හංගේරියාව සෙලවූ මහා දූෂණ විමර්ශනය: වනාන්තරවල වලදමා තිබූ ඩොලර් මිලියන ගණනක අභිරහස

රෂිකා හෙන්නායක නොවැම්බර් 14, කොළඹ LNW:

ඝන අන්ධකාරය රජයන රාත්‍රී කාලයේ, හංගේරියානු වනාන්තරයක පස් අතරින් යම් පිරිසක් රහසිගතව යමක් හාරමින් සිටියි. ඔවුන් මතුකර ගන්නේ වෙන යමක් නොව, ප්ලාස්ටික්වලින් ඔතා පොළොව යට සැඟවූ ඇමෙරිකානු ඩොලර්, යුරෝ සහ හංගේරියානු ෆොරින්ට් මුදල් නෝට්ටු තොගයකි.

රාජ්‍ය මුදල් අයථා ලෙස භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් විමර්ශනය කිරීමට අලුතින් පිහිටුවන ලද ‘ජාතික දේපළ ආපසු අය කරගැනීමේ සහ ආරක්ෂා කිරීමේ කාර්යාංශය’ (National Asset Recovery and Protection Office) මගින් හංගේරියාව පුරා ක්‍රියාත්මක කළ දැවැන්ත වැටලීම් මාලාවකදී මෙම අදහාගත නොහැකි නීතිවිරෝධී ධන සම්භාරය සොයා ගැනීමට සමත් විය.

2026 අප්‍රේල් මාසයේදී පැවැති මැතිවරණයෙන් අගමැති පීටර් මග්යාර් (Peter Magyar) මහතාගේ නායකත්වයෙන් යුත් මධ්‍යම-දක්ෂිණාංශික, යුරෝපීය හිතවාදී ‘ටිසා’ (Tisza) පක්ෂය, වසර 16ක් පුරා හංගේරියාව පාලනය කළ හිටපු අගමැති වික්ටර් ඕර්බාන්ගේ (Viktor Orban) පාලනය නිමා කිරීමත් සමඟ මෙම දූෂණ විමර්ශන ආරම්භ විය.

වනාන්තර තුළ සහ රහසිගත සේප්පුවල සඟවා තිබූ ඩොලර් මිලියන 19.5ක අතිවිශාල මුදල

මෙම මෙහෙයුමේදී සොයාගත් අතිවිශාල මුදල් තොගය සඟවා තිබූ ස්ථාන විමර්ශකයින් පවා මවිතයට පත් කිරීමට සමත් විය. නොවැම්බර් 12 සහ 13 යන දිනයන්හිදී බුඩාපෙස්ට් අගනුවර සහ හංගේරියාවේ තවත් කලාප තුනක සිදුකළ වැටලීම්වලදී සොයාගත් සමස්ත මුදල ඩොලර් මිලියන 19.5 කි. මෙම දැවැන්ත මුදල් සොයාගැනීම හිටපු සංවර්ධන ඇමති මික්ලොස් සෙස්ටැක්ට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රබල අල්ලස් විමර්ශනයට සෘජුවම සම්බන්ධ වේ.

නීතිවිරෝධී ලෙස රැස්කළ මෙම මුදල් සඟවා තිබුණේ සාමාන්‍ය ස්ථානවල නොවේ:

• ගොවිපළ ගොඩනැගිලි සහ ගබඩා පරිශ්‍ර තුළ,
• සාමාන්‍ය නේවාසික නිවසක් තුළ,
• හුදෙකලා ස්ථානයක පිහිටි අධික වටිනාකමකින් යුත් සේප්පුවක් තුළ,
• වනාන්තර තුළ පොළොව යට.

රාත්‍රී කාලයේ නිලධාරීන් එළිමහනේ පස් හාරමින්, සොයාගත් මුදල් නෝට්ටු තොග පරීක්ෂා කරන ආකාරය දැක්වෙන වීඩියෝ දර්ශන ද විමර්ශන කාර්යාංශය මගින් ප්‍රසිද්ධ කර ඇත.

රාජ්‍ය නීතියට සහ නිරීක්ෂණයන්ට හසු නොවී තම අක්‍රමවත් උපයීම් ආරක්ෂා කරගැනීමට පුද්ගලයන් කෙතරම් අන්තවාදී සහ අසාමාන්‍ය පියවරයන් වෙත යොමු වෙනවාද යන්න වනාන්තර තුළ මුදල් වලදැමීමේ මෙම සිදුවීමෙන් පැහැදිලි වේ.

මුදල් ගණන් කිරීමට පමණක් රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාර නිලධාරීන් 12 දෙනෙකුට පැය 8ක් ගතවීම

සොයාගන්නා ලද මුදල් ප්‍රමාණය කොතරම් විශාලද යන්න වටහා ගැනීමට එහි භෞතික පරිමාව පිළිබඳ ලැබී ඇති තොරතුරු ප්‍රමාණවත්ය.

හංගේරියානු මුදල් ඇමති අන්ද්‍රාස් කාර්මාන් (Andras Karman) සිය ෆේස්බුක් ගිණුමේ සටහනක් තබමින් සඳහන් කළේ, අත්අඩංගුවට ගත් මෙම මුදල් තොගය රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයේ තැන්පත් කිරීමට පෙර ගණන් කර අවසන් කිරීම සඳහා රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාර නිලධාරීන් 12 දෙනෙකුට එක දිගට පැය 8ක කාලයක් ගතවූ බවයි.

දූෂණය පිළිබඳ සංඛ්‍යා ලේඛන හුදෙක් කොළයට විතරක් සීමා වූ නෛරුපික අදහසකින් ඔබ්බට ගෙන ගොස්, කැපවූ නිලධාරීන් කණ්ඩායමකට මුළු වැඩකරන දිනයක්ම වැය කිරීමට සිදුවන තරමේ විශාල මුදල් කන්දක් ලෙස ජනතාව හමුවේ තැබීමට මෙම එක සිදුවීම සමත් වී ඇත.

වසර 16ක වික්ටර් ඕර්බාන් පාලනයේ අවසානය සහ "Fidesz-KDNP මාෆියාවේ" කඩාවැටීම

මෙම දූෂණ විමර්ශන හංගේරියානු දේශපාලන කරළිය තුළ දැවැන්ත භූ-දේශපාලනික කම්පනයක් නිර්මාණය කර ඇත. වසර 16ක් පුරා බලයේ සිටි වික්ටර් ඕර්බාන්ගේ දක්ෂිණාංශික ‘ෆිඩෙස්’ (Fidesz) පක්ෂය සහ එහි සන්ධානගත ‘ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන පක්ෂය’ (KDNP) පරාජය කරමින් අගමැති පීටර් මග්යාර් බලයට පත්වීමත් සමඟ මෙම පරීක්ෂණ වේගවත් විය.

මෙම අතිවිශාල මුදල් තොගය සොයාගැනීමත් සමඟ අගමැති පීටර් මග්යාර් සිය ෆේස්බුක් ගිණුම ඔස්සේ ප්‍රකාශ කළේ:

“Fidesz-KDNP මාෆියාවේ” අවසානය.

කෙසේ වෙතත්, හිටපු අගමැති වික්ටර් ඕර්බාන් මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කරමින් කියා සිටින්නේ නව රජය විසින් තමන්ව දේශපාලනයෙන් ඉවත් කිරීමේ අරමුණින් මෙම විමර්ශන දේශපාලන මෙවලමක් ලෙස භාවිත කරන බවයි.

ඕර්බාන් විසින් මෙම විමර්ශන “දේශපාලන පළිගැනීමක්” ලෙස හඳුන්වද්දී, මග්යාර් එය “මාෆියා පාලනයක අවසානය” ලෙස අර්ථදැක්වීම මගින් හංගේරියාවේ දේශපාලන බලපොරය නීතිමය ක්‍රියාවලියකට වඩා දැවැන්ත මතවාදීමය සටනක් බවට පත්ව ඇති බව පෙනී යයි.

හිටපු ඇමතිවරුන් සහ මහ බැංකු අධිපතිවරයා පවා අත්අඩංගුවට පත්වීම

මෙම විමර්ශනය හුදෙක් පහළ මට්ටමේ නිලධාරීන්ට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. ඕර්බාන් පාලන සමයේ ප්‍රබල තනතුරු දැරූ ඉහළම නිලධාරීන් රැසක්ම මේ වන විට නීතියේ රැහැනට හසුවී ඇත.

• මික්ලොස් සෙස්ටැක් (Miklos Sesztak): 2014 සිට 2018 දක්වා සංවර්ධන ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කළ මොහුව පසුගිය සැප්තැම්බර් මාසයේදී අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. රාජ්‍ය ප්‍රවාහන සමාගමක් මගින් අධික මිලට භාවිත කළ බස් රථ මිලදී ගැනීම් සහ රාජ්‍ය ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතිවලින් ඩොලර් මිලියන 37.2 කට අධික අල්ලස් සහ කප්පම් මුදල් ලබාගත් බවට ඔහුට චෝදනා එල්ල වී ඇත (ඔහු මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කරයි).
• වෙනත් හිටපු ඇමතිවරුන්: වෙනත් වෙනම සිදුවීම්වලට අදාළව හිටපු ඇමතිවරුන් කිහිපදෙනෙකුම අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.
• ජෝර්ජ් මාටොල්සි (Gyorgy Matolcsy): හංගේරියානු මහ බැංකුවේ හිටපු අධිපති වන මොහුවද අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත්තේ මහ බැංකු පදනමකට අයත් රාජ්‍ය දේපළ අවභාවිත කිරීමේ චෝදනාව මතය (ඔහුද මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කරයි).

දූෂණයට එරෙහිව හංගේරියානු ජනතාවගෙන් 70%ක දැවැන්ත ජනතා සහයෝගයක්

දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ කෙතරම් ආන්දෝලනයක් ඇති වුවද, රටේ මහජනතාව සිටින්නේ මෙම විමර්ශන පාර්ශ්වයේ බව සමීක්ෂණ දත්ත පෙන්වා දෙයි.

‘HVG’ පුවත් වෙබ් අඩවිය මගින් ප්‍රසිද්ධ කරන ලද, ‘මීඩියන්’ (Median) සමීක්ෂණ ආයතනය විසින් සිදුකරන ලද නවතම මත විමසුමකට අනුව:

• හංගේරියානු ජනතාවගෙන් සියයට 70ක්ම ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ඕර්බාන් පාලන සමයේ සිදුවූ බවට සැකකෙරෙන දූෂණ විමර්ශනය කිරීම සහ ඊට වගකිවයුත්තන් නීතිය හමුවට පැමිණවීම “ඉතාමත් වැදගත්” බවයි.

දීර්ඝ කාලයක් බලයේ සිටි බලවත් දේශපාලන ප්‍රභූ පැලැන්තියට එරෙහිව මෙවැනි අවදානම් සහිත, ඉහළ මට්ටමේ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට නව රජයට ශක්තිමත් මහජන වරමක් හිමිවී ඇති බව මෙම 70%ක ජනතා සහයෝගයෙන් පැහැදිලි වේ.

පොළොව යට වළදමා තිබූ ඩොලර් මිලියන ගණනක මුදල් තොගය මතුකර ගැනීම හංගේරියාවේ දේශපාලනික සහ නීතිමය ගමන වෙනස් කළ තීරණාත්මක සංධිස්ථානයකි. දේශපාලන බල පෙරළියක් සමඟ රාජ්‍ය බලයේ තරාදිය වෙනස් වන විට, කොතෙක් සූක්ෂ්ම ලෙස සඟවා තැබුවද අක්‍රමිකතාවලින් උපැයූ ධනය සැමදා රහසක් ලෙස තබාගත හැකිද? රාජ්‍ය පාලනයක පාරදෘශ්‍යභාවය සහ වගවීම කෙතරම් වැදගත්ද යන්න හංගේරියාවෙන් ලැබෙන මෙම අනතුරු ඇඟවීම මුළු ලෝකයටම හොඳ පාඩමකි.