ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොල පුළුල් කිරීමට හරිත බැඳුම්කර වැනි නව මූල්‍ය උපාය මාර්ග හඳුන්වා දිය යුතුයි – රුහුණු විශ්ව විද්‍යාලයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය ප්‍රභාත්‍ වීරසිංහ

රටක ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළ කොතරම් කාර්යක්ෂමව දේශීය ඉතිරිකිරීම්, විදේශීය ආයෝජන, විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදල්, රක්ෂණ අරමුදල් සහ ආයතනික ආයෝජන ඵලදායී ව්‍යාපෘති වෙත යොමු කරන්නේ ද යන්න ද එහි ආර්ථික සංවර්ධනය සඳහා තීරණාත්මකව බලපාන සාධකයක් බවට මේවනවිට පත්ව ඇත.

ශ්‍රී ලංකාව වර්තමානයේ මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝගයක් වන්නේ රටේ සංවර්ධන අවශ්‍යතා සඳහා ප්‍රමාණවත් දිගුකාලීන ප්‍රාග්ධනයක් සපයා ගැනීමයි. පුනර්ජනනීය බලශක්තිය, කෘෂිකර්මාන්තය, වැවිලි කර්මාන්තය, සංචාරක ව්‍යාපාරය, වරාය හා සැපයුම් සේවා, ජල කළමනාකරණය, නිවාස සංවර්ධනය, ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් සහ පරිසර හිතකාමී කර්මාන්ත සඳහා විශාල ආයෝජන අවශ්‍ය වේ.

මෙවැනි අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා රජයේ අයවැය සහ වාණිජ බැංකු ණය මත පමණක් රඳා නොසිට, ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළ හරහා ජනතාවගේ ඉතිරිකිරීම් සහ දේශීය හා විදේශීය ආයෝජකයන්ගේ අරමුදල් නිෂ්පාදනශීලී ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් වෙත යොමු කිරීමේ නව මූල්‍ය ක්‍රමවේද හඳුන්වා දිය යුතුය.

එවැනි වැදගත් මූල්‍ය උපකරණයක් වන්නේ හරිත බැඳුම්කර (Green Bonds) වන අතර, ඒ සමඟ නිල් බැඳුම්කර (Blue Bonds), සමාජ බැඳුම්කර (Social Bonds), තිරසාර බැඳුම්කර (Sustainability Bonds) සහ තිරසාරත්වයට සම්බන්ධ බැඳුම්කර (Sustainability-Linked Bonds) ද සංවර්ධනය කළ හැකිය.

මෙම මූල්‍ය උපකරණ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළ පුළුල් කිරීම, ආයෝජකයන් සඳහා නව අවස්ථා නිර්මාණය කිරීම සහ රටේ සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා දිගුකාලීන ප්‍රාග්ධනය සපයා ගැනීම සඳහා වැදගත් අවස්ථාවක් සලසයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) සහ කොළඹ කොටස් හුවමාරුව (CSE) දැනටමත් GSS+ බැඳුම්කර සඳහා නියාමන රාමුවක් හඳුන්වා දී ඇති බැවින්, මෙහි අරමුණ සම්පූර්ණයෙන්ම නව වෙළෙඳපොළක් නිර්මාණය කිරීම නොව, පවතින රාමුව වඩාත් පුළුල් කර එහි ප්‍රායෝගික භාවිතය වැඩි කිරීමයි.

හරිත බැඳුම්කර (Green Bonds) යනු කුමක්ද?

හරිත බැඳුම්කර යනු පරිසරයට හිතකර, දේශගුණික විපර්යාස අවම කරන හෝ ස්වාභාවික සම්පත් ආරක්ෂා කරන සුදුසුකම් ලත් ව්‍යාපෘති සඳහා අරමුදල් රැස් කිරීමේ අරමුණින් නිකුත් කරන ණය මූල්‍ය උපකරණයකි.

මෙවැනි බැඳුම්කර රජයක්, රාජ්‍ය ආයතනයක්, පළාත් පාලන ආයතනයක්, සුදුසුකම් ලත් සමාගමක් හෝ අදාළ නීති සහ නියාමන අවශ්‍යතා සපුරාලන වෙනත් ආයතනයක් විසින් නිකුත් කළ හැකිය.

උදාහරණ ලෙස,

සූර්ය බලශක්ති හා සුළං බලශක්ති ව්‍යාපෘති.

කසළ කළමනාකරණය සහ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ කර්මාන්ත.

පරිසර හිතකාමී කෘෂිකර්මාන්තය සහ තිරසාර වැවිලි ව්‍යාපෘති.

පිරිසිදු ජල සැපයුම් සහ අපජල පිරිපහදු ව්‍යාපෘති.

විදුලි ප්‍රවාහනය සහ අඩු කාබන් ප්‍රවාහන පද්ධති.

වනාන්තර සංරක්ෂණය සහ ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීම.

දේශගුණික විපර්යාසවල බලපෑම් අවම කරන යටිතල පහසුකම්.

මෙහිදී ආයෝජකයන් බැඳුම්කර මිලදී ගැනීමෙන් නිකුත් කරන ආයතනයට අරමුදල් සපයයි. නිකුත් කරන ලද බැඳුම්කරයේ නියමයන් අනුව ආයෝජකයන්ට පොලී හෝ වෙනත් එකඟ වූ ප්‍රතිලාභයක් සහ කල්පිරීමේදී ප්‍රාග්ධනය ආපසු ලබා ගැනීමේ අයිතිය හිමි වේ.

වැදගත් කරුණ හරිත බැඳුම්කරයක් යනු ප්‍රදානයක් හෝ නොමිලේ ලැබෙන මුදලක් නොවේ. එය ආයෝජන අවදානමක් සහිත මූල්‍ය උපකරණයකි. එහි ආකර්ෂණය වන්නේ මූල්‍ය ප්‍රතිලාභයක් අපේක්ෂා කරන අතරම පරිසරයට හිතකර ව්‍යාපෘතිවලට දායක වීමට ආයෝජකයන්ට අවස්ථාව ලැබිමය.

ශ්‍රී ලංකාවට මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?

ශ්‍රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයකට විදේශීය ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීම පමණක් නොව, දේශීය ඉතිරිකිරීම් ආර්ථික සංවර්ධනය සඳහා කාර්යක්ෂමව යොදා ගැනීම ද අත්‍යවශ්‍ය වේ.

විශේෂයෙන්ම දිගුකාලීන ආයෝජන අවශ්‍ය ව්‍යාපෘති සඳහා සාම්ප්‍රදායික බැංකු ණය සෑම විටම වඩාත් සුදුසු මූල්‍ය ක්‍රමය නොවිය හැකිය.

එබැවින්, ශ්‍රී ලංකාවට පහත ප්‍රතිලාභ ලබාගත හැකිය.

නව ආයෝජකයන් ආකර්ෂණය කිරීම
විදේශීය ආයතනික ආයෝජකයන්, විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදල්, රක්ෂණ සමාගම් සහ තිරසාර ආයෝජන අරමුදල් සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යාපෘති වෙත ආයෝජනය කිරීමට නව අවස්ථා විවෘත කළ හැකිය.

බැංකු ණය මත පවතින පීඩනය අඩු කිරීම
ව්‍යාපාරවලට සෑම අවස්ථාවකදීම බැංකු ණය ලබා ගැනීම වෙනුවට, නීත්‍යනුකූල සහ නියාමනයට යටත් ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළ උපකරණ හරහා අරමුදල් සපයා ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.

දිගුකාලීන ආයෝජන ප්‍රවර්ධනය කිරීම
වසර 5, 7, 10 හෝ ඊට වැඩි කාලයක් අවශ්‍ය විය හැකි සුදුසුකම් ලත් ව්‍යාපෘති සඳහා, ව්‍යාපෘතියේ මුදල් ප්‍රවාහයට ගැළපෙන කල්පිරීමේ කාලයක් සහිත මූල්‍ය උපකරණ සැලසුම් කළ හැකිය.

විදේශ විනිමය ඉපැයීම් වැඩි කිරීම
අරමුදල් යෙදවීමෙන් සංචාරක ආදායම්, කෘෂිකාර්මික අපනයන, පුනර්ජනනීය බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව සහ වරාය ආශ්‍රිත සේවා වර්ධනය කළ හැකි ව්‍යාපෘති සඳහා ආයෝජන ලබාගත හැකිය.

පරිසර හිතකාමී ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම
පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය පරිසරයට හිතකර ව්‍යාපෘති වෙත යොමු කිරීමෙන් රජයේ සංවර්ධන අරමුණු සඳහා පෞද්ගලික අංශයේ දායකත්වය ඉහළ නැංවිය හැකිය.

ලෝක බැංකුව ද ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණික සහ සංවර්ධන අවශ්‍යතා සඳහා පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය, හරිත බැඳුම්කර, රාජ්‍ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්ව සහ අවදානම් බෙදාගැනීමේ ක්‍රමවේද භාවිත කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කර ඇත.

ශ්‍රී ලංකාව සඳහා යෝජිත නව මූල්‍ය උපකරණ

හරිත බැඳුම්කර පමණක් නොව, ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළේ විවිධ අංශ සඳහා ගැළපෙන මූල්‍ය උපකරණ හඳුන්වා දීම හෝ දැනට පවතින උපකරණ වඩාත් පුළුල් කිරීම වැදගත් වේ.

සටහන – ජය ශ්‍රී මුණසිංහ