ඕවින්දි විෂ්මිකා
ජූනි 10, කොළඹ (LNW): හිටපු රාජ්ය බුද්ධි සේවා (SIS) අධ්යක්ෂ මේජර් ජෙනරාල් (විශ්රාමික) සුරේෂ් සලේ අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ රඳවා තැබීම 2019 පාස්කු ඉරිදා ත්රස්ත ප්රහාර පිළිබඳ ශ්රී ලංකාවේ නැවත ආරම්භ වූ විමර්ශනයේ වඩාත්ම දේශපාලනික හා විවාදාත්මක සිදුවීම්වලින් එකක් බවට පත්ව ඇත.
සාමාන්ය අපරාධ පරීක්ෂණයක් ලෙස ආරම්භ වූ මෙම ක්රියාවලිය වගවීම, බුද්ධි අංශ අසාර්ථකත්වය, දේශපාලන කුමන්ත්රණ, රැඳවියන්ගේ අයිතිවාසිකම්, ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) භාවිතය සහ ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතියේ විශ්වාසනීයත්වය පිළිබඳ පුළුල් විවාදයක් දක්වා ව්යාප්ත වී ඇත. මෙම නඩුව දේශපාලනඥයන්, නීතිඥයන්, ආගමික නායකයන්, වින්දිතයන්ගේ නියෝජිතයන් සහ මානව හිමිකම් ක්රියාකාරීන් අතර දැඩි බෙදීමක් ඇති කර තිබේ.
මෙම මතභේදයේ මධ්යයේ ඇත්තේ මූලික ප්රශ්නයකි:
සුරේෂ් සලේ පාස්කු ප්රහාර පිටුපස ඇති සත්යය අනාවරණය කර ගැනීම සඳහා සිදුකරන නීත්යානුකූල විමර්ශනයකට යටත්ව සිටිනවාද? නැතිනම් අසාමාන්ය රැඳවුම් බලතල යටතේ දේශපාලනික වශයෙන් පීඩාවට පත්කරනවාද?
සුරේෂ් සලේ අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවේ ඇයි?
2025 පෙබරවාරි 25 වන දින පුද්ගලයින් 250කට අධික සංඛ්යාවක් මියගොස් සිය ගණනක් තුවාල ලැබූ පාස්කු ඉරිදා බෝම්බ ප්රහාර සම්බන්ධයෙන් සිදුකෙරෙන විමර්ශනවලට අදාළව අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) විසින් සුරේෂ් සලේව අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය.
2019 අප්රේල් මාසයේ ප්රහාර සිදු වූ අවස්ථාවේදී ඔහු යුධ හමුදා බුද්ධි අධ්යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කළ අතර පසුව ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ සහ රනිල් වික්රමසිංහ යන දෙදෙනාගේ පාලන සමයේ රාජ්ය බුද්ධි සේවයේ ප්රධානියා ලෙස සේවය කළේය.
විමර්ශකයන්ගේ සැකය වන්නේ බුද්ධි අංශ නිලධාරීන්:
•ප්රහාර වළක්වා ගැනීමට තිබූ පෙර අනතුරු ඇඟවීම් සම්බන්ධයෙන් ක්රියා නොකළේද?
•නැතහොත් ප්රහාරවලට අදාළ පුළුල් කුමන්ත්රණයක කොටසක් වූවාද?
මෙම චෝදනා ප්රසිද්ධියට පත්වූයේ Channel 4 නාලිකාවේ “Sri Lanka’s Easter Bombings: Dispatches” වාර්තා වැඩසටහනෙන් පසුවය. එහිදී සිවනේසතුරෙයි චන්ද්රකාන්තන් හෙවත් පිල්ලෙයාන්ගේ හිටපු සමීපතමයෙකු වූ අසාද් මවුලානාගේ සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරන ලදී.
එම වාර්තාවට අනුව බුද්ධි අංශවලට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් සහ ප්රහාර සිදුකළ අන්තවාදී කණ්ඩායමේ සාමාජිකයන් අතර හමුවීම් පැවැති බවට චෝදනා එල්ල විය.
සුරේෂ් සලේ මෙම සියලු චෝදනා තරයේ ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
අත්අඩංගුවට ගැනීම නීත්යානුකූලද?
නීතිමය දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන විට අත්අඩංගුවට ගැනීම විමර්ශකයන්ට පවතින නීතිමය බලතල යටතේ සිදුකර ඇති බව පෙනේ.
අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසුව බලධාරීන් ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ රැඳවුම් නියෝග ලබා ගත්හ.
රජය සඳහන් කරන පරිදි:
•පෙබරවාරි 27 දින මුල් දින 90ක රැඳවුම් නියෝගයක් නිකුත් කර ඇත.
•එය අවසන් වූ මැයි 27 දිනෙන් පසු තවත් දින 90ක රැඳවුම් නියෝගයක් නීත්යානුකූලව ලබාගෙන ඇත.
PTA පනත යටතේ චෝදනා ගොනු නොකරම විමර්ශන අවසන් වන තෙක් සැකකරුවන් රඳවා තැබීමට විමර්ශකයන්ට පුළුල් බලතල හිමි වේ.
එබැවින් අත්අඩංගුවට ගැනීම නීතිවිරෝධී වූ බවට දැනට ප්රසිද්ධියේ කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැත.
කෙසේ වෙතත්, නීත්යානුකූල බව සහ සාධාරණ බව එකම දෙයක් නොවේ.
විවේචකයන් පවසන්නේ PTA පනත තාක්ෂණික වශයෙන් එවැනි රැඳවීම්වලට අවසර දුන්නද එම නීතියම ප්රමාණවත් අධිකරණ අධීක්ෂණයකින් තොරව දිගු කාලීන රැඳවුම්වලට ඉඩ සලසන බවයි.
PTA මතභේදය
PTA ශ්රී ලංකාවේ වඩාත්ම මතභේදාත්මක නීතිවලින් එකකි.
මානව හිමිකම් සංවිධාන, නීති ක්රියාකාරීන් සහ ජාත්යන්තර නිරීක්ෂකයන් විසින් එය දිගින් දිගටම විවේචනය කර ඇත්තේ එය චෝදනා නොමැතිව දිගු කාලයක් රඳවා තැබීමට ඉඩ දීම,සීමිත අධිකරණ අධීක්ෂණය,බලහත්කාරී ප්රශ්න කිරීම්වල අවදානම වැඩි වීම සහ රැඳවියන්ගේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වීමේ හැකියාවෙන් සමන්විත බවයි.
හිටපු බුද්ධි අංශ ප්රධානියා කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කිරීමට වඩා PTA හි සියලුම රැඳවියන් පිළිබඳ පුළුල් උත්සුකයන් ඉස්මතු කිරීමට නිදහස් නීතිඥ සංගමය මෙම නඩුව භාවිතා කර ඇත.
ඔවුන්ගේ තර්කය සරලය:
හිටපු බුද්ධි ප්රධානියෙකු පවා රැඳවුම් කාලය තුළ බරපතළ මානසික පිරිහීමකට ලක්වන්නේ නම් මහජන අවධානයක් නොලැබෙන සාමාන්ය රැඳවියන්ගේ තත්ත්වය තවත් බරපතළ විය හැකිය යන්නයි.
එබැවින් නිදහස් නීතිඥ සංගමය විසින් ප්රධාන ප්රතිසංස්කරණයක් හෝ ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත සම්පූර්ණයෙන්ම අවලංගු කරන ලෙස ඉල්ලා ඇත.
වධහිංසා චෝදනා සහ වෛද්ය ගැටළු
නඩුවේ වඩාත්ම පුපුරන සුලු අංගය වන්නේ අත්අඩංගුවේ සිටියදී සලේට සැලකීම පිළිබඳ චෝදනා ය.
ඔහුගේ පවුලේ අය, නීතිඥයින් සහ සහායක කණ්ඩායම්වල ප්රකාශයන්ට අනුව වෛද්ය ඇගයීම් හඳුනාගෙන ඇත්තේ:
සැලකිය යුතු බර අඩු වීම.
පෝෂණ ඌනතා.
සමේ ආබාධ.
නරක අතට හැරෙන ඉරුවාරදය තත්වයන්.
මානසික අවපීඩනය සහ කාංසාව.
පශ්චාත් කම්පන ආතති ආබාධය (PTSD) හා සම්බන්ධ රෝග ලක්ෂණ.
සියදිවි නසාගැනීමේ අවදානම ඉහළ යාම වැනි තත්ත්වයන් ය.
විශේෂයෙන්ම විවාදාත්මක කරුණ වූයේ අධිකරණ මනෝ වෛද්යවරයෙකු විසින් මෙම මානසික රෝග ලක්ෂණ “වධහිංසා හෝ අයහපත් සැලකීම්වලට සාමාන්යයෙන් අදාළ වන” බව සඳහන් කළ බවට වාර්තා වීමයි.කෙසේ වෙතත් පවතින තොරතුරු සඳහා ප්රවේශමෙන් අර්ථ නිරූපණය කිරීම අවශ්ය වේ.
ආධාරකරුවන් විසින් උපුටා දක්වන ලද වාර්තා වධහිංසා පැමිණවූ බවට නිශ්චිතවම නිගමනය කරන බවක් නොපෙනේ. ඒ වෙනුවට ඒවා දැඩි ආතතිය, කම්පනය හෝ අයුතු ලෙස සැලකීම අත්විඳ ඇති පුද්ගලයින් අතර බහුලව දක්නට ලැබෙන රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන බව වාර්තා වේ.
වධහිංසා පැමිණවීම පිළිබඳ චෝදනා රජය තරයේ ප්රතික්ෂේප කරයි.
කැබිනට් ප්රකාශක වෛද්ය නලින්ද ජයතිස්ස ප්රකාශ කර ඇත්තේ සලේට කිසිදු නුසුදුසු සැලකීමකට ලක්ව නොමැති බවත් සියලු ක්රියාමාර්ග නීතියට අනුව සිදු කර ඇති බවත්ය.
එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස මූලික ආරවුල තවමත් නොවිසඳී ඇති අතර අවසානයේ ස්වාධීන වෛද්ය ඇගයීම් සහ අනාගත අධිකරණ සොයාගැනීම් මත රඳා පැවතිය හැකිය.
උපවාසය
ජූනි 6 වන දින සලේ දින නියමයක් නොමැතිව උපවාසයක් ආරම්භ කළ බව වාර්තා වූ විට මතභේදය තීව්ර විය.
ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් සහ නීතිඥයන් පවසන්නේ තමන්ට අගෞරවනීය ලෙස සැලකූ බවට ඔහු විශ්වාස කරන අතර ක්රියාවලිය පිළිබඳ විශ්වාසය අහිමි වී ඇති බවයි.
ඔහුගේ බිරිඳ ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කළේ ඔහු අවසන් කැමැත්ත සහ අවමංගල්ය කටයුතු සම්බන්ධ ලේඛන සකස් කරන ලෙස නීතිඥයන්ට උපදෙස් දී ඇති බවයි.
මේ අතර රජය පවසන්නේ ඔහු රැඳවුම් තත්ත්වය යටතේ ජාතික රෝහලේ ප්රතිකාර ලබමින් සිටින බවයි.
මෙම උපවාසය නීතිමය ගැටලුවක් වූ නඩුව මානුෂීය ගැටලුවක් බවටද පත් කළේය.
දේශපාලන බෙදීම
මෙම නඩුව ගැඹුරු දේශපාලන බෙදීම් හෙළිදරව් කර ඇත.
රජයේ ස්ථාවරය
රජය අවධාරණය කරන්නේ:
•විමර්ශනය නීත්යානුකූල බවයි
•නීතියට ඉහළින් කිසිවෙකු නොමැති බවයි
•පාස්කු වින්දිතයන්ට යුක්තිය ඉටුවිය යුතු බවයි
•සුරේෂ් සල්ලේ නිර්දෝෂී නම් විමර්ශන සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ යුතු බවයි
මෑත කාලීන විරෝධතා පාස්කු ඉරිදා විමර්ශනයේ පුළුල් වන විෂය පථයෙන් පැන නගින බිය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති බව රජයේ නියෝජිතයින් යෝජනා කර ඇත.
විපක්ෂ කනස්සල්ල
එක්සත් ජාතික පක්ෂය (එජාප) වෙනස් ස්ථාවරයක් ගෙන ඇත. එම පක්ෂය සුරේෂ් සල්ලේ නිර්දෝෂී බව පවසන්නේ නැත.ඒ වෙනුවට එය නිසි ක්රියාපටිපාටිය සහ රැඳවියන්ගේ අයිතිවාසිකම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත.
එජාපය තර්ක කරන්නේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 11 වන වගන්තිය වධහිංසා පැමිණවීම සහ කෲර ලෙස සැලකීම තහනම් කරන බවත් ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් බැඳීම්වලට ගරු කළ යුතුය යන්නයි.එක් රැඳවියෙකුට එරෙහි උල්ලංඝනයන් අනාගත දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට බලපාන භයානක පූර්වාදර්ශ ස්ථාපිත කළ හැකිය යන්න ඔවුන් තවදුරටත් අවධාරණය කරයි.
අපයෝජන සැලකිලි සාමාන්යකරණය කිරීම අවසානයේ සිවිල් නිදහසට වඩාත් පුළුල් ලෙස තර්ජනයක් විය හැකි බවට පක්ෂය අනතුරු අඟවා තිබේ.
මෙම නඩුව මෙතරම් සංවේදී වන්නේ ඇයි?
සලේ සාමාන්ය සැකකරුවෙකු නොවේ.ඔහු රටේ බලවත්ම බුද්ධි නිලධාරීන්ගෙන් කෙනෙකු වූ අතර හිටපු ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ සමීපතමයෙකු ලෙසද සැලකේ.
තවද පාස්කු ඉරිදා ප්රහාර නූතන ශ්රී ලංකා ඉතිහාසයේ වඩාත්ම කම්පන සහගත සිදුවීම් අතර පවතී.
වසර ගණනාවක් තිස්සේ වින්දිතයින්ගේ සංවිධාන, ආගමික නායකයින් සහ සිවිල් සමාජ ක්රියාකාරීන් තර්ක කර ඇත්තේ ප්රහාර පිටුපස ඇති සම්පූර්ණ සත්යය කිසි විටෙකත් හෙළිදරව් වී නොමැති බවයි.
වත්මන් රජය බලයට පත් වූයේ අලුත් කරන ලද පරීක්ෂණ සහ වගවීම පොරොන්දු වෙමින් වේ.
එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන් හිටපු බුද්ධි අංශ ප්රධානියෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීම, ආධාරකරුවන් විසින් කලින් අත නොතැබූ බලවත් පුද්ගලයන් පවා විමර්ශනයට ලක් කිරීමට ඇති සූදානමක් ලෙස සමහරු මෙය අර්ථකතනය කරයි.
කෙසේ වෙතත් විචාරකයින් බිය වන්නේ මෙම ක්රියාවලිය දේශපාලනිකව තෝරා බේරා ගැනීමට හෝ මහජන පීඩනයෙන් බලපෑම් කිරීමට ලක්වීමට අවදානමක් ඇති බවටයි.
ජාත්යන්තර බලපෑම්
මෙම නඩුව ජාත්යන්තර අවධානය දිනාගෙන ඇත්තේ ශ්රී ලංකාව පහත ගිවිසුම් යටතේ ඇති බැඳීම් හේතුවෙනි:
•වධහිංසා විරෝධී සම්මුතිය (CAT).
•OPCAT.
•ICCPR.
මානව හිමිකම් සංවිධාන පවසන්නේ PTA රැඳවියන්ට සැලකෙන ආකාරය ජාත්යන්තර නිරීක්ෂණ ආයතන විසින් සමීපව නිරීක්ෂණය කරනු ඇති බවයි.
වධහිංසා හෝ අයහපත් සැලකීම් පිළිබඳ විශ්වාසනීය සොයාගැනීමක් ඇති වුවහොත් එය ශ්රී ලංකාවට සැලකිය යුතු රාජ්යතාන්ත්රික බලපෑම් ඇති කළ හැකිය.
මහේස්ත්රාත් වෛද්ය මණ්ඩල තීරණය
නවතම නීතිමය වර්ධනය වන්නේ සලේ පරීක්ෂා කර ස්වාධීන වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා විශේෂඥ වෛද්ය මණ්ඩලයක් සඳහා නීතිපතිවරයා විසින් කරන ලද ඉල්ලීමකි.
කොළඹ කොටුව මහේස්ත්රාත් අධිකරණය එම ඉල්ලීම මත සිය තීන්දුව නිකුත් කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
මෙම තීරණය නඩුවේ හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් විය හැකිය.
ස්වාධීන වෛද්ය වාර්තාවක් මගින්:
•අයහපත් සැලකීම් පිළිබඳ චෝදනා ශක්තිමත් කළ හැකිය.
•නැතහොත් රජයේ ස්ථාවරය තහවුරු කළ හැකිය.
කෙසේ වෙතත් එම සොයාගැනීම් ඉදිරි අධිකරණ ක්රියාමාර්ගවලදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇත.
නිගමනය
සුරේෂ් සලේ නඩුව යුක්තිය, දේශපාලනය, බුද්ධි අංශ වගවීම සහ මානව හිමිකම් යන කරුණු එකට බැඳී ඇති සංකීර්ණ සිද්ධියකි.
නීත්යානුකූලව බලධාරීන් ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත මගින් ලබා දී ඇති බලතල තුළ ක්රියාත්මක වන බව පෙනේ. එහෙත් පුළුල් මතභේදය වන්නේ අත්අඩංගුවට ගැනීම නීත්යානුකූලද යන්න පමණක් නොවේ. සැබෑ ප්රශ්නය වන්නේ ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතියට රටේ අඳුරුතම ඛේදවාචකයක සත්යය හෙළිකර ගැනීමට උත්සාහ කරන අතරම චෝදනා ලැබූ පුද්ගලයන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කළ හැකිද යන්නයි.
විමර්ශනයට සහාය දක්වන අයගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් සුරේෂ් සලේ අත්අඩංගුවට ගැනීම පාස්කු ප්රහාර පිළිබඳ සම්පූර්ණ සත්යය හෙළිකර ගැනීම සඳහා ගත් ප්රමාද වූ නමුත් වැදගත් පියවරකි.
විචාරකයින් සඳහා මෙම නඩුව ව්යවස්ථාමය ආරක්ෂාවන් සහ ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් ප්රමිතීන් උල්ලංඝනය නොකර බලවත් සැකකරුවන් විමර්ශනය කිරීමට රාජ්යයට හැකිද යන්න පිළිබඳ පරීක්ෂණයක් බවට පත්ව ඇත.
අධිකරණ කටයුතු අඛණ්ඩව සිදුවන අතර ස්වාධීන වෛද්ය ඇගයීම් සලකා බලනු ලබන විට සලේ නඩුව පාස්කු ඉරිදා විමර්ශනයේ අනාගතය සහ නීතියේ ආධිපත්යය සඳහා ශ්රී ලංකාවේ කැපවීමේ විශ්වසනීයත්වය යන දෙකම පිළිබඳ ජනමත විචාරණයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.
