම ජයග්‍රහණය විය. එතැන් පටන් ගාමිණී යනු චරිතයේ ඉල්ලීම මත තම රංගන පෞරුෂය මුළුමනින්ම වෙනස් කළ හැකි අසාමාන්‍ය ප්‍රතිභාවක නළුවෙකු ලෙස ස්ථාපිත විය.
‘වැලිකතර’ චිත්‍රපටයේ ‘ASP වික්‍රම රන්දෙනිය‘ ලෙස ඔහු දැක්වූ දැඩි හා ප්‍රතාපවත් රංගනයත්, ‘නිධානය’ චිත්‍රපටයේ ‘විලී අබේනායක’ ලෙස මානව මනසේ සංකීර්ණ හැඟීම් මෙන්ම ඛේදවාචකය නිරූපණය කළ ආකාරයත් ප්‍රේක්ෂක හදවත් තුළ සදානුස්මරණීය වේ.
එමෙන්ම, ‘සරුංගලේ’ චිත්‍රපටයේ ‘නඩරාජා’ ලෙස ඔහු ඉදිරිපත් කළ සාමාන්‍ය දෙමළ ගැමියාගේ චරිතය ඔහුගේ රංගන හැකියාවේ තවත් අපූරු පෙරළියක් විය. ‘යුගාන්තය’ චිත්‍රපටයේ ‘සයිමන් කබිලාන’ ලෙස කළ විශිෂ්ට රංගනය වෙනුවෙන් ඔහු හොඳම නළුවා සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.
ජනප්‍රිය සිනමාවෙන් කලාත්මක සිනමාවට
ගාමිණී ෆොන්සේකා නම් වූ කලාකරුවාගේ සුවිශේෂත්වය වූයේ, ඔහු වාණිජ සිනමාවේ අතිශය ජනප්‍රිය තාරකාවක් වීම මෙන්ම කලාත්මක සිනමාවේ ගැඹුරු සහ සංකීර්ණ චරිත යථාර්ථවාදීව නිරූපණය කළ හැකි ප්‍රතිභාපූර්ණ රංගනධරයෙකු වීමයි.
1960 සහ 1970 දශකවලදී රන්මුතු දූව, ගැටවරයෝ, ධීවරයෝ සහ සොරුන්ගෙත් සොරු වැනි වාණිජමය වශයෙන් අතිශය සාර්ථක වූ නිර්මාණ ඔස්සේ ඔහු මෙරට ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ අසමසම ප්‍රසාදය දිනා ගත්තේය. ඒ සමඟම ගම්පෙරළිය, නිධානය, වැලිකතර වැනි ප්‍රබල කලාත්මක සිනමා නිර්මාණ හරහා තම රංගන හැකියාවේ බුද්ධිමය හා කලාත්මක ගැඹුර ලෝකයටම තහවුරු කළේය.
අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙසද අසහාය ගමනක්
රංගන ක්ෂේත්‍රයෙන් පමණක් සෑහීමකට පත් නොවූ ගාමිණී ෆොන්සේකා සිනමා අධ්‍යක්ෂණයටද පිවිසෙමින් තවත් කඩඉමක් පසු කළේය.
1966 වසරේ තිරගත වූ “පරසතු මල්” ඔහුගේ ප්‍රථම අධ්‍යක්ෂණ ප්‍රවේශය විය. ඉන් අනතුරුව උතුමාණෙනි, මයුරිගේ කතාව, සාගරයක් මැද, බාඳුරා මල්, රෑ මනමාලි, සක්විති සුවය, කොටි වලිගය, නොමියෙන මිනිසුන් සහ අන්තිම රැය වැනි අර්ථපූර්ණ චිත්‍රපට රැසක් අධ්‍යක්ෂණය කරමින් ඔහු සිනමා අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙසද තම අනන්‍යතාව දැඩිව සටහන් කළේය.
විශේෂයෙන්ම “සාගරයක් මැද” සහ “කොටි වලිගය” යන චිත්‍රපට ඔහුගේ අධ්‍යක්ෂණ ප්‍රතිභාව මෙන්ම සමාජ දේශපාලන දැක්ම මැනවින් පෙන්නුම් කළ විශිෂ්ට නිර්මාණ විය. ‘සාගරයක් මැද’ වෙනුවෙන් සරසවිය හොඳම අධ්‍යක්ෂණ සම්මානයත්, ‘කොටි වලිගය’ සහ ‘නොමියෙන මිනිසුන්’ වෙනුවෙන්ද ජාතික මට්ටමේ සහ සරසවිය හොඳම අධ්‍යක්ෂණ සම්මාන රැසක් දිනා ගැනීමට ඔහු සමත් විය.
සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ ස්වර්ණමය රංගන ජීවිතයක්
ගාමිණී ෆොන්සේකාගේ අසමසම රංගන ප්‍රතිභාව දිගින් දිගටම සම්මානයට පාත්‍ර විය.
ගම්පෙරළිය, ධීවරයෝ, පරසතු මල්, සොරුන්ගෙත් සොරු, සරුංගලේ, උතුමාණෙනි සහ යුගාන්තය වැනි චිත්‍රපට වෙනුවෙන් ඔහු විවිධ සම්මාන හිමිකර ගත්තේය. එමෙන්ම සිංහල සිනමාවේ ‘ජනප්‍රියම නළුවා’ ලෙස වසර ගණනාවක් පුරා ප්‍රේක්ෂක ජන්දයෙන් අඛණ්ඩව පිදුම් ලැබුවේ ඔහුය.
1966 වසරේදී ප්‍රථම වරට හඳුන්වා දුන් සරසවිය ජනප්‍රියම නළුවා සම්මානයේ ප්‍රථම කිරුළ දිනා ගන්නා ලද්දේද ගාමිණී ෆොන්සේකා විසිනි. ‘රන්මුතු දූව’ සිට ‘සක්විති සුවය’ දක්වා වූ කාලසීමාව ශ්‍රී ලංකා සිනමා ඉතිහාසයේ ඔහුගේ ස්වර්ණමය ජනප්‍රියත්වයේ යුගය ලෙස රන් අකුරින් ලියැවී ඇත.
සිනමාවෙන් දේශපාලනයට
කලාකරුවෙකු ලෙස මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ හදවත් දිනාගත් ගාමිණී ෆොන්සේකා 1989 වසරේදී මෙරට පාර්ලිමේන්තු දේශපාලනයට පිවිසියේය. එක්සත් ජාතික පක්ෂය නියෝජනය කරමින් මාතර දිස්ත්‍රික්කයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ ඔහු, අනතුරුව පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජ්‍ය කථානායක ධුරයද දැරීය. ඉන් පසුව උතුරු-නැගෙනහිර පළාතේ ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙසද උදාර සේවයක් ඉටු කළේය.
සිනමාව පවතින තුරු නොමැකෙන නමක්
ගාමිණී ෆොන්සේකා යනු එක් වෘත්තියකට පමණක් කොටු වූ පෞරුෂයක් නොවේ. රංගන ශිල්පියෙකු ලෙස අමතක නොවන චරිත රැසකට පණ පෙවූ ඔහු, අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස සිනමා භාෂාව අලුත් මඟකට යොමු කළේය. නිෂ්පාදනයෙන් මෙන්ම ඇතැම් චිත්‍රපට සඳහා ගී පද රචනයෙන්ද ඔහු සිනමාව පෝෂණය කළේය.
2004 සැප්තැම්බර් 30 වැනි දින ඔහුගේ භෞතික ජීවිතය අවසන් වුවද, වික්‍රම රන්දෙනිය, ජිනදාස, නඩරාජා, විලී අබේනායක සහ සයිමන් කබිලාන වැනි ඔහු නිර්මාණය කළ අමරණීය චරිත අදටත් සිංහල සිනමා ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ මතකයේ ජීවමානව වැජඹේ.
එබැවින් ගාමිණී ෆොන්සේකා යනු එක් යුගයක ජනප්‍රිය තාරකාවක් පමණක් නොව, ශ්‍රී ලාංකීය සිනමාවේ රංගන, අධ්‍යක්ෂණ සහ පෞරුෂ පරමාදර්ශය තුළ තමන්ගේම අද්විතීය සලකුණ තැබූ සිනමා වංශකතාවේ සක්විති කුමරාණෝය. ඔහුගේ නිර්මාණ රසවිඳින තාක් සහ ඔහු මැවූ චරිත යළි යළිත් සිහිපත් වන තාක්, ගාමිණී ෆොන්සේකා නාමය සිංහල සිනමා ඉතිහාසය තුළ සදා අමරණීයව පවතිනු ඇත.
