රෂිකා හෙන්නායක අගෝස්තු 14, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

මාලි රාජ්‍යයේ සිරකරු නිදහස

මාලි රාජ්‍යය යනු වසර දහයකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ දරුණු සිවිල් යුද්ධයක සහ සන්නද්ධ කැරලි කණ්ඩායම්වල දරුණු මර්දනයට මැදි වූ කලාපයකි. මෑතකදී මාලි හමුදාව විසින් සිය සෙබළුන් 82 දෙනෙකු සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වලින් නිදහස් කර ගත් බවට කළ නිවේදනය, රජයේ රූපවාහිනිය ඔස්සේ ප්‍රකාශයට පත් කළ අවස්තාව කිසිදා අමතක නොවන්නකි.

මෙම සිරකරු නිදහස් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය පිටුපස ඇති වඩාත්ම අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණ නම්, මාලි රජයට එරෙහිව සටන් වදින සන්නද්ධ කණ්ඩායම් දෙකක් අතර ඇති වී තිබෙන අසාමාන්‍ය එකඟතාවයයි. අල්-කයිඩා සංවිධානයට සම්බන්ධ JNIM (Jama’at Nusrat al-Islam wal Muslimin) සහ ටුවාරෙග් බෙදුම්වාදීන්ගේ FLA (Azawad Liberation Front) සංවිධානය අතර බරපතල දෘෂ්ටිවාදාත්මක ප්‍රතිවිරෝධතා පවතී.

FLA සංවිධානය ලෞකික ජාතිකවාදී ව්‍යාපාරයක් ලෙස උතුරු මාලි කලාපයේ ස්වාධීනත්වය අපේක්ෂා කරන අතර, JNIM සංවිධානය අන්තවාදී ආගමික මතවාදයක් මත ක්‍රියාත්මක වේ. කෙසේ වෙතත්, 15,000ක් වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක හමුදා සහ ප්‍රංශ හමුදා කලාපයෙන් ඉවත් වීමත් සමඟ ඇති වූ ආරක්ෂක රික්තකය තුළ, මෙම කණ්ඩායම් දෙක සිය වෙනස්කම් පසෙකලා එක්ව ඇත. මාලි හමුදා රජය රුසියානු පෞද්ගලික හමුදා සහකරුවන් (Private Military Partners) සමඟ ගොඩනගාගෙන ඇති ආරක්ෂක සබඳතාවයට එරෙහිව මෙම සන්ධානය ගොඩනැගී තිබීම සුවිශේෂී තත්ත්වයකි.

සෙබළුන් අත්අඩංගුවට පත් වූ කාලය සම්බන්ධයෙන් රජයේ නිල ප්‍රකාශ සහ සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වල ප්‍රකාශ අතර පැහැදිලි පරස්පරතාවයක් පවතී. මාලි හමුදාව පවසන්නේ මෙම සෙබළුන් 2026 අප්‍රේල් 25 වන දින බමාකෝ (Bamako) ගුවන් තොටුපළට සහ කාටි (Kati) හමුදා කඳවුරට එල්ල වූ ප්‍රහාරවලදී අත්අඩංගුවට පත් වූවන් බවයි.

නමුත් FLA සංවිධානය පෙන්වා දෙන්නේ නිදහස් කළ පිරිස අතර 2023 වසරේ සිට 2026 දක්වා කාලය තුළ විවිධ අවස්ථාවලදී ඔවුන්ගේ භාරයට පත් වූ සෙබළුන් සිටින බවයි. මෙම තොරතුරු පරස්පරතාව තුළින් පෙනී යන්නේ මාලි රාජ්‍යයේ යුධ බිම තුළ පවතින තොරතුරු සන්නිවේදනයේ ඇති අවිනිශ්චිතභාවය සහ යුධමය ජයග්‍රහණ සම්බන්ධයෙන් පවතින ප්‍රචාරණාත්මක තරඟයයි.

ඇල්ජීරියාවේ නිහඬ මැදිහත්කිරීම

මෙම සිරකරු නිදහස් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා අසල්වැසි ඇල්ජීරියාව ප්‍රධාන මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත. මාලි විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ මූලාශ්‍රයකට අනුව, මෙම ක්‍රියාවලිය සඳහා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මට්ටමින් ඇල්ජීරියාව විශාල දායකත්වයක් ලබා දී තිබේ. FLA ප්‍රකාශක මොහොමඩ් එල්මාවුලූඩ් රමදාන් සඳහන් කරන්නේ මෙය කිසිදු දේශපාලනික මූලධර්මයක් මත නොව, මානුෂීය පදනමකින් සිදු වූවක් බවයි.

"මෙම නිදහස් කිරීම් මුළුමනින්ම මානුෂීය පදනමක් මත සිදු කරන ලද්දකි."

මෙම ප්‍රකාශය හරහා පෙනී යන්නේ කලාපීය බලවතුන්ගේ මැදිහත් වීම මත, දේශපාලන අර්බුද මැද වුවද මානුෂීය ගනුදෙනු සඳහා අවකාශයක් පවතින බවයි.

සැබෑ අර්බුදය තවමත් අවසන් නැත

සෙබළුන් 82 දෙනෙකු නිදහස් වුවද, මාලි රාජ්‍යයේ ආරක්ෂක තත්ත්වය පිළිබඳ පවතින්නේ බරපතල තත්ත්වයකි. FLA සංවිධානයට අනුව තවමත් මාලි හමුදාවේ සෙබළුන් 118 දෙනෙකු පමණ ඔවුන්ගේ භාරයේ පසුවේ. 2021 වසරේ හමුදා කුමන්ත්‍රණයෙන් පසු බලයට පත් වූ පාලනයට එරෙහිව එල්ල වන අභියෝග තවමත් ඉතා ප්‍රබලය.

මෙහි වඩාත්ම භයානය සිදුවීම වන්නේ කාටි (Kati) ප්‍රදේශයේ පිහිටි සිය නිවසේදී එල්ල වූ බෝම්බ ප්‍රහාරයකින් ආරක්ෂක අමාත්‍ය සාඩියෝ කැමරා (Sadio Camara) ඝාතනය වීමයි. රජයේ ප්‍රධානතම මිලිටරි මධ්‍යස්ථානයකදී මෙවැනි ඉහළ නිලධාරියෙකු ඝාතනය වීම මගින් පෙනී යන්නේ මාලි රජයේ ආරක්ෂක ව්‍යුහය කෙතරම් දුර්වල වී ඇත්ද යන්නයි. 2012 සිට ඇරඹුණු මෙම සිවිල් යුද්ධය දැන් නව සහ වඩාත් භයානක අදියරකට අවතීර්ණ වී ඇති බව පැහැදිලිය.

මෙම සිරකරු නිදහස් කිරීම මානුෂීය ජයග්‍රහණයක් ලෙස පෙනී ගියද, ඒ පිටුපස පවතින සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වල නව සන්ධානය සහ රජයේ ආරක්ෂක අංශවල පවතින බිඳවැටීම මාලි අර්බුදයේ ගැඹුර පෙන්වා දෙයි. බටහිර සහ ජාත්‍යන්තර සහාය ඉවත් කර ගනිමින් රුසියානු සහාය මත පමණක් යැපීමට තීරණය කිරීම, මාලි පාලනයට සිය දේශසීමා තුළ පවතින බෙදුම්වාදී සහ අන්තවාදී තර්ජන මැඩපැවැත්වීමට ප්‍රමාණවත් වී නැත.