රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 02, කොළඹ LNW:
"දළ ජාතික සතුට" (Gross National Happiness) සිය සංවර්ධන දර්ශනයේ මුලික පදනම බවට පත්කරගත්, ලොව වඩාත්ම ශාන්ත රාජ්‍යයක් ලෙස සැලකෙන භූතානය, සිය අතිපුරාණ ආත්මික උරුමය නූතන තාක්ෂණය හා මුසු කරමින් අපූර්ව ගෝලීය පරික්ෂණයකට අවතීර්ණ වී සිටියි.
හිමාලයානු කඳුවැටියට මායිම්ව, චීනය සහ ඉන්දියාව අතර මැදිව පිහිටි මෙම කුඩා රාජ්‍යය, සිය අතිරික්ත ජල විදුලිය භාවිතයෙන් සිදුකරන ඩිජිටල් ක්‍රිප්ටෝ මුදල් කැණීම් හරහා උපයන ධනය, පරිසර හිතකාමී අනාගත ස්මාර්ට් නගරයක් උදෙසා ආයෝජනය කිරීමට සැලසුම් කරයි. මෙම වැඩපිළිවෙළෙහි ප්‍රධාන අරමුණ වී ඇත්තේ රට තුළ උග්‍රවෙමින් පවතින තරුණ ප්‍රජාව විදේශගත වීමේ අර්බුදයට තිරසාර ආර්ථික විසඳුමක් ලබාදීමයි.
මෙම අභිමතාර්ථය පෙරදැරිව භූතාන රාජ්‍යය ඉදිරිපත් කර ඇති දැවැන්ත නාගරික සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිය වන්නේ Gelephu Mindfulness City නිර්මාණය කිරීමයි. පාරම්පරික ආත්මිකත්වය, හරිත තාක්ෂණය සහ ගෝලීය ආයෝජන එකිනෙක යා කරන මෙම සුවිශේෂී ව්‍යාපෘතියේ වැදගත්ම සන්ධිස්ථාන කිහිපයක් පිළිබඳව කෙරෙන ගෝලීය නාගරික සංවර්ධන විග්‍රහයක් මෙසේ දිගහැරෙ‍යි.
පැය 24ක් ඇතුළත ස්තූප 108ක් තැනූ 40,000ක ස්වේච්ඡා බලකාය
ගෙලෙෆු අනාගත නගර භූමියේ සිදුවූ ඓතිහාසික ප්‍රජා ශ්‍රමදායකත්වය, පාරම්පරික බෞද්ධ සංස්කෘතිය සහ නූතන රාජ්‍ය දැක්ම අතර ඇති අතිශය සමීප සබඳතාව මනාව පැහැදිලි කරයි. 2026 නොවැම්බර් 1 වන දින මධ්‍යම රාත්‍රියෙන් පසුව වැඩ ආරම්භ කළ 40,000 කට අධික ස්වේච්ඡා පිරිසක්, පැය 24 ක් වැනි කෙටි කාලයක් ඇතුළත බෞද්ධ ස්තූප 108 ක් ඉදිකර අවසන් කිරීමට සමත් වූහ. ඉන්දියානු සීමාව ආසන්නයේ පිහිටි කිලෝමීටර 12 ක් (හැතැප්ම 7.5 ක්) පුරා විහිදී ගිය ගංගා ඉවුර දිගේ මීටර් 15 ක් (අඩි 50 ක්) උසින් යුතුව මෙම පූජනීය ස්තූපයන් ස්ථාපනය කෙරිණි.
භූතානයේ ලක්ෂ 8 කට ආසන්න මුළු ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් පමණ වන 200,000 කට ආසන්න පිරිසක් මෙම ස්තූප පූජා මහෝත්සවයට සහභාගී වූහ. බුදුදහම රාජ්‍ය සංස්කෘතියේ පදනම කරගත් භූතානයේ, 108 යන සංඛ්‍යාව අතිශය පූජනීය අංකයක් ලෙස සැලකෙන අතර, මෙම භෞතික ශ්‍රම වෑයම නිලධාරීන් විසින් හඳුන්වනු ලැබුවේ ගලින් සහ පසින් සදාකාලික කළ යාච්ඤාවක භෞතික ස්වරූපයක් ලෙසයි.
මෙම අසිරිමත් ඉදිකිරීම් කර්තව්‍යය සාර්ථක වීම පිළිබඳව භූතානයේ ජිග්මේ ඛේසාර් නම්ගියෙල් වංචුක් රජතුමා සිය උත්සව අමතමින් කෘතඥපූර්වකව අදහස් දැක්වීය:
"එක් දිනක් ඇතුළත ස්තූප 108 ක් ඉදිකිරීම සාර්ථක වේවිදැයි මම කනස්සල්ලෙන් පසුවුණා. නමුත් සියල්ල සාර්ථකව සිදු වුණා, ඒ ගැන මම සැබවින්ම කෘතඥ වෙනවා." — ජිග්මේ ඛේසාර් නම්ගියෙල් වංචුක් රජතුමා
තරුණ ප්‍රජාව රට හැරයාම වැළැක්වීමට රාජකීය ප්‍රඥප්තියකින් ආර්ථික විසඳුමක්
වර්තමානයේ භූතානය දැවැන්ත සමාජ-ආර්ථික අභියෝගයන් කිහිපයකට මුහුණ දෙමින් සිටියි. ඉහළ යන තරුණ රැකියා විරහිතභාවය, පහත වැටෙන උපත් අනුපාතය සහ අධ්‍යාපනික හා කුසලතා පූර්ණ තරුණ පිරිස් අතිවිශාල ලෙස විදේශගත වීම ඊට ප්‍රධාන හේතු වී ඇත.
මෙම ප්‍රවණතාව වෙනස් කරමින්, උගතුන්ට සහ තරුණ පරම්පරාවට සිය මව්බිම තුළම අනාගතයක් ගොඩනගා ගැනීමට මගපාදමින්, 2024 වසරේදී රජතුමා විසින් රාජකීය ප්‍රඥප්තියක් මගින් විශේෂ ආර්ථික කලාපයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එහි ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ සක්‍රිය සහ විද්‍යුත් ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයක් ගොඩනැගීමයි. අගනුවර වන තිම්පු සිට කිලෝමීටර 240 ක් (හැතැප්ම 150 ක්) දකුණින්, ඉන්දියානු සීමාවට ආසන්නව පිහිටි ගෙලෙෆු ප්‍රදේශය දැනට වැසියන් 10,000 ක් පමණ වෙසෙන කුඩා නගරයකි.
භූතාන තරුණ තරුණයින්ට රැකියා සොයා ගැනීමට උපකාර කරන යොවුන් සබලගැන්වීමේ සංවිධානයේ ප්‍රධානියා වන නිමා ගෙල්ට්ෂෙන් මහතා මෙම වැඩපිළිවෙළෙහි ඇති ඓතිහාසික වැදගත්කම අවධාරණය කළේය:
"මෙම අවස්ථාව ඉදිරි පරම්පරා ගණනාවක් පුරා අපගේ ඉතිහාසයේ සටහන් වනු ඇත." — නිමා ගෙල්ට්ෂෙන් (වයස 65, යොවුන් සබලගැන්වීමේ සංවිධානයේ ප්‍රධානියා)
ජිග්මේ ඛේසාර් නම්ගියෙල් වංචුක් රජතුමාගේ සංකල්පයකට අනුව ඩේනිෂ් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් විසින් සැලසුම් කරන ලද මෙම “සිහිබුද්ධියේ නගරය”, හරිත තාක්ෂණය, තිරසාර ව්‍යාපාරික ආකෘති, සංචාරක ව්‍යාපාරය, උසස් අධ්‍යාපනය සහ මූල්‍ය සේවාවන් මූලික කරගත් පරිසර හිතකාමී මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස වර්ධනය කිරීමට නියමිතය.
කෙසේ වෙතත්, නව නගරය පිළිබඳ මෙම දැවැන්ත සංකල්පය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය වන ප්‍රමාණවත් ගෝලීය ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීමට භූතානයට හැකි වේද යන්න පිළිබඳව ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් ප්‍රශ්න කර සිටිති. මෙම අභියෝගයට මුහුණ දීම සඳහා රාජ්‍ය මට්ටමින් දැවැන්ත උත්සාහයක් ක්‍රියාත්මක වන අතර, එහි සාධනීය පියවරක් ලෙස ඉන්දියානු වරාය ක්ෂේත්‍රයේ සිට බලශක්ති ක්ෂේත්‍රය දක්වා විහිදුණු ව්‍යාපාරික සමූහයේ ප්‍රධානී, කෝටිපති ගෞතම් අදානි ජනවාරි මාසයේදී මෙම ව්‍යාපාරික ව්‍යාපෘතියේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු ලෙස එක්විය.
කලාපීය සන්නිවේදනය සහ ප්‍රවාහනය නැංවීම උදෙසා, ඉන්දියාවේ අසාම් ප්‍රාන්තයේ දුම්රිය ජාලයට මෙම නගරය සෘජුවම සම්බන්ධ කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, 2029 වසර වන විට නගරය වෙනුවෙන්ම වෙන්වූ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළක් විවෘත කිරීමට ද කාලරාමු වෙන්කර ඇත.
ගෙලෙෆු ව්‍යාපෘතියේ වඩාත්ම උද්යෝගිමත් තාක්ෂණික පැතිකඩ වන්නේ භූතානයේ පුනර්ජනනීය බලශක්ති භාවිතය සහ ඩිජිටල් වත්කම් අතර ඇති අද්විතීය සබඳතාවයි. හිමාලයානු ගංගා ගලනයෙන් ලැබෙන අතිරික්ත ජල විදුලිය භාවිත කරමින් භූතාන රාජ්‍යය මහා පරිමාණයෙන් බිට්කොයින් (Bitcoin) ඇතුළු ක්‍රිප්ටෝ මුදල් කැණීමේ (Cryptocurrency mining) නිරත වේ. මෙම ඩිජිටල් වත්කම් මගින් උපයන ප්‍රතිලාභ, ගෙලෙෆු සිහිබුද්ධියේ නගරයේ ඉදිකිරීම් සහ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය උදෙසා සෘජුවම යෙදවීමට රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් පොරොන්දු වී ඇත.
භූතානය මේ වන විට සලකුණු කරමින් සිටින්නේ ගෝලීය සංවර්ධන ආකෘතීන් අතර පෙර නොවූ විරූ ආකාරයේ දැවැන්ත පරීක්ෂණයකි. අතිශය ගැඹුරු බෞද්ධ ආත්මික සංස්කෘතිය, පරිසර හිතකාමී හරිත තාක්ෂණය සහ නූතන ඩිජිටල් මූල්‍ය පද්ධතීන් එකිනෙක සංකලනය කරමින් සිය අනාගත පරම්පරාවේ ආර්ථික පැවැත්ම සුරක්ෂිත කිරීමට භූතානය දරන මෙම උත්සාහය ලෝකයේම අවධානයට ලක්ව ඇත.
