රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 08, කොළඹ LNW:
2008 වසරේදී රුපියල් බිලියන 4.9 ක ලාභයක් වාර්තා කිරීමේ සිට වසර ගණනාවක් පුරා රුපියල් බිලියන 630 කට අධික සමුච්චිත අලාභයක් (ලැබූ සමස්ත පාඩුව) ලබා ගැනීම දක්වා, ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සමාගම තවදුරටත් මූල්‍ය අර්බුදයකට මුහුණ දෙමින් සිටී. ඉහළ යන ඉන්ධන පිරිවැය සහ භූ-දේශපාලනික වෙනස් වීම් ජාතික ගුවන් සේවයට තවදුරටත් පීඩනයක් එල්ල කර ඇත.
මැදපෙරදිග පවතින ගැටුම්, බටහිර ආසියාවේ නොසන්සුන්තාවය සහ ගෝලීය ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම හමුවේ ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සමාගම දැඩි මූල්‍ය අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින බව මුදල් අමාත්‍යාංශ වාර්තා වලට අනුව වාර්තා වේ.
මෙම කනස්සල්ල මුදල් අමාත්‍යාංශයේ මධ්‍ය වාර මුදල් තත්ත්ව වාර්තාව මගින් පෙන්වා දී ඇති අතර, 2026/27 මුදල් වර්ෂයේ පළමු මාස තුන තුළ ජාතික ගුවන් සේවය රුපියල් බිලියන 35.6 ක බදු පෙර අලාභයක් වාර්තා කර ඇති බව එහි සඳහන් වේ.
අමාත්‍යාංශය වෙත ඉදිරිපත් කරන ලද විගණනය නොකළ කළමනාකරණ ගිණුම්වලට අනුව, පසුගිය මුදල් වර්ෂයේ අනුරූප කාලපරිච්ඡේදය තුළ වාර්තා වූ රුපියල් බිලියන 62.6 ක ආදායම හා සසඳන විට, එම කාලය තුළ ගුවන් සමාගම රුපියල් බිලියන 82.8 ක ආදායමක් උපයා ඇත.
ආදායමේ වැඩිවීමක් පැවතියද, වියදම් සියයට 40.4 කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය රුපියල් බිලියන 67.8 සිට රුපියල් බිලියන 95.2 දක්වා වැඩි වී තිබේ.
වියදම් මෙලෙස ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමට ප්‍රධාන හේතුව ලෙස මැදපෙරදිග පවතින ගැටුම් හේතුවෙන් ගුවන් යානා ඉන්ධන පිරිවැය සියයට 93 කින් ඉහළ යාම මෙම වාර්තාව මගින් හඳුනාගෙන ඇත.
ඉහළ ගිය ඉන්ධන පිරිවැය සහ විදේශ විනිමය සම්බන්ධ පීඩනය හේතුවෙන් එම ත්‍රෛමාසිකය තුළ රුපියල් බිලියන 12.5 ක මෙහෙයුම් අලාභයක් සිදුවී ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
ගුවන් සමාගමේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයට බලපාන ප්‍රධාන අභියෝග ලෙස පවතින ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා, ද්‍රවශීලතා සීමාවන්, ඉහළ නඩත්තු පිරිවැය සහ දැවැන්ත ණය බර අමාත්‍යාංශය විසින් තවදුරටත් පෙන්වා දෙන ලදී.
ගුවන් සමාගමේ කෙටිකාලීන මූල්‍ය අවශ්‍යතා සපයා ගැනීමට රජයට ද මැදිහත්වීමට සිදු විය. ඩොලර් මිලියන 175 ක ණය මුදලක් ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමෙන් පසුව, ඩොලර් මිලියන 126.5 ක ප්‍රතිසංවිධානය කරන ලද බැංකු වගකීමක් මාර්තු 20 වන දින රජයේ ණය තොගයට පවරා ගන්නා ලදී. ගුවන් සමාගමේ කෙටිකාලීන මූල්‍ය අවශ්‍යතා සපයා ගැනීම සඳහා තවත් ඩොලර් මිලියන 30 ක් ලබා දෙන ලදී.
කෙසේ වෙතත්, ගුවන් සමාගමේ වත්මන් මූල්‍ය දුෂ්කරතා දීර්ඝ කාලීන පාඩු සහ ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීම්වල කොටසකි.
2008 වසරේදී රජය ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සමාගමේ පාලනය භාර ගන්නා විට, ජාතික ගුවන් සේවය රුපියල් මිලියන 4,899 ක වාර්ෂික ලාභයක් ලබා තිබුණි.
එම පාලනය භාර ගැනීම වටා ඇති වූ තත්ත්වය ආන්දෝලනාත්මක වූයේ, බලවත් දේශපාලනඥයෙකු ලන්ඩන් සිට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන ගමන සඳහා නියමිත ගුවන් වාරයක් ප්‍රමාද කරන ලෙස ගුවන් සමාගමට පීඩනය එල්ල කළ බවට වූ චෝදනා හමුවේය. ගුවන් සමාගම ඊට එකඟ වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ බව වාර්තා විය.
එම පාලනය භාර ගැනීමෙන් පසු, ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සමාගම දීර්ඝ කාලීන මූල්‍ය පාඩු ලබන යුගයකට පිවිසියේය.
ගුවන් සමාගම 2009 දී රුපියල් මිලියන 9,996 ක ද, 2010 දී රුපියල් මිලියන 6,034 ක ද, 2011 දී රුපියල් මිලියන 202 ක ද පාඩුවක් වාර්තා කළේය. පසුව එම පාඩුව තවදුරටත් ඉහළ ගිය අතර, 2012 දී රුපියල් මිලියන 17,208 ක් ද, 2013 දී රුපියල් මිලියන 26,857 ක් ද, 2014 දී රුපියල් මිලියන 31,365 ක් ද විය.
ඊළඟ වසරවලදී ද ගුවන් සමාගම සැලකිය යුතු පාඩුවක් වාර්තා කළ අතර, 2019 දී රුපියල් මිලියන 41,700 ක් ද, 2020 දී රුපියල් මිලියන 44,139 ක් ද, 2021 දී රුපියල් මිලියන 49,704 ක් ද ඊට ඇතුළත් විය.
මූල්‍ය තත්ත්වය 2022 දී තවදුරටත් පිරිහුණු අතර, පාඩුව රුපියල් මිලියන 163,583 දක්වා ළඟා වූ අතර, 2023 දී එය රුපියල් මිලියන 71,306 ක් විය.
වසර ගණනාවක් පුරා ගුවන් සමාගම ලැබූ සමුච්චිත අලාභය රුපියල් බිලියන 630 ඉක්මවා ඇත.
කළමනාකාරීත්ව පත්වීම් සහ අක්‍රමිකතා පිළිබඳ චෝදනා ද ගුවන් සමාගමේ පිරිහීම සම්බන්ධ ප්‍රශ්නවල ප්‍රධාන තැනක් ගෙන ඇත.
2008 දී රජය පාලනය භාර ගැනීමෙන් පසුව, එවකට ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ බිරිඳ වන ශිරන්ති රාජපක්ෂ මහත්මියගේ සහෝදරයා වන නිශාන්ත වික්‍රමසිංහ මහතා ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සමාගමේ සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.
ඔහුගේ ධුර කාලය තුළ ගුවන් සමාගමේ සම්පත් කළමනාකරණය සහ මූල්‍ය තීරණ සම්බන්ධයෙන් පසුව චෝදනා එල්ල විය. එම කාල සීමාවට අදාළව සිදු වූ බව කියන අලාභයන් සම්බන්ධයෙන් දැනට අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග සිදුවෙමින් පවතී.
දැඩි නිරීක්ෂණයට ලක් වූ තවත් ප්‍රධාන පුද්ගලයෙකු වූයේ 2011 ජූලි මාසයේදී ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා ලෙස පත් කරන ලද කපිල චන්ද්‍රසේන මහතාය.
ජේ.සී. වැලිඅමුණ වාර්තාව සහ විගණන වාර්තා මගින් ගුවන් සමාගම තුළ ඔහුගේ හැසිරීම සහ මූල්‍ය අක්‍රමිකතා පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ විය. 2015 දී රජය වෙනස් වීමෙන් පසුව ඔහු එම ධුරයෙන් ඉවත් කරන ලදී.
කෙසේ වෙතත්, 2018 ඔක්තෝබර් 26 වන දින මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා නැවත අගමැති ලෙස පත් වීමත් සමඟ ආරම්භ වූ දින 52 ක ආණ්ඩුව කාලයේදී කපිල චන්ද්‍රසේන මහතා නැවතත් ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සමාගමට පත් කරන ලදී.
ඔහුගේ ධුර කාලය සම්බන්ධයෙන් මීට පෙර මතුව තිබූ චෝදනා සහ කනස්සල්ල සැලකිල්ලට ගැනීමේදී මෙම නැවත පත්කිරීම ප්‍රශ්න මතු කළේය.
ආන්දෝලනාත්මක එයාර්බස් (Airbus) ගනුදෙනුව ද ගුවන් සමාගමේ මූල්‍ය කටයුතු පිළිබඳ පරීක්ෂණවලදී ප්‍රධාන මාතෘකාවක් බවට පත් විය.
එම ගනුදෙනුවට අදාළ අධිකරණ කටයුතුවලදී, දැනට රක්ෂිත බන්ධනාගාරගතව සිටින නාමල් රාජපක්ෂ මහතාට රුපියල් මිලියන 100 ක මුදලක් ගෙවා ඇති බවට චෝදනා ඉදිරිපත් විය. ඊට අදාළ කරුණු තවදුරටත් අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගවලට යටත්ව පවතී.
වසර ගණනාවක් පුරා රුපියල් බිලියන 630 ඉක්මවා ගිය අලාභයක් සමඟ, නවතම සංඛ්‍යාලේඛන මගින් ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සමාගම මුහුණ දෙන මූල්‍ය අභියෝග නැවත වරක් ඉස්මතු කරයි.
වත්මන් අර්බුදය ඉහළ යන ඉන්ධන මිල සහ භූ-දේශපාලනික නොසන්සුන්තාවය හේතුවෙන් උග්‍ර වී තිබුණද, ගුවන් සමාගම තවදුරටත් නැවත නැවත මතුවන ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා, ණය වගකීම් සහ එහි කළමනාකාරිත්වය වටා ඇති ප්‍රශ්නවලට මුහුණ දෙයි.
මුදල් අමාත්‍යාංශයේ නවතම ඇගයීම මගින් ජාතික ගුවන් සේවය මූල්‍යමය වශයෙන් ස්ථාවර කිරීමට ඇති අඛණ්ඩ අපහසුතාවය අවධාරණය කරන අතර, එහි මූල්‍ය අභියෝගවල බර ගුවන් සමාගමෙන් ඔබ්බට රජයටත්, අවසානයේ මහජනතාවටත් පැටවේ.
අමාත්‍යාංශ වාර්තාව මගින් ගුවන් සමාගමේ දුෂ්කරතා හේතුවෙන් මතුවන මූල්‍ය අවදානම ද පෙන්වා දෙන අතර, අඛණ්ඩව ලබා දෙන රජයේ ආධාර මහජන මුදල් මත පැටවෙන බර පිළිබඳව දැඩි කණගාටුව මතු කරයි.
